Opinie

Lichtpunt: recessie is goed voor klimaat

Rosanne Hertzberger

De wereld staat in brand en er zit een stel maniakale populisten aan het roer. Siberië brandt. Alaska brandt. In de Amazonegebied gaan per minuut vier voetbalvelden in rook op. Maar eerlijk gezegd zijn dat soort cijfers niet eens wat me bij dit soort branden zo beangstigt. Het zijn de mensen die verantwoordelijk zijn voor het blussen ervan: Trump, Poetin en ‘kapitein Kettingzaag’ Bolsonaro hebben nu de eindverantwoordelijkheid voor bijna een kwart van het landoppervlak op deze planeet. Die laatste, Bolsonaro, legt illegale houtkappers geen strobreed in de weg en de belangrijkste actie die hij ondernam tegen de brand in zijn land deze week was het ontslag van het hoofd van de Braziliaanse instantie die de data erover aanleverde.

Zie daar wat klimaatverandering zo eng maakt. Klimaatverandering is maar ten dele de hitterecords, de ijsvrije poolkappen. Ze gaat hand in hand met een groeiend onvermogen om samen te werken. Juist nu we de vermaledijde globalisering echt nodig hebben, zien we Brexit, handelsoorlog, opbreken van internationale samenwerking. Ieder voor zich.

De nieuwe wereldleiders regeren als vastgoedmagnaten. Ze kijken alleen naar hun eigen perceeltje, hun eigen gebouwtje, en hooguit bij de buren om te kijken of hun land te koop is. Groenland zou hooguit een grote vastgoedtransactie zijn, stelde Trump deze week. Toen Denemarken liet weten het een absurde suggestie te vinden, besloot Trump een gepland bezoek uit te stellen. „Zo praat je niet tegen Amerika”, zei hij, alsof hij een kleuter in de hoek zette.

Denemarken is in vele opzichten onze Europese tweelingbroer (de meeste Amerikanen kunnen ons niet uit elkaar houden). Hun reactie had er een van Nederland kunnen zijn. Alleen burgers en oud-politici durfden uit te halen. De Deense regering ging gewoon zo snel mogelijk aan het werk om de goede relatie veilig te stellen. Premier Frederiksen benadrukte dat het allemaal niets betekende voor veiligheid of handel. Niemand durfde te zeggen wat iedereen dolgraag wil zeggen: „Trump hoeft helemaal nooit meer te komen. Zo praat je niet tegen ons land.”

We kijken er niet meer van op. Het went. De leider van het rijkste en machtigste land ter wereld met het grootste wapenarsenaal is een maniak: gek en gevaarlijk. Dat is geen nieuws meer. De kiezers waarderen zijn amusementswaarde en over anderhalf jaar wordt hij waarschijnlijk gewoon weer herkozen.

Maar de economie? Die begint te haperen. Dankzij gulle giften van Trump aan steenrijke Amerikanen is de nationale schuld gegroeid tot 22 biljoen dollar. 22 met twaalf nullen. En ik heb altijd geleerd dat dat niet uitmaakt. Omdat er in Amerika altijd voldoende vertrouwen zal zijn, in het land, in de dollar, in zijn leiders die voor rede vatbaar zijn en zich laten overtuigen door cijfers en advies van slimme mensen. Maar hoe ziet die 22 biljoen eruit met een grillige maniak als Trump aan het roer? Nee, het is niet waarschijnlijk dat Amerika in de nabije toekomst zijn rente niet kan betalen. Maar het beeld van Amerika als betrouwbaar land, als centrum van de wereldeconomie, waar je zonder zorgen geld aan kan lenen, is aan het kantelen.

De ironie is dat Trump, juist door die handelsoorlog met China en de daardoor vertragende economie, juist bijzonder effectieve klimaatpolitiek bedrijft. Vergeet niet dat je CO2-uitstoot op verschillende manieren kan reduceren. Het kan op de ‘Tesla-manier’. G-krachten in een prachtige auto. Comfortabele high-speedtreinen. Windmolens. Zalige vleesvervangers. Hippe zonnepanelen.

Maar uitstoot verminderen kan ook met een stevige recessie. De aardappeleters-manier. Minder sojabonen die van Amerika naar China varen. Minder Amazon-koopjes die van China naar Amerika varen. Minder stroom, minder brandstof, minder afval, minder vervuiling. En op korte termijn is een recessie zelfs effectiever dan groene groei (op lange termijn is dat discutabel). De enige keer dat de broeikasgasuitstoot de afgelopen dertig jaar echt significant hard daalde was vlak na de recessie in 2008.

Klimaatverandering bevechten kan goedschiks en kwaadschiks. Het is het enige voordeel van de zelfzuchtige despoten en de wereldwijde terugkeer richting de Middeleeuwen. Ze stoten lekker weinig CO2 uit.

Rosanne Hertzberger is microbioloog.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.