Stereotypes

Josephine Rombouts geeft Nederlandse les aan expats. Vandaag afl. 1: neutraal kijken.

Halverwege breekt het zweet me uit. Het is meer een cursus in clichés dan een taaloefening. Gelukkig zijn mijn cursisten zo geconcentreerd op hun Nederlands dat ze geen tijd lijken te hebben voor een moreel oordeel over mijn lestechniek. Of ze zijn niet zo snel gechoqueerd door stereotypes. Ik wel. Ik merk dat ik een absolute allergie heb om iemand een kenmerk toe te schrijven op grond van zijn of haar afkomst.

Het staat natuurlijk in de Nederlandse grondwet dat je niemand mag discrimineren op basis van ras, geslacht of wat dan ook. Maar er staat niet bij dat je die kenmerken niet mag zien. Dat gevoel dringt zich blijkbaar wel op, als je Nederlander bent, dat je verschillen van wat voor aard dan ook beter niet kan benoemen.

„Goed, ik wil dus nu oefenen met de constructie ‘om ... te’”, zeg ik tegen mijn ijverig schrijvende cursisten. „Bijvoorbeeld, ik ga naar de sauna om me te ontspannen. Apostolos?” Ik ben benieuwd want ik mik er natuurlijk ook nog een reflexief werkwoord bij, dus het is best een moeilijke oefening. Ik begin met de Griek omdat hij dol is op dat soort doordenkertjes. Verder denk ik niet in stereotypes.

„Ik ga slapen om me te ontspannen.” Omdat zijn antwoorden altijd iets met slapen te maken hebben, lacht de groep uitbundig.

Ik probeer neutraal te kijken. „Lucia?”

„Ik praat met mijn vrienden om me te ontspannen”, zegt de Spaanse. Ik dacht het niet al, want daar doe ik niet aan.

„Ik ga surfen om me te ontspannen”, zegt de Portugees. Als ik zoiets had mogen opmerken, had zijn gespierde lijf het al verraden.

„Ik ga hard werken om me te ontspannen.” Serieus? De Japanse man kijkt er doodernstig bij. Ik heb hem ook nooit iets anders zien doen dan keihard werken, dus het zal wel waar zijn.

„Amadeo?” De Italiaanse jongen hangt gracieus in zijn stoel. Knap wel, gracieus hangen. Hij heeft ook een elegante sweater aan. Een unieke Italiaanse uitvinding, elegant zijn in een slobberige sweater.

„Wat doe jij om te ontspannen?” Loom kijkt hij vanonder zijn zwarte lok voor zich uit. Een langzame glimlach verspreidt zich over zijn gezicht. Dan zweeft zijn blik verlegen langs mij en de andere vrouwen.

„Om te ontspannen?”, zegt hij zacht. „Nee..., nee, dát kan ik niet zeggen.”

Om de privacy van betrokkenen te beschermen, zijn herkenbare details veranderd.