Macron forceert doorbraak tussen VS en Iran tijdens G7

Verhouding Europa-VS Ondanks een reeks meningsverschillen was de G7 in Frankrijk een van de meest harmonieuze ontmoetingen tussen Europa en de Verenigde Staten sinds het aantreden van Donald Trump.

Donald Trump en Emmanuel Macron tijdens een persconferentie van de G7 in het Franse Biarritz.
Donald Trump en Emmanuel Macron tijdens een persconferentie van de G7 in het Franse Biarritz. Foto Carlos Barria

De G7 samengevat in één woord? „Eenheid”, zei de Amerikaanse president Donald Trump tijdens een persconferentie aan het slot van de driedaagse vergadermarathon van de leiders van grote industrielanden. „We konden het allemaal geweldig goed met elkaar vinden”

Trump, doorgaans bron van het gebrek aan eenheid in het westerse kamp, had het duidelijk naar zijn zin in het Franse Biarritz. „We waren graag nog een uurtje door gegaan.” Hij bleef maar zijn gastheer, president Emmanuel Macron, complimenten maken. De twee presidenten omhelsden elkaar na afloop van hun gezamenlijke persconferentie meer dan eens.

Trump overdrijft graag en als hij eenmaal op dreef is op een podium lijkt er geen houden meer aan te zijn. Maar ondanks een hele reeks meningsverschillen was de G7 in Frankrijk een van de meest harmonieuze ontmoetingen tussen Europa en de Verenigde Staten sinds het aantreden van Trump. Voor zover bekend is er niet met deuren geslagen, al waren sommige discussies „lively” zoals de Britse premier Johnson het zei.

Ramkoers

Het meest opzienbarende resultaat is de diplomatieke doorbraak die Macron wist te forceren in de patstelling tussen de VS en Iran. Nadat de VS zich terugtrokken uit de internationale afspraken met Iran over zijn nucleaire programma en weer economische sancties instelden, lagen de twee landen op ramkoers. Iran dreigde stapsgewijs de afspraken te schenden door op grotere schaal uranium te verrijken. Ook beschuldigen de VS Iran ervan olietankers in de Perzische Golf te saboteren.

Macron spant zich al maanden in de overeenkomst te redden en de VS en Iran nader tot elkaar te brengen. Zondag ontving hij in Biarritz de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken, Javad Zarif. Er wordt gewerkt aan nieuwe nucleaire afspraken, die onder andere een langere looptijd moeten hebben dan de huidige overeenkomst. Macron zei graag binnen enkele weken een ontmoeting tussen de presidenten Trump en Rohani te zien en dat beiden er in theorie voor voelen. Trump bevestigde dat hij, onder voorwaarden, open staat voor een gesprek. Later legde Trump uit dat er ook gesproken wordt over een lening voor Iran, door meerdere landen te verstrekken en met olie als onderpand.

Mocht deze opening inderdaad leiden tot een nieuw akkoord en ontspanning, dan zou Macron voor een stunt hebben gezorgd.

Emmanuel Macron begroet Donald Trump bij de persconferentie van de G7. Foto Philippe Wojazer/Reuters

De Franse president kan na een tumultueus jaar wel een succesje gebruiken. Terwijl hij zich drie weken had teruggetrokken in het presidentiële vakantieverblijf aan de Côte d’Azur, demonstreerden ‘gele hesjes’ tegen zijn beleid en tegen de uitwassen van de globalisering. Vanuit Biarritz poogde Macron uit te leggen dat zijn inspanningen voor het multilateralisme en in de G7 ook voor hen zijn.

In een live tv-toespraak koppelde hij zaterdag stabiliteit in Iran, Syrië of Libië aan de Franse aanslagen in 2015 en aan het „migratieschandaal” op de Middellandse Zee. De handelsoorlog tussen de VS en China die hij „in uw naam” in Biarritz aan de orde zou stellen, koppelde hij aan Franse economische groei en het scheppen van banen.

Macron wilde dat de G7-top „nuttig” zou zijn en dat is gelukt, zei hij maandagavond in het Franse journaal. „We hebben de druk verminderd. Dat is heel belangrijk.”

Hij waakt voor te veel euforie. Maar Fransen houden ervan als hun president met grote gebaren aanwezig is op het wereldtoneel en dat weet Macron. Zelfs zijn anderszins verguisde voorganger François Hollande werd geprezen voor zijn internationale optreden. Frankrijk is een „puissance médiatrice”, zei Macron: een bemiddelingsmacht. „Wij kunnen met iedereen praten.” Ook met Trump, tegen wie je, volgens Macron, „extreem direct” moet zijn.

