Partijloze showvrouw leidt Maastricht met verbazing

Burgemeester Annemarie Penn hoopt deze week met Maastricht het Eurovisie Songfestival binnen te halen.

Annemarie Penn-te Strake, burgemeester van Maastricht.
Annemarie Penn-te Strake, burgemeester van Maastricht. Foto ANP

Nee, op een voorliefde voor het Eurovisie Songfestival heeft ze Annemarie Penn-te Strake nooit kunnen betrappen, bekent vriendin Godelieve van Hees. Van muziek houdt de Maastrichtse burgemeester wel. Ze richtte de Opéra Comique op, gaf solozanguitvoeringen waarbij de echtgenoot van Van Hees haar op de vleugel begeleidde (Bach, Gershwin, chansons en meer), ze speelt sinds een jaar trombone en loopt elke carnaval mee in een ‘zaate hermenie’ (dweilorkest).

Het ontbreken van een Songfestivalverslaving betekent echter niet dat Penn niet alles uit de kast haalt om de editie van 2020 naar de Limburgse hoofdstad te halen. Afgelopen maanden bepleitte Penn de kandidatuur van haar gemeente in talkshows. Ook toog ze naar Hilversum met de Limburgse commissaris van de koning en een gevolg van enthousiastelingen in T-shirts met opdruk ‘Maastricht come closer’. Komende vrijdag blijkt of haar pogingen succes hebben geoogst, want dan wordt besloten of het zangfestijn naar Rotterdam of Maastricht gaat.

Zeldzame partijloze burgemeester

Penn heeft geen politieke achtergrond. Ze behoort tot het selecte gezelschap van partijloze burgemeesters (nog geen 4 procent van het totaal). Bovendien bestuurt Penn van die club de grootste gemeente: Maastricht telt ruim 122.000 inwoners.

Ze is ook de eerste vrouwelijke burgemeester van Maastricht. Rianne Letschert werd in 2016 de eerste vrouwelijke rector magnificus van de Universiteit Maastricht. „Voor mijn benoeming ben ik in vertrouwen met Annemarie gaan praten. Dat doen we nog steeds, ook met andere leidinggevende vrouwen hier in de regio. Ik vraag Annemarie om tips. Ze is een generatie ouder, heeft veel meegemaakt, is een voorbeeld én een leuk mens.”

Penns inmiddels vier jaar durende ambtsperiode bleef vrij van grote schandalen. Daar was Maastricht aan toe na twee voortijdig afgetreden burgemeesters: de CDA’er Gerd Leers (gebruikte zijn positie om privéproblemen rond de aanschaf van een Bulgaarse vakantievilla op te lossen) en de VVD’er Onno Hoes (trad af na twee keer ophef over zijn dategedrag).

Wel speelt de ‘spionageaffaire’: mailboxen van ambtenaren werden bekeken door een bureau na het uitlekken van vertrouwelijke notulen. Dat gebeurde in opdracht van de inmiddels gepensioneerde gemeentesecretaris, bezweert het Maastrichtse college. Zelfs de zweem van het idee dat Penn daarbij betrokken was, maakte haar tijdens een debat in februari van dit jaar zo boos dat ze uitdrukkelijk om het vertrouwen van de raad vroeg. De Maastrichtse volksvertegenwoordigers verbaasden zich toen over het „onnodig op scherp stellen” van de discussie. Was haar verbazingwekkende vlucht naar voren een vondst van een spindoctor of een uiting van gebrek aan ervaring?

Annemarie bleef bij het OM gevoelige kwesties aansnijden, onder meer het niet veilige werkklimaat

Kitty Nooy, collega en vriendin

Justitiële carrière

De in Helmond geboren Penn (66) studeerde rechten in Nijmegen en vertrok daarna met een tandarts, die daar haar eerste echtgenoot zou worden, naar Malawi om hem te assisteren. Na terugkomst werd ze rechterlijk ambtenaar in opleiding (raio) in Maastricht. Dick Poerink doorliep dezelfde opleiding. „Annemarie was toen al iemand die recht op haar doel af ging. Absoluut niet bang, voor Limburgse begrippen misschien soms Hollands direct. Ze hield ook geen schijn op, leefde met haar toenmalige man op een boerderijtje in het Heuvelland zonder poespas en luxe.”

