NRC checkt: ‘Combipil relevant voor 1,3 mln Nederlanders’

Dat zei klinisch epidemioloog Rick Grobbee in de Volkskrant over een preventieve combinatiepil tegen hartziekten.

De Iraanse studie is de eerste die de effecten van een combinatiepil op de langere termijn in kaart heeft gebracht.
De Iraanse studie is de eerste die de effecten van een combinatiepil op de langere termijn in kaart heeft gebracht. Foto Felipe Caparros Cruz

De aanleiding

Het medisch-wetenschappelijke blad The Lancet publiceerde vorige week een grote vergelijkende studie naar een preventieve combinatiepil ter voorkoming van hart- en vaatziekten. De pil bevat een dagelijkse dosis van vier medicijnen: aspirine, de cholesterolverlager atorvastatine en twee verschillende bloeddrukverlagers (enalapril en hydrochloorthiazide).

Iraanse onderzoekers concluderen dat ouderen die deze pil preventief slikken na vijf jaar beter af zijn; het risico op ernstige hart- en vaataandoeningen als hartaanvallen en beroertes is bij hen een derde lager.

In een reactie in de Volkskrant noemde hoogleraar klinische epidemiologie Rick Grobbee van UMC Utrecht de studie „zeer indrukwekkend en solide”. Hij ziet meteen mogelijkheden voor de introductie van zo’n pil in Nederland. Grobbee denkt dat de pil „relevant kan zijn voor de 1,3 miljoen Nederlanders die al medicijnen gebruiken tegen een hoge bloeddruk en een hoog cholesterolgehalte”.

Waar is het op gebaseerd?

De Iraanse studie is de eerste die de effecten van een combinatiepil op de langere termijn in kaart heeft gebracht. De studie vergelijkt een groep mensen tussen 50 en 75 jaar die medisch advies kregen voor een gezonde leefstijl met een groep die daar bovenop dagelijks een combinatiepil kreeg. In de controlegroep kreeg 9 procent te maken met een ernstige hart- of vaataandoening, in de combinatiepilgroep 6 procent. Statistisch gezien was er geen verschil in sterfte tussen de beide groepen.

En, klopt het?

De uitkomsten van het onderzoek zijn niet zonder meer naar de Nederlandse situatie te vertalen. De Iraanse studie werd uitgevoerd onder dorpsbewoners in de provincie Golestan in het noordoosten van Iran. Niet alleen de etniciteit – er wonen voornamelijk Turkmenen – maar ook de levensomstandigheden verschillen met die in Nederland. De levensverwachting in Iran ligt met een gemiddelde van 75,5 jaar ruim zes jaar lager dan hier.

Bovendien is de sterfte aan hart- en vaatziekten in het studiegebied fors hoger dan in Nederland, met 33,9 procent van de mensen die sterft aan een hartaandoening en 14 procent aan een beroerte. De verschillen komen ook naar voren in de leefstijladviezen die de Iraniërs aan de deelnemers gaven; behalve gezond eten en meer bewegen ook stoppen met roken en het gebruiken van opium (!).

De voorwaarde voor deelname aan de studie waren streng: bijna een op de vijf van de potentiële deelnemers viel af door uiteenlopende onderliggende medische problemen. Degenen in de controlegroep die een te hoge bloeddruk hadden, werden daar wel voor behandeld met bloeddrukmedicijnen.

Aan de telefoon houdt Grobbee vol dat het verantwoord is de onderzoeksresultaten naar Nederland te vertalen. „Natuurlijk zijn er verschillen in context, maar die zijn klein. Er is geen reden om aan te nemen dat zo’n geneesmiddel in Nederland minder effect zou hebben. Wat je ziet is het effect op de menselijke fysiologie.”

Dat is cardioloog Fabrice Martens, voorzitter van de Werkgroep Cardiologische centra Nederland en woordvoerder van de Nederlandse Vereniging voor Cardiologie, niet met hem eens. „De Iraanse studie bewijst dat de combinatie van medicamenten die wij hier ook aan patiënten voorschrijven, inderdaad helpt hart- en herseninfarcten te voorkomen”, zegt Martens, „Maar iedereen op één vaste dosering van deze middelen zetten, dat zouden wij hier niet doen. Wij proberen juist patiënten op maat te behandelen, en op basis van een individuele risicoschatting pillen voor te schrijven. Alle ouderen een preventieve combinatiepil voorschrijven zou leiden tot onnodig medicaliseren.”

Overigens vindt Martens wel dat een combinatiepil in armere landen, waar de gezondheidszorg van een ander niveau is, een groot verschil kan maken. „Bijvoorbeeld in India zou dit fantastisch kunnen werken om hartziekte terug te dringen.”

Conclusie

De Iraanse studie laat zien dat een combinatiepil hartziekte kan voorkomen. Maar of dat hetzelfde zal uitwerken in de Nederlandse context, is niet te zeggen. De uitspraak van Grobbee in de Volkskrant beoordelen wij daarom als ongefundeerd.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt