Mag netbeheerder stroom weigeren?

Energie De capaciteit van het netwerk is onvoldoende voor alle nieuwe wind- en zonneparken. De rechter staat voor een dilemma.

Een verdeelstation van Enexis in Hengelo. In het noorden en oosten hebben netbeheerders een capaciteitstekort.
Een verdeelstation van Enexis in Hengelo. In het noorden en oosten hebben netbeheerders een capaciteitstekort. Foto Enexis

Vergunning aangevraagd, subsidie verstrekt, voorbereidingen getroffen. Toch blijft het aan de Pottendijk in het Drentse Emmen, waar een windpark en twee zonne-akkers moeten verrijzen, nog akelig stil.

Jeroen Deddens, ondernemer en initiatiefnemer van Energiepark Pottendijk, wil zo snel mogelijk beginnen met de bouw. Maar netbeheerder Enexis weigert het windpark aan te sluiten op het elektriciteitsnet. Dus probeert Pottendijk dat nu bij de rechtbank in Den Bosch af te dwingen.

De zaak brengt Enexis in een lastig parket. Wettelijk gezien is de netbeheerder verplicht om binnen 18 weken de aansluiting op orde te hebben. In de praktijk blijkt dit, door een overvol net, niet haalbaar.

Volgens de netbeheerder wordt het groeiende aantal duurzame energieprojecten in Drenthe en Groningen een probleem. „Als alle lopende aanvragen ook echt doorgaan, moeten we 10.000 megawatt aansluiten op een netwerk met een maximumcapaciteit van 1.673 megawatt. Dat is onmogelijk”, aldus de advocaat van Enexis.

Capaciteitsprobleem

Emmen is niet het enige gebied waar de netbeheerder in de problemen komt. Han Slootweg, directeur netstrategie van Enexis, zei eerder tegen NRC dat de groeimogelijkheden op het energienet in het noorden en oosten gering zijn, of zelfs nul.

Lees het volledige interview: ‘Duurzame stroom? Het elektriciteitsnet is vol’

Wind- en zonneparken worden vanwege de ruimte vaak aangelegd in dunbevolkte gebieden. Gebieden waar relatief weinig vraag is naar elektriciteit, en waar het net een beperkte capaciteit heeft.

Uitbreiding van die capaciteit is niet zozeer een kwestie van geld. Het zijn vooral de lange procedures die het proces vertragen, merken regionale en landelijke netbeheerders.

Enexis is wettelijk verplicht om een aansluiting te geven aan iedere partij die daarom vraagt. Daarnaast moet de regionale beheerder aan eenmaal aangesloten partijen de mogelijkheid bieden om stroom te leveren aan het net. Het overschot aan duurzame energie kan – eerst via het regionale net en vervolgens via het hoogspanningsnet van TenneT – worden vervoerd naar gebieden waar meer vraag is. Maar dan moeten netbeheerders dat wel aankunnen.

Dichtslibbende weg

Daarom zoekt Enexis nu mogelijkheden om partijen te weigeren aan de poort. Advocaat Karin IJmker trekt de vergelijking met een snelweg. Wanneer de weg volslibt, zal de toegang op de een of andere manier gedoseerd moeten worden. Wél iedereen toelaten, maar vervolgens concluderen dat niét iedereen mag rijden heeft geen zin, aldus collega Bert de Jonge. „We kunnen niet alle projecten aansluiten, maar energieparken vervolgens verbieden om stroom te leveren.”

Weigert Enexis die aansluiting of toelevering niet, dan kan het naar eigen zeggen de veiligheid en zekerheid van het net niet meer garanderen.

Martin het Lam, advocaat van Energiepark Pottendijk, heeft hier geen boodschap aan. Volgens hem heeft Enexis de toezegging gedaan dat er voor 70 megawatt ruimte was op het net, en heeft het bedrijf niet voldoende aangetoond dat die capaciteit niet meer beschikbaar is.

Ook andere netbeheerders kunnen de snelle groei van het aantal wind- en zonneparken niet bijbenen. Zo kreeg Liander onlangs een boete van de Autoriteit Consument en Markt omdat het de aansluiting van laadinfrastructuur van FastNed niet binnen 18 weken kon realiseren.

Marc van der Linden, bestuursvoorzitter van Stedin, sprak begin dit jaar in NRC zijn aarzeling uit over de realisatie van alle duurzame plannen. „Wij moeten kunnen leveren wat er wordt bedacht. Ik heb er nog wel mijn twijfels bij of dat zomaar gaat lukken. We komen nu al mankracht te kort.”

Of Pottendijk de aansluiting kan afdwingen blijkt over drie weken bij de uitspraak. Volgens Het Lam kan de uitspraak mogelijk als precedent dienen voor toekomstige zaken tegen netbeheerders. „De rechter kan opheldering geven over de vraag of je als netbeheerder een aansluiting mag weigeren, ondanks de wettelijke aansluitplicht. En of je na die aansluiting alsnog het leveren van energie mag weigeren.”