Penn scheidde later van haar man en voedde haar vier zonen grotendeels alleen op – met hulp van haar moeder. Daarna ontmoette ze Olaf Penn, hartchirurg in Maastricht, met wie ze trouwde. Intussen maakte ze justitieel carrière. Penn begon in 1987 als rechter-plaatsvervanger op de rechtbank in Maastricht en eindigde daar in 2006 als coördinerend vicepresident. Vervolgens werd ze hoofdofficier van justitie in dezelfde stad om in 2012 lid te worden van het college van procureurs-generaal. Van Hees: „Annemarie kan goed focussen. Als er even alleen maar tijd is voor werk en gezin, dan moet de ontspanning maar even wijken.”

„Opgewekt en onconventioneel”, zegt vriendin en collega Kitty Nooy, voormalig hoofd van het Bureau Integriteit van het Openbaar Ministerie, over Penn. „Dat botste weleens binnen het OM met de sterke hiërarchie en bokitocultuur. Maar Annemarie bleef gevoelige kwesties aansnijden, onder meer het niet veilige werkklimaat.” De vraag of de cultuur bij het OM leidde tot haar vertrek, laat Nooy onbeantwoord. Vriendin Godelieve van Hees vindt het burgemeesterschap beter bij Penn passen: „Het is concreter en ze heeft meer contact met mensen.”

Een walsje met Rieu én hard uitdelen

Kort nadat haar ouders allebei stierven door hartstilstanden, kreeg ze rond haar zestigste zelf een hartstilstand. Dat droeg misschien bij aan herbezinning. De burgemeestersvacature in de stad, waarvan ze na drie decennia werken en wonen was gaan houden vanwege zijn schoonheid en sfeer van savoir-vivre, deed zich onverwacht voor. Penn hapte toe.

Tiny Meese, fractievoorzitter van de Partij Veilig Maastricht, noemt Penn als burgemeester „fris, nog zoekend en lerend. Anders dan de oude rotten neemt ze niet alles als vanzelfsprekend aan”.

Gerdo van Grootheest, burgemeester van Culemborg, was wethouder voor GroenLinks toen Penn in 2015 aantrad. „Ze opereerde vanaf het begin professioneel, gretig en met veel warmte. Soms, bijvoorbeeld tijdens collegevergaderingen, keek ze als partijloze burgemeester wel met verwondering naar het spel tussen de wethouders. Dan zei ze: ‘Dit is zeker weer politiek?’”

Volgens Van Grootheest vergt het burgemeestersambt in Maastricht meer dan elders „het uitdragen van trots op geschiedenis en tradities”. Van Penn wordt verwacht dat ze een walsje kan maken met stehgeiger André Rieu tijdens zijn concerten op het Vrijthof en dat ze scherp kan uitdelen en ontvangen tijdens de urenlange sleuteloverdracht aan de vooravond van carnaval.

,,Het ceremoniële gaat Penn goed af”, vindt ook fractievoorzitter Tiny Meese van de Partij Veilig Maastricht. „Het is een echte showvrouw. Maar waar gehuild wordt, is ze te weinig te vinden. Ze mag wat menselijker worden.”

Eugene Braken, van Buurtbelangen Nazareth, een voormalige vogelaarwijk in Maastricht, matigt zich geen oordeel aan over Penn. Ze heeft haar nooit in deze buurt gezien. „Vorige burgemeesters trouwens ook niet.”

Letschert herkent dat niet: „Juist dat iedereen meekrijgen in het behoud van het mooie en het klaarmaken voor een mooie, Europese toekomst, drijft Annemarie.” Van Grootheest: „Armoe en sociale zekerheid hebben haar volle aandacht. En ze legt ook veel informele bezoeken af, ook bij bewoners met een flatje in de buitenwijken.”