‘Financieel meest kwetsbare groep armer dan tien jaar geleden’

Het inkomen van mensen onder beschermingsbewind is gestegen, maar toch heeft deze kwetsbare groep minder te besteden dan tien jaar geleden.

Deze groep mensen heeft maandelijks gemiddeld 100 euro minder te besteden.
Deze groep mensen heeft maandelijks gemiddeld 100 euro minder te besteden. Foto Getty Images

Mensen die onder beschermingsbewind staan omdat zij niet in staat zijn hun eigen financiën te beheren hebben minder te besteden dan tien jaar geleden. Dat concludeert Zelf, een netwerk van maatschappelijke bewindvoerders, donderdag na een steekproef onder cliënten. De onderzoekers schatten dat mensen in deze doelgroep maandelijks zo’n 100 euro minder te besteden hebben dan in 2009.

Ongeveer 250.000 mensen in Nederland staan volgens Zelf bij een professionele organisatie onder een beschermingsbewind. Het gaat daarbij om mensen met een (chronische) ziekte of mentale beperking, of mensen die kampen met problematische schulden. Het netwerk Zelf noemt deze groep de meest kwetsbare. Soms komen mensen vrijwillig onder een bewind te staan. Vaak gaat het daarbij om mensen met een ziekte of beperking. Maar het is ook een maatregel die een rechter kan opleggen als iemand niet in staat is zijn of haar eigen financiën te beheren.

De Raad voor de Rechtspraak waarschuwde donderdag voor het toenemend aantal mensen dat door schulden onder toezicht is komen te staan van een bewindvoerder. Waren er in 2013 nog ongeveer 35.000 mensen onder bewind, in 2018 waren dat er al ruim 56.000. Een stijging van zo’n 60 procent. Volgens de Raad maken rechters zich „grote zorgen over de steeds grotere groep mensen die zich moeilijk staande houdt in deze ingewikkelde samenleving”. „Hulp is moeilijk te vinden en rechtszaken kunnen de problemen alleen maar verergeren.”

Vaste lasten

Het netwerk Zelf hield een steekproef onder tweehonderd alleenstaanden die van 2009 tot en met 2019 onder beschermingsbewind stonden en van wie leefomstandigheden, zoals de woonsituatie, ongewijzigd bleven. Dit zijn vooral mensen met een (chronische) ziekte of mentale beperking, omdat personen met problematische schulden gemiddeld vijf jaar met hun financiën worden geholpen.

Lees ook: Waar let je op als bewindvoerder?

Na aftrek van vaste lasten, gemiddeld bijna driekwart van het inkomen, heeft deze groep maandelijks 386 euro te besteden voor hun primaire levensonderhoud. Hoewel dat 14 procent meer is dan in 2009, hebben deze mensen per maand 100 euro minder te besteden. Dat komt volgens Zelf onder meer omdat de toename niet opweegt tegen de prijsstijging van consumptiegoederen van 17 procent.

Volgens de onderzoekers komt het verlies aan koopkracht van deze kwetsbare groepen grotendeels „door lastenverzwaringen waar de overheid (mede)verantwoordelijk voor is”. Zo zijn de kosten voor huur en zorg in absolute cijfers meer toegenomen dan de huur- en zorgtoeslag.

Vorige week maakte het Centraal Planbureau (CPB) bekend dat de koopkracht zowel dit jaar als komend jaar voor alle groepen stijgt. De verschillen tussen lage en hoge inkomensgroepen zijn volgens het CPB even groot als een jaar geleden. Volgens de ramingen gaan mensen in de laagste inkomensgroepen er met 0,6 procent op vooruit.