De helden zijn vermoeid

Hans Ree

In 1946 ging Hein Donner, die toen 19 jaar was, naar het Stauntontoernooi in Groningen, waar de beste schakers van de wereld waren gekomen. Hij zag reuzen van drie meter hoog. De indrukwekkendste was Michail Botwinnik, iets kleiner dan de anderen, misschien maar 2.75 meter, maar Hein zag de welving van het voorhoofd en als in een glazen schedel zag hij de geweldige kwabben, die het schaken opnieuw hadden uitgevonden. „Daar stond hij, de ontzaglijke.” Lees het in Donners boek De Koning.

Dat Stauntontoernooi was kort na de oorlog en Nederlanders hadden behalve onze eigen Max Euwe heel lang geen topschakers gezien. Maar ook lang daarna, als de reuzen afdaalden naar het jaarlijkse Hoogovenstoernooi, was er altijd bij het publiek een siddering.

Dat is nu minder, want de nieuwe schaakreuzen werken continu. Gisteren in Parijs, vandaag in St. Louis, straks in Rusland, ze hebben nauwelijks een plekje vrij op de kalender en ze zijn daardoor in onze ogen iets gekrompen. Niet meer drie meter, maar een gewone mensenlengte.

Kort geleden kwamen ze naar St. Louis, eerst voor een rapid- en blitztoernooi. Wereldkampioen Magnus Carlsen speelde zo slordig als hij het sinds zijn kinderjaren niet meer had gedaan, en hij zei dat hij alleen maar wilde dat het toernooi zo snel mogelijk voorbij was. Het genot van schaken was een duivelsplicht geworden.

Een paar dagen later begon in St. Louis het echte werk, de Sinquefield Cup met partijen met klassieke bedenktijd. Het was daar verboden om remise aan te bieden.

Toch viel er een grote droogte. Na vijf ronden waren er maar vier partijen van de dertig beslist, de rest werd remise. Carlsen had nog niets gewonnen. De helden waren vermoeid.

Liever dan een partij van de vermoeide reuzen laat ik een spektakelstuk zien uit het vrouwenkampioenschap van Rusland, dat donderdag werd gewonnen door Olga Girja.

Valentina Goenina - Alexandra Kostenjoek, kampioenschap van Rusland vrouwen 2019.

1. d4 Pf6 2. c4 e6 3. Pc3 Lb4 4. f3 c5 5. d5 0-0 6. e4 b5 7. e5 Pe8 8. f4 Lb7 9. Pf3 exd5 10. cxd5 d6 11. Ld3 Wit heeft agressief gespeeld en het klassieke offer 12. Lxh7+ Kxh7 13. Pg5+ dreigt al. 11...f5 12. 0-0 c4 13. Lc2 Lc5+ 14. Kh1 Pc7 15. Pg5 Een wilde aanval. 15...h6 16. Dh5 b4 17. Pce4 Met 17. Pa4 kon het rustiger, maar ze wilde geen rust. 17...fxe4 18. Pxe4 Pxd5 Een harde weerlegging was 18...Pd7, want na 19. Pxc5 Pxc5 20. Dg6 maakt 20...Pd3 een einde aan wits aanval. 19. Pxc5 dxc5 20. Dg6 Pe7 21. Dh7+ Kf7 22. Ld1 Dd3 23. Lh5+ Ke6 24. Lg4+ Pf5 25. Td1 Dc2 26. Ld2 Wit overschat haar stelling. Na 26. Lxf5+ Txf5 27. Dg6+ Ke7 28. Le3 Dxg2+ zou een ongeveer gelijk eindspel ontstaan. 26...Ke7 27. Kg1 De4 28. Lh3 c3 29. bxc3 bxc3 30. Le1 c2 31. Lf2 cxd1D+ 32. Txd1 Ld5 33. Lxc5+ Kf7 34. e6+ Lxe6 35. Lg4

Zie diagram

Wit dreigt mat in 2, maar zwart heeft enorm materieel voordeel en zou na 35...Kf6 37. Lxf8 De3+ Kh1 Pd7 gewonnen staan. 35...Pd6 Maar hierna is het opeens helemaal mis. 36. Lh5+ Kf6 37. Ld4+ Ke7 38. Dxg7+ Tf7 39. Lf6+ Kd7 40. Lxf7 Kc6 41. Lxe6 Dxe6 42. Le5 Pe8 43. Tc1+ Kb5 44. Tb1+ Kc5 45. Db7 Zwart gaf op. Zowel haar toren als haar koning gaan verloren.