Een passie voor auto’s, een harde hand voor managers

Ferdinand Piëch 1937-2019 Van Volkswagen maakte hij de grootste autobouwer ter wereld. Dat leverde de ‘autotopman van de eeuw’ niet alleen vrienden op.

Ferdinand Piëch zit als topman van Volkswagen in 1999 in een Bentley, de automaker die hij een jaar eerder kocht.
Ferdinand Piëch zit als topman van Volkswagen in 1999 in een Bentley, de automaker die hij een jaar eerder kocht. Foto Peter Mueller/Reuters

Meedogenloos en genadeloos. Die karakterisering is vaak toegekend aan Ferdinand Karl Piëch, de op 82-jarige leeftijd overleden patriarch van de Duitse auto-industrie. „Mijn behoefte aan harmonie is beperkt”, zo omschreef hij het zelf eens nadat hij de zoveelste manager van Volkswagen had geslachtofferd.

Tegelijkertijd werd Piëch een briljant ingenieur genoemd, gedreven en bijzonder resultaatgericht. Die combinatie van eigenschappen zorgde ervoor dat de Volkswagen Groep onder zijn vleugels uitgroeide tot het grootste autoconcern ter wereld, vorig jaar goed voor een omzet van 236 miljard euro en de verkoop van 10,9 miljoen voertuigen.

Lees ook: Oud-topman Volkswagen verkoopt zijn belang aan familieleden

Hij was de kleinzoon van Ferdinand Porsche, de man die nazi-Duitsland de Volkswagen Kever bracht en ook de naar hem vernoemde sportwagen ontwikkelde. Auto’s maken zat Ferdinand Piëch in het bloed. De Oostenrijker studeerde aan de Technische Universiteit van Zürich en ging in 1963 aan de slag bij Porsche. Daar zette hij alles op alles om het bedrijf autoracesucces te geven, wat onder meer leidde tot winst bij de 24 uurs van Le Mans. Ook was hij betrokken bij de ontwikkeling van de eerste echt succesvolle ‘consumentensportwagen’: de Porsche 911.

Nadat hij bij Porsche gepasseerd werd voor de toppositie, stapte Piëch in 1972 over naar Audi. Dat bedrijf maakte hij van nichefabrikant tot een breed luxemerk, een automaker die volwaardig kon concurreren met BMW en Mercedes.

In 1993 werd Piëch topman van Volkswagen. Hij wist het concern uit Wolfsburg te transformeren van een verlieslijdend bedrijf op de rand van bankroet in een wereldmacht. Piëch werd in 1999 uitgeroepen tot autotopman van de eeuw.

Onder zijn leiding haalde Volkswagen diverse luxemerken binnen, zoals Bentley en Lamborghini. Nadat hij in 2002 president-commissaris van de Volkswagen Groep was geworden, haalde Piëch ook zijn ‘familiebedrijf’ Porsche in huis.

'Noord-Korea minus de werkkampen'

Piëch bouwde in de loop der jaren niet bepaald de reputatie van meelevende manager op. Zijn leiderschapsstijl was die van de harde hand. Bob Lutz, die topfuncties in de autoindustrie bekleedde bij onder meer GM en BMW , memoreert in de Financial Times hoe hij Piëch eens complimenteerde over de bijzondere kleine naden tussen de deuren en het frame van de nieuwe Volkswagen Golf. Piëch legde uit hoe hij dat voor elkaar kreeg. Hij riep al zijn ingenieurs bijeen en zei dan: „Over zes weken wil ik overal naden van 3 tot 4 millimeter. Als dat niet lukt, wordt iedereen in deze kamer ontslagen.”

Het Duitse weekblad Der Spiegel omschreef Volkswagen in 2013 als „Noord-Korea minus de werkkampen. Ook angst houdt dit concern bij elkaar.”

Meermaals serveerde Piëch topbestuurders uit zijn stal publiekelijk af. Zijn opvolger als topman van Volkswagen, Bernd Pischetsrieder, zegde Piëch als president-commissaris de wacht aan door te zeggen dat diens contractverlenging nog „open” lag. Een paar maanden later stond Pischetsrieder op straat. Piëchs macht bij Volkswagen reikte ver. Zo kreeg hij zijn vrouw Ursula benoemd in de raad van commissarissen.

Pas in april 2015 vertrok Piëch bij Volkswagen, na een conflict met topman Martin Winterkorn. Dat was een half jaar voor de fraude met dieselemissies naar buiten kwam die Volkswagen een forse deuk in de reputatie en tientallen miljarden euro’s kostte. Piëchs vertrek is nog altijd met vragen omgeven. Nadat het fraudeschandaal openbaar was geworden, bleek uit naar Duitse media gelekte verklaringen dat Piëch justitie had verteld dat leden van de raad van bestuur al veel langer van de fraude wisten.

De commissarissen van Volkswagen namen daarna nadrukelijk afstand van Piëch. In een verklaring zeiden ze de beschuldigingen „nadrukkelijk te verwerpen” en „maatregelen en claims tegen meneer Piëch” te overwegen.

Autoliefhebber tot het einde

In 2017 verkocht Piëch zijn belang van 14,7 procent in Porsche, goed voor meer dan 1 miljard euro, aan familieleden. Privé was hij ook een liefhebber van snelle auto’s. Hij had een flink wagenpark. De exclusieve Bugatti La Voiture Noire die dit voorjaar voor 16,5 miljoen euro werd verkocht, zou volgens geruchten naar Piëch zijn gegaan.

Piëch had twaalf kinderen bij vier vrouwen. Zijn weduwe Ursula bevestigde de „plotselinge en onverwachte” dood van haar echtgenoot maandag via een verklaring aan persbureau DPA. Hij zou zondag ineen zijn gezakt tijdens een etentje. „Ferdinand Piëchs leven stond in het teken van zijn passie voor auto’s en de werkers die ze bouwden. Hij was een enthousiaste ingenieur en autoliefhebber tot het einde.”