Recensie

Recensie Theater

Ruhrtriennale scheurt Europa aan stukken

Ruhrtriennale Het theaterfestival Ruhrtriennale maakt korte metten met het ideaal van een menslievend Europa: broederschap bestaat niet in deze dystopie

De voorstelling van Heiner Goebbels: Everything that Happened and Would Happen
De voorstelling van Heiner Goebbels: Everything that Happened and Would Happen Foto Heinrich Brinkmöller-Becker_Ruhrtriennale 2019

„Hier heerst onze democratie, maar we dulden geen tegenspraak”, klinkt het cynisch in de aula van de universiteit van Bochum. „Ons Europa heet vanaf nu Hohenzollern-Europa. Onze keizer sluit de grenzen voor vreemdelingen”.

De reusachtige zaal staat symbool voor het Europese parlement, in het jaar 2143. De acteurs in Nach den letzen Tagen. Ein Spätabend van de Zwitserse regisseur Christoph Marthaler zitten verspreid in de zaal. Ze houden redevoeringen over racisme en xenofobie, over een verenigd en menslievend Europa dat ooit een ideaal was. Een klein orkest voert muziek uit van joodse in Auschwitz vermoorde componisten. Dit waardige eerbetoon staat in pijnlijk contrast tot de gruwelkamer die dat parlement nu is. Een van de actrices zingt, gekleed in glitterjurk, een schlager over „meine Heimat” dat is als een „levenselixer, een thuis”. Ze zingt het pesterig. Een acteur roffelt Beethovens Alle Menschen werden Brüder… op de piano, oneerbiedig en ook hartverscheurend. Marthaler maakt het onmiskenbaar duidelijk: broederschap bestaat niet in deze dystopie.

Lees ook: Baudets probleem met Beethoven (en de vernielers van de ‘boreale’ cultuur)

Hellevaart

Het Duitse theaterfestival Ruhrtriennale 2019 biedt extreme voorstellingen, die het publiek nooit behagen maar confronteren, ontrieven, zelfs schokken. Het festival lijkt op voet van oorlog te staan met alles waar het eens geïdealiseerde Europa voor staat. Ook Everything that happened and would happen van componist en regisseur Heiner Goebbels stelt Europa ter discussie.

De voorstelling is een overweldigende hellevaart waarin een landkaart van Europa wordt verscheurd en de acteurs een pas de deux geven met lege sokkels, alsof ze dansen in een museumzaal als spookhuis, begeleid door tromgeroffel en paukenslagen.

Anderhalf uur lang houdt Goebbels de toeschouwer in de greep van een duistere droom. Soms hebben we geen enkel houvast in deze vloed van beelden, fascinerend en raadselachtig. Beelden uit het nieuws met protestdemonstraties tegen Monsanto en tegen het terugsturen van bootvluchtelingen in Lampedusa maken ook ditmaal duidelijk dat broederschap een vergeefs streven is. Aan het slot hijsen de spelers een reusachtig gordijn in de hoogte waarop het interieur van het Weense Burgtheater is afgebeeld. Dan beginnen ze aan dat doek te sjorren, het in rafels te trekken. Dat is schokkend. Ook het kroonjuweel van het Europese theater gaat tijdens de Ruhrtriennale aan stukken.