Opinie

Voorpret voor het nieuwe cultureel seizoen

Nu iedereen weer uitgerust terug is van vakantie kan de voorpret voor het nieuwe culturele seizoen beginnen.

Illustratie Merel Corduwener

Op de redactie van NRC werd deze week zachtjes aan de altijd tamelijk vrolijke stemming voelbaar die hoort bij het terugkeren van de zomervakanties. Elke dag weer een paar uitgeruste journalisten erbij met verse plannen en energie voor een nieuw nieuwsseizoen. Voor mij is het de eerste keer dat ik er als hoofdredacteur van mag meegenieten.

De voorpret die me het meeste opviel was die van de cultuurredactie. De Uitmarkt dit weekend in Amsterdam geldt als de opening van het cultureel seizoen, maar de cultuurredactie maakte alvast haar eigen vooruitblik, een eerste, uitgebreide en online te bewaren culturele menukaart van augustus tot en met december, van optredens, exposities, festivals en voorstellingen van Enschede tot Den Bosch en van Groningen tot Schiedam.

Welke hoogtepunten verwachten we? De cultuurredactie koos er zeven. En daarvan sprong er één voor mij weer uit, een project dat zou kunnen uitpakken als een van de origineelste in dit lange Rembrandtjaar: het videodrieluik Night Watching dat fotografe Rineke Dijkstra maakte op uitnodiging van het Rijksmuseum. Ze filmde hoe verschillende groepen bezoekers in het nationale museum naar Rembrandts Nachtwacht kijken.

Een klas vol meisjes “met allemaal hetzelfde lange sluike haar” uit Oss, een groep Japanse expats bij wie Dijkstra meteen “een krachtige hiërarchie” voelde, en een ROC-klas ‘lassen en metaalbewerken’ met daarin één meisje die perfect spiegelde met dat ene mysterieuze meisje met een kip aan de gordel op de Nachtwacht zelf. Aan Sandra Smallenburg vertelde Dijkstra hoe ze aan deze groepen is gekomen, en vooral, hoe ze zelf anders is gaan kijken naar de Nachtwacht, met andermans ogen erbij. Ooit dat balletje op de voorgrond gezien?

Wisseling van perspectief is een thema dat vaak terugkomt in de keuzen van de cultuurredacteuren. Wat zegt het dat we een heel cultuurseizoen worden verleid ingesleten beelden om te denken, met veel aandacht voor geschiedenis, empathie en het ‘nieuwe kijken’? Ik had daar nog wel meer over willen lezen, zei ik tegen collega’s, maar eerlijk gezegd kwam ik natuurlijk op de gedachte door de artikelen zelf. Zoals in Delft, waar Vermeers tijdgenoot Pieter de Hooch tussen 1652 en 1660 stadsgezichten schilderde die hem destijds een grotere reputatie opleverden dan Vermeer zelf. Nu pas, vanaf oktober, is er in Delft zijn eerste overzichtstentoonstelling ooit in Nederland.

Er hoort een stadswandeling bij die onthult hoe hij de stad met kwast en doek ook af en toe wat verbouwde. Alles voor een betere compositie - over perspectiefwisseling gesproken. Of, weer heel iets anders, neem drs P., de min of meer vergeten performer uit de jaren 70 en 80 die door caberatier Erik van Muiswinkel weer tot leven wordt gewekt en van een nieuwe, zwartgallig-persoonlijke laag voorzien. Zelfs bij Disneys animatiefilm Frozen 2, die in november in de bioscoop komt, is vooral spannend om de vraag welke stereotypen eraan zullen gaan - of niet.

Of hoge verwachtingen ook echt tot hoogtepunten leiden, moet natuurlijk worden afgewacht. Er volgen over nog recensies, columns, interviews - al was het prettig dat Isabelle Huppert zich in Parijs op het nippertje haar afspraak met Joyce Roodnat herinnerde, zodat ze nu alvast kon vertellen over het middagdutje dat ze altijd doet voor haar toneelvertolking van Mary Stuart.

Eén tentoonstelling springt er nu al uit: de Grote Suriname-tentoonstelling vanaf oktober in Amsterdam. Die wil het Surinaamse ‘epos’ vertellen dat zo is bepaald door Nederlandse koloniale overheersing. De expositie wil aanhaken bij het debat over het slavernijverleden. Het moet tegelijk een “levensverhaal van een land” worden - dat ook deels een autobiografie wil zijn. Daar zit een heel bestellijstje in van thema’s waar we verder mee kunnen.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.