Ziekenhuis in de knel door omzetplafond

Budget Het Maasstad Ziekenhuis vreest 10 miljoen euro te moeten bijbetalen. Ziekenhuisdirecteuren balen van te krappe contracten.

Het Maasstad Ziekenhuis vangt de klappen op nadat VGZ-verzekerden niet meer doorverwezen worden naar het Ikazia Ziekenhuis omdat er te weinig zorg is ingekocht door de verzekeraar.
Het Maasstad Ziekenhuis vangt de klappen op nadat VGZ-verzekerden niet meer doorverwezen worden naar het Ikazia Ziekenhuis omdat er te weinig zorg is ingekocht door de verzekeraar. Foto Robert Eijkelestam/RM

Het Maasstad Ziekenhuis verwacht aan het einde van dit jaar minstens tien miljoen euro aan zorg uit eigen zak te moeten betalen. Dat komt mede door een budgetprobleem bij het Ikazia Ziekenhuis, vier kilometer verderop in Rotterdam.

Vorige maand ontstond ophef toen verzekeraar VGZ aan 700 huisartsen vroeg om hun patiënten de rest van 2019 niet meer naar het Ikazia Ziekenhuis te verwijzen. Niet omdat het Ikazia slecht presteert, maar omdat er niet genoeg zorg is ingekocht door de verzekeraar. Nooit eerder is zo vroeg in het jaar een grote patiëntenstroom omgebogen naar een ander ziekenhuis wegens het zogeheten ‘omzetplafond’.

Het Maasstad Ziekenhuis lijkt nu de grootste klap op te vangen voor het Ikazia. „Normaal is de zomer een rustige periode voor ons”, zegt Peter Langenbach, bestuursvoorzitter van het ziekenhuis, „maar wij liggen nu elke dag vol. Onze schatting is gemaakt met onze laatste cijfers over juli. Als dit zo doorgaat, is tien miljoen nog een bescheiden schatting.” Het ziekenhuis mag patiënten niet weigeren omdat het een zogenoemde ‘doorleverplicht’ heeft.

Over plafonds heen

Naast Ikazia en Maasstad stuiten meer ziekenhuizen op budgettaire grenzen. Ook VGZ-verzekerde patiënten van het Limburgse Zuyderland kregen dit jaar ongebruikelijk vroeg met een omzetplafond te maken. Het ziekenhuis is door de zorgverzekeraar gevraagd de rest van het jaar acht weken extra wachttijd erbij te tellen voor behandelingen zoals staar-, heup-, of knie-operaties. Ook hier dreigen de budgetafspraken met de zorgverzekeraar te worden overschreden, net zoals vorig jaar.

Volgens Ernst Kuipers, bestuursvoorzitter van het Erasmus MC, lopen steeds meer ziekenhuizen tegen de omzetplafonds aan. „Alle ziekenhuizen gaan over de plafonds heen. De ervaring leert dat begin december de meeste plafonds worden bereikt. Dat zou dan gaan om jaarlijks zo’n twee tot vier procent van de verzekerde ziekenhuiszorg, die niet vergoed wordt door de verzekeraar. Opgeteld een bedrag van meer dan een half miljard.”

Voor veel ziekenhuizen is het „ondoenlijk” om qua budget exact uit te komen.

Maar jaarlijks twee tot vier procent is méér dan de financiële marges die veel ziekenhuizen hebben: vorig jaar was dat gemiddeld 1,7 procent van de omzet. Dat geld wordt vaak gebruikt voor investeringen in ict of verbouwingen.

„Als ingekochte zorg en werkelijkheid steeds verder uit de pas gaat lopen, zegt Kuipers, „moet we interen op de reserves. Uiteindelijk komen ziekenhuizen in de problemen met de banken van wie ze geld lenen.”

Lees ook: Vermijd maar eens een omzetplafond

Precieze berekeningen zijn moeilijk te maken: in de contracten tussen verzekeraars en ziekenhuizen staan geheimhoudingsplichten. Kuipers zegt wel dat het Erasmus MC – met een omzet van zo’n 1,5 miljard – al vaak aan het eind van het jaar tientallen miljoenen uit eigen zak betaalde.

Scherp onderhandeld

Het valt de ziekenhuisdirecteuren op dat de onderhandelingen met verzekeraars extra scherp zijn gevoerd wegens de hoofdlijnakkoorden. Vorige zomer hebben het ministerie van VWS, de zorgverzekeraars én de ziekenhuizen afgesproken dat ziekenhuizen binnen een paar jaar niet meer mogen groeien in productie. Zij verwachten dat ziekenhuizen zich namelijk inspannen om zorg waar mogelijk te verplaatsen naar de huisarts of de thuiszorg.

Maar in de praktijk is er aan alle kanten groei, zegt Langenbach: door de vergrijzing, doordat er steeds meer dure medicijnen zijn en verplegend personeel „terecht” vraagt om een betere CAO. „Er is een grens gesteld aan de groei, maar we kunnen allemaal voorspellen dat we er gierend hard overheen gaan. Wij verwachten bij alle grote zorgverzekeraars door het omzetplafond te gaan.”

Ook Wim Groot, hoogleraar gezondheidseconomie aan de Universiteit Maastricht, denkt niet dat het hoofdlijnenakkoord wordt waargemaakt. Maar de omzetplafonds an sich hebben ook goed werk gedaan, zegt hij. „In de jaren dat ze in trek raakten in de onderhandelingen, zo ongeveer vanaf 2012, was er een daling in de groei van de zorgkosten te zien.”

Maar voor ziekenhuizen blijft het lastig, zegt Kuipers, zelfs „ondoenlijk” om elk jaar op 31 december precies op het zorgplafond uit te komen. „Door de ingewikkelde financieringssystematiek met DBC’s en DOT’s weet een ziekenhuis vaak pas als de zorg al geleverd is exact welk bedrag ze per verzekeraar kan declareren.”