Opinie

Handig even een crisis uit de media houden

Tom-Jan Meeus

Politiek is vooral mediamanagement geworden. NRC-reporter Marcel Haenen belde dinsdagmiddag een voorlichter van het ministerie van Justitie en Veiligheid over het bezoek, vrijdag, van minister Grapperhaus aan Thailand inzake de gedetineerde Brabantse coffeeshophouder Van Laarhoven. Grapperhaus’ trip was geheim, maar Haenen wist al dat in het OM ongenoegen bestaat over de bemoeienis van de minister.

Toen gebeurde het. De eerste actie van het departement was niet de vragen van Haenen beantwoorden – maar schielijk de Kamer informeren. Voorlichters als klokkenluider voor de minister: zo rukt het mediamanagement op.

Mediamanagement heb je in varianten. Je kunt berichten onderdrukken maar ze ook benadrukken. Nieuwsuur had deze zomer een fraaie scoop over plaatsvervangend secretaris-generaal Ronald Barendse van JenV, die zelf op zoek ging naar ambtenaren die hadden gelekt in de zogenoemde WODC-affaire, zelfs toen het OM al strafrechtelijk onderzoek deed. Hierop maakte het ministerie bekend dat Barendse, na drie jaar JenV, vroegtijdig vertrekt als topambtenaar.

Op zich netjes, zou je zeggen. Maar niet elke topambtenaar die prematuur vertrekt wordt uitgezwaaid met een persbericht. Twee weken later, 16 juli, stond op intranet van het departement dat directeur-generaal rechtspleging en rechtshandhaving Anita Vegter eind dit jaar ‘senior rechter’ in Amsterdam wordt. Geen promotie, en ook geen verrassing. Vorig jaar zomer ving ik al op dat in de coalitie zorgen bestaan over de ambtelijke leiding van JenV. Vegters naam werd daarbij genoemd. Een Haagse topambtenaar wordt voor in principe vijf en maximaal zeven jaar benoemd: als Vegter afzwaait was ook zij slechts drie jaar in functie.

Kortom: op het grootste en zwaarste ministerie van Den Haag hebben deze zomer twee van de zes hoogste ambtenaren hun vroegtijdige vertrek bekendgemaakt. U heeft het alleen nergens gelezen, dankzij slim mediamanagement.

Het is erger. De integriteitscrisis bij het OM, ook onthuld door Haenen, heeft diepe wonden en vele onvervulde vacatures nagelaten, waarvoor amper aandacht is. Intussen bestaat in het kabinet ook scepsis over de hoogste ambtenaar van JenV, secretaris-generaal Siebe Riedstra. Helemaal nadat in mei, toen staatssecretaris Harbers (asiel, VVD) aftrad, bleek dat hij op safari in Botswana was. Dus toen VVD-coryfee en minister van staat Korthals Altes in juli tegen Sven Kockelmann zei dat „juristen weer terug moeten aan de top van Justitie”, wisten insiders op wie hij doelde. Riedstra is geen jurist.

Zo sluimert op dit cruciale Haags ministerie alwéér een crisis. Nu benieuwd of al het mediamanagement de feiten kan blijven verdringen.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Lotfi El Hamidi.