Een maand geleden noemde de Amerikaanse president de dit jaar door Frankrijk ingestelde techtaks voor grote internetbedrijven nog „totaal stupide” en dreigde hij met hogere importheffingen tegen Franse wijn.

Nu zeggen Macron en zijn minister van Economie Bruno Le Maire een compromis te hebben bereikt waarbij de G7-landen proberen uiterlijk in 2020 met een akkoord te komen over internationale belasting die de Franse belasting moet vervangen. Daarin zou niet langer de vestigingsplek van het hoofdkantoor van een multinational maatgevend zijn, maar de plek waar de omzet gemaakt wordt. Als de internationale belasting lager uitvalt dan de huidige Franse, dan krijgen de bedrijven het betaalde teveel alsnog terug. De zogenoemde „GAFA-taks” was ook een belangrijke eis van gele hesjes.

Bosbranden in de Amazone

Vlak voor de top zette Macron de bosbranden in de Amazone op de agenda. De G7 besloten om 20 miljoen euro uit te trekken voor de bestrijding. Het geld is bedoeld voor de inzet van blusvliegtuigen. Daarnaast willen de G7 een programma voor herbebossing ondersteunen. De Braziliaanse president Jair Bolsonaro zit echter niet te wachten op hulp van de G7. Hij ziet het idee voor een bondgenootschap ter redding van de Amazone als een aanval op de soevereiniteit van zijn land. „We mogen niet accepteren dat Macron en zijn ‘alliantie’ Brazilië als een kolonie beschouwen of dat de Amazone als niemandsland bestempeld wordt”, twitterde hij.

Critici vinden dat Bolsonaro te weinig tegen de branden onderneemt. Macron dreigt het nieuwe handelsakkoord tussen de EU en Latijns-Amerika te blokkeren als de Braziliaanse klimaatscepticus niet meer doet om de branden te bestrijden. Daarmee komt hij en passant tegemoet aan de felle Franse kritiek op het akkoord – niet alleen bij Franse boeren en gele hesjes, maar vooral ook in Macrons eigen partij.

De G7 nam ook het initiatief tot een nieuwe top over Oekraïne. De Europeanen verzetten zich tegen Trumps wens om Rusland weer toe te laten. Rusland is sinds inmenging in Oekraïne niet meer welkom.

Europese leiders formuleerden hun kritiek op Trump vaak heel bescheiden en met humor, dat hielp. Premier Johnson bijvoorbeeld vond dat de VS te hard van stapel lopen in het conflict met China. Hij zei dat zo: ,,Ik feliciteer de president met alles wat er in de Amerikaanse economie gepresteerd wordt. Maar ik wil wel graag een schaapachtige kanttekening maken bij de handelsoorlog: wij zijn in het algemeen voor handelsvrede. Het Verenigd Koninkrijk heeft de afgelopen tweehonderd jaar enorm geprofiteerd van vrijhandel.”

Trump maakte het de conferentiedeelnemers niet altijd gemakkelijk, maar de Trumpiaanse ongerijmdheden leidden niet tot een ontsporing van de top. Wat Trump doet en zegt was niet altijd eenvoudig te duiden. Zondag zei hij bijvoorbeeld dat hij spijt had van de tariefverhogingen voor China. Dat werd opgevat als spijt van de harde aanpak. Fout, zei een woordvoerder, de president heeft er alleen maar spijt van dat hij de tarieven niet nog verder heeft verhoogd.

Lees ookIran praat graag, als het compensatie voor sancties krijgt

Maandag ontbrak hij op een vergadering over klimaat. Volgens het Witte Huis moest hij op dat moment in gesprek met kanselier Merkel, maar die zat juist wél bij de klimaatvergadering.

Over China beweerde Trump dat er in de loop van het weekend twee gesprekken tussen China en VS hadden plaatsgevonden en dat hij daaruit de hoop putte dat het snel tot een deal zou kunnen komen. De hoofdredacteur van de Chinese krant Global Times, die doorgaans heel goed de opvattingen van China verwoordt, twitterde prompt dat dit allemaal onzin was.

Op zijn afsluitende persconferentie hield Trump evenwel staande dat China in verschillende gesprekken te kennen had gegeven serieus over een deal te willen onderhandelen.