Recensie

Recensie Boeken

Nieuw ‘Larsson’-avontuur stelt teleur

Millennium-reeks Schrijver David Lagercrantz schreef inmiddels drie vervolgen op de Millennium-reeks van de overleden Stieg Larsson. Zij die moeten sterven is de laatste, heeft hij aangekondigd. Het is ook de minste.

De dood hoeft geen belemmering te zijn om de succesformule van een schrijver voort te zetten. Een bekend Nederlands voorbeeld is Suzanne Vermeer, het pseudoniem van thrillerschrijver Paul Goeken. Na zijn overlijden in 2011 heeft een onbekend gehouden schrijver op verzoek van A.W. Bruna Uitgevers nog eens vijftien ‘Suzanne Vermeer’-thrillers gepubliceerd. Zonder uitzondering werden het bestsellers.

Met de Millennium-trilogie (2005-2006) van de jong gestorven Zweedse schrijver Stieg Larsson is iets vergelijkbaars gebeurd. Van zijn postuum verschenen misdaadromans werden wereldwijd meer dan 85 miljoen exemplaren verkocht – cijfers die deze eeuw alleen door E.L. James (Vijftig tinten grijs) en J.K. Rowling zijn overtroffen.

De erven Larsson en zijn uitgever vonden kennelijk dat het succes naar meer smaakte. Ze vroegen landgenoot David Lagercrantz (1962), auteur van de voetbalbiografie Ik, Zlatan, om nieuwe avonturen te verzinnen over punkhacker en slechte-mannenbestrijder Lisbeth Salander en journalist Mikael Blomkvist. Dat pakte goed uit: Wat ons niet zal doden (2015) en De man die zijn schaduw zocht (2017) oogstten niet alleen positieve besprekingen, van de twee boeken werden wereldwijd ook veertien miljoen exemplaren verkocht.

Zij die moet sterven is het zesde deel in de Millennium-serie. Salander vertoont opnieuw haar hackersgaven en Blomkvist zijn onderzoekskwaliteiten. Wat dat betreft is alles bij het oude gebleven. Maar verder stelt het nieuwe ‘Larsson’-avontuur teleur. Er mist dit keer een groot, maatschappelijk thema. Er is nauwelijks na te vertellen gedoe tussen de als bergbeklimmers vermomde spionnen en dubbelspionnen op de flanken van de Mount Everest. En de slechteriken die Salander en Blomkvist traditiegetrouw naar het leven staan, zijn lang niet zo prettig gestoord als in de vorige boeken.

Zij die moet sterven sleept zich bovendien naar een onwaarschijnlijk slot, waarbij Blomkvist wordt gemarteld en Lisbeth Salander ditmaal niet de prooi maar de jager is. Een kleine spoiler voor diehard Millennium-fans: op het omslag staat ‘R.I.P. Salander’. Maar de suggestie dat de reeks met deel zes haar hoofdpersoon verliest is misplaatst.

Toen Lagerkrantz de opdracht voor de eerste ‘Larsson’ had aanvaard, werd hij van grafroof en geldzucht beticht. De vriendin van Larsson deed ook een oproep om het werk van haar overleden vriend ‘met rust’ te laten. Na de publicatie van Millennium 4 zei Lagercrantz in interviews dat hij „niet voor eeuwig de schrijver van de Millenniumboeken wilde zijn”.

Na nóg een deel had Lagercrantz de smaak te pakken gekregen en kondigde hij aan na deel 6 nog wel meer ‘Larssons’ te willen schrijven. Een belofte waar hij afgelopen januari op terugkwam: Zij die moet sterven is zijn laatste Salander-avontuur. Resteert de vraag of de erven-Larsson en de uitgeverij van de Millennium-reeks een estafette maken en een opvolger voor Lagercrantz zoeken?