Indonesië wil Jakarta inruilen voor hoofdstad in Kalimantan

Indonesië De huidige Indonesische hoofdstad Jakarta is te vervuild en verstopt. De eerste bewoners zouden al in 2024 hun intrek moeten nemen in de nieuwe hoofdstad.

Links De oude hoofdstad Jakarta, gehuld in smog. Rechts Het gebied in Kalimantan waar de nieuwe stad moet komen. De overheid bezit er een lap grond van 1.800 vierkante kilometer.
Links De oude hoofdstad Jakarta, gehuld in smog. Rechts Het gebied in Kalimantan waar de nieuwe stad moet komen. De overheid bezit er een lap grond van 1.800 vierkante kilometer. Foto’s Indrianto Eko Suwarso/Reuters en Fachmi Rachman/AFP

Soekarno speelde al met de gedachte, president Joko Widodo maakt het nu definitief: Indonesië krijgt een nieuwe hoofdstad in Kalimantan.

Maandag maakte ‘Jokowi’ bekend dat dit de beste vestigingsplaats is voor de nieuwe, nog naamloze hoofdstad die het zinkende, stinkende Jakarta moet vervangen. Er wordt zo snel mogelijk begonnen met de bouw, in 2024 moeten de eersten van 1,5 miljoen overheidsfunctionarissen verhuizen.

Toen Jokowi in april aankondigde dat hij een alternatieve locatie voor het regeringscentrum ging zoeken, viel de naam Oost-Kalimantan al snel. Dit Indonesische deel van het eiland Borneo (dat gedeeld wordt met Maleisië en Brunei) ligt centraal in de archipel, die zich uitstrekt van Atjeh in het westen tot aan Papoea, een krappe 5.000 kilometer oostwaarts. Jakarta, dat door Nederland tot hoofdstad van Nederlands-Indië was gemaakt, ligt aan de westkant van het westelijke eiland Java.

Hoofdstad verplaatst naar het noord-oosten.

De nieuwe stad komt op de grens van de twee regentschappen Noord-Penajam Paser en Kutai Kartanegara, waar de overheid al een stuk grond bezit van 1.800 vierkante kilometer, ruim groter dan de provincie Utrecht. Volgens studies die de regering de afgelopen drie jaar heeft laten uitvoeren, is hier het risico minimaal op al die natuurrampen waar Indonesië zo gevoelig voor is: aardbevingen, tsunami’s, bosbranden, aardverschuivingen en vulkaanuitbarstingen.

De problemen in Jakarta zijn legio: met 10 miljoen inwoners (30 miljoen inclusief de randgemeenten) barst de stad uit zijn voegen. Het landoppervlak daalt op sommige plaatsen met 20 centimeter per jaar door grondwateronttrekking, met overstromingen vanuit zee tot gevolg. Verkeersopstoppingen zorgen voor miljarden aan economische schade per jaar en de luchtvervuiling die mede wordt veroorzaakt door de files behoort tot de ergste ter wereld.

Orang-oetan

Jokowi wil met de keuze voor Kalimantan niet alleen Jakarta, maar ook het eiland Java ontlasten. Ruim de helft van de 263 miljoen Indonesiërs woont nu op het overvolle Java, tegenover 6 procent in Kalimantan, dat vier keer zo groot is. Hier ligt meteen een belangrijk bezwaar van milieu-organisaties: het tropisch regenwoud op Borneo, leefgebied van de orang-oetan, heeft al zoveel te lijden onder illegale houtkap en oprukkende oliepalmplantages. Moet daar dan ook nog een miljoenenstad bij?

Onduidelijk is nog hoe groot de economische impuls zal zijn die uitgaat van de nieuwe stad. Jakarta zal waarschijnlijk toch het zakelijke hart van het land blijven. Daarbij kan de verplaatsing van een hoofdstad ook verkeerd uitpakken. Zo is Naypyidaw, de hoofdstad die de junta van Myanmar in 2005 liet opleveren, nog steeds een spookstad in de jungle.

Het gebied in Kalimantan waar de nieuwe stad moet komen. Foto Fachmi Rachman/AFP

De regering zal 19 procent van de 32 miljard euro die nodig zijn voor de aanleg van de nieuwe stad betalen. De rest moet gefinancierd worden door bedrijven of via publiek-private samenwerking. „Investeerders zullen eerst willen weten wat hun rendement zal zijn”, zei de voorzitter van de Indonesische werknemersvereniging tegen persbureau Reuters.

Een andere openstaande vraag is of het nieuwe begin op Kalimantan het lot van Jakarta naar de achtergrond zal dringen. Jokowi zei maandag dat dit niet het geval zal zijn. Maar feit is ook dat er al jaren weinig gebeurt om het leefklimaat in Jakarta te verbeteren. Vorige maand begon bijvoorbeeld een rechtszaak van een groep inwoners tegen de president om hem te dwingen de luchtvervuiling aan te pakken.