Paul Buysse: De Brexit is een miskleun, een schande

Interview De voorzitter van de Brexit High Level Group voelt zich machteloos door de Brexit.

De haven van Zeebrugge, België, waar naar verwachting bij een No-Deal-Brexit grote vertragingen zullen ontstaan
De haven van Zeebrugge, België, waar naar verwachting bij een No-Deal-Brexit grote vertragingen zullen ontstaan Foto Jasper Juinen / Bloomberg

Ik kan u wel cijfers geven, zegt Paul Buysse na een paar minuten praten. „Ik heb tientallen cijfers. Maar het heeft geen zin.” Bijna vier jaar is de oud-topman van staalbedrijf Bekaert nu voorzitter van de Brexit High Level Group. Al een halfjaar voor het Britse referendum werd de groep door de Belgische regering samengesteld om bedrijven voor te bereiden op het eventuele vertrek van Groot-Brittannië uit de Europese Unie. Het referendum volgde, de Brexit komt. De economische gevolgen werden berekend. Buysse sprak met Brexit-onderhandelaar Michel Barnier en ging met de minister naar Londen. „Maar nog altijd weet niemand echt wat er komen gaat”, legt de 74-jarige Officier in de Orde van Oranje-Nassau uit.

Toch wat cijfers. 42.000 – zo veel nieuwe werklozen heeft België straks mogelijk, bij een harde Brexit. 2,53 – met zo veel procent kan het Belgisch bruto binnenlands product dalen. 0,61 miljard – zo veel euro omzet kan alleen al de Vlaamse chemie-industrie mislopen. Dat zeggen berekeningen van de Katholieke Universiteit Leuven. België zal hard getroffen worden. „De Brexit is een miskleun”, vertelt een verontwaardigde Buysse in zijn statige Brusselse huis. „Het is een schande. En een verlies voor alle partijen.”

Stevenen we af op een harde Brexit?

„Daar lijkt het wel op, tenzij Johnson nog een wit konijn uit zijn hoed weet te toveren. Uit een nieuw lek blijkt dat bij een No Deal een ernstig gebrek aan medicijnen en voedsel dreigt in zijn land. Dat is catastrofaal. Johnson moet dus wel met iets komen, wil hij niet gekend worden als diegene die zijn volk naar grotere armoede heeft geleid. Dat wil geen enkele politicus. Maar ik ben een pessimist, ik betwijfel dat ze er uit komen.”

„Er zullen hier straks files van dagen richting de havens staan. Het wordt een chaos. Het gaat omslachtiger en moeilijker worden. Maar de grootste frustratie die ik heb, is dat ik niet eens kan calculeren hoeveel dit alles ons gaat kosten, terwijl 31 oktober inmiddels heel dichtbij komt. Wat het pond gaat doen, of wat er fiscaal gaat veranderen: we weten het niet zolang we niet weten waar we precies heen gaan.”

Hoe kunnen jullie bedrijven voorbereiden als er nog zo veel onduidelijk is?

„Een aantal zaken kunnen we voorspellen. Met name ondernemers in Vlaanderen, en specifieker West-Vlaanderen gaan hieronder lijden. De voedselindustrie, machinebouw en textielindustrie vooral. We hebben die ondernemers structuren aangereikt zodat ze zich zo goed mogelijk kunnen voorbereiden. Ze krijgen een voorspelling met verschillende scenario’s en we adviseren hoe ze zich kunnen indekken of in elk geval de pijn kunnen verzachten.”

Wat kan de overheid doen?

„Voorbereidend staan we, voor zover dat kan, vrij sterk. Ik ben er heel fier op dat onze Brexit Group al werd opgericht nog voor de calamiteit van de Brexit gestalte kreeg. België heeft wat dat betreft goed geanticipeerd. Onlangs nog hebben we voor de havens een paar honderd extra douaniers aangenomen, die nu worden opgeleid. Verder blijft wat we nu kunnen doen gelimiteerd, omdat we de impact niet kennen van wat ons te wachten staat.”

In mei waren er Belgische verkiezingen. In de twee grootste deelstaten – Wallonië en Vlaanderen – lijkt een akkoord in zicht, maar de federale formatie is nog niet begonnen. De twee grootste partijen van het land weigeren vooralsnog met elkaar om de tafel te zitten. Ondertussen zit België al maanden met een minderheidsregering die zich beperkt tot lopende zaken; de begroting valt daar niet onder.

Hoe problematisch is dat?

„Enorm. De impact van de Brexit zal groot zijn. Er zullen vanuit de regering maatregelen genomen moeten worden. Kunnen we ondernemingen steunen, kunnen we identificeren dat een bedrijf over de kop gaat vanwege de Brexit? Daar gaat het nu op aankomen. De federale regering moet daarvoor besluiten gaan nemen en onderhandelen met de Europese Unie. Ik denk niet dat de regering in lopende zaken de slagkracht voor dat soort zaken heeft. Er moet dus een federale regering komen, liefst zo snel en krachtig mogelijk.”

De urgentie daarvoor ontbreekt?

„Op de Belgische politici rust momenteel een verpletterende verantwoordelijkheid. Men zou alles moeten doen om elkaar te vinden, hoe moeilijk dat met deze verkiezingsuitslag ook is. In plaats daarvan zijn ze alleen met zichzelf bezig. Het is precies wat de kiezer heeft afgestraft, en toch gaan ze automatisch terug naar hetzelfde discours. En dus ligt alles stil. De urgentie lijkt te ontbreken, en ik vind dat onverantwoordelijk en hemeltergend.”

„Het gaat niet alleen over de Brexit. Heel het economisch bestel wereldwijd baart mij enorme zorgen. Als ik zie wat er in Amerika gebeurt, de acties van meneer Trump. De opvolging van Merkel, de gele hesjes. We zitten met een magnitude van zorgwekkende elementen die op ons afkomt, we gaan naar een vorm van recessie. Ondertussen zijn we niet eens in staat om een begroting op te stellen, wat essentieel is in het bestuur van een land.”

Een bloody disaster, citeert Buysse een Engelse vriend van hem. „Ik vraag me af hoe de geschiedschrijving hierop zal terugkijken. Ze zullen vermoedelijk zeggen dat we onbesuisd, onvoorbereid, impulsief en onhandig waren, en met het geluk van vele duizenden hebben gespeeld. In het jaar 2000 zouden alle computers stilvallen. Iedereen heeft fortuinen uitgegeven, alle lichten stonden op rood, en uiteindelijk gebeurde er niets. In mijn mooiste dromen hoop ik dat het met de Brexit ook zo is, dat het mee zal vallen. Maar ik denk het niet.”