Recensie

Recensie Theater

In Shakespeares tragikomedie ‘Maat voor Maat’ wil de man gewoon brute lust

Shakespeare Het Shakespeare Theater in het Drentse Diever voert Maat voor Maat op. Een spannende en terechte keuze in tijden van #MeToo.

Foto Koen Timmerman
Foto Koen Timmerman

Het Shakespeare Theater in het Drentse Diever verdient alle lof: al decennia brengt men jaarlijks in de openlucht een Shakespeare-voorstelling voor een publiek dat massaal toestroomt. En terecht. In de regie van artistiek leider Jack Nieborg zijn de uitvoeringen enerverend, fantasierijk en gedurfd. Nu het officiële toneel nauwelijks Shakespeare brengt, moeten we uitwijken naar dit sfeervolle Drentse bostheater.

Lees ook: Agenda: dit zijn de culturele hoogtepunten van komend najaar

In tijden van #MeToo is de keuze voor Maat voor Maat (Measure for Measure, ook vertaald als Leer om leer) terecht en spannend. In deze tragikomedie uit 1603-1604 heersen thema’s als doodstraf, ontucht en vooral seksueel vergrijp. Lange tijd werd dit stuk als verderfelijk beschouwd en gezien als een van de zwakkere Shakespeares. En het moet gezegd: ondanks de inventieve regie en de grote inzet van de spelers verliest de uitvoering na de pauze veel kracht. Geforceerd kantelt de tragiek van de eerste bedrijven in een overhaastig happy ending.

Steractrice is Inge Wijers als Isabella, een novice uit het klooster. Zij wil haar broer Claudio redden, door een harteloze hertog ter dood veroordeeld omdat hij zijn verloofde Juliët voor het huwelijk heeft bezwangerd. En nu hertog Angelo toch bezig is met een zuiveringsactie sluit hij alle bordelen. Als Isabella, gekleed in hooggesloten nonnengewaad, de hertog om gratie vraagt eist hij lichamelijk genot. Met deze zonde kan Isabella haar broer redden. Seks wint het van de dood. Ze stelt voor „elke ochtend voor hem te bidden”. Maar de man wil brute lust.

Afgezaagde hoofden

De dialogen over doodstraf en lichamelijke opoffering tussen Isabella en Angelo (Anne Peter van Muijen) zijn indrukwekkend. In Nieborgs rijkgeschakeerde vertaling grijpt Isabella’s dilemma de toeschouwer aan: ze kán haar lichaam niet prijsgeven en ze wíl haar broer in leven houden. „Waar kan ik mijn verhaal vertellen?” vraagt ze zich radeloos af. In haar woorden beluister je de echo’s van slachtoffers van seksuele intimidatie. Ze wisselt plechtstatig taalgebruik af met alledaags, en dat maakt haar gevoelens oprecht.

Haar ernst staat in contrast tot de vrolijke uitbundigheid die deze Maat voor Maat ook is, met een glansrol voor Claudio’s komische vriend Lucio, een voortreffelijke Floris Albrecht, en de droog-humoristische cipier Bert Wijers. Tegen het slot nemen effecten als afgezaagde benen en hoofden helaas veel weg van de indringende, actuele inzet waarmee deze Shakespeare begint. Dankzij Inge Wijers krijgt het stuk de juiste betekenis: een emotioneel, gloedvol pleidooi voor rechtvaardigheid.