De Papoea’s zijn al het racisme beu

Indonesië De uitbarsting van onrust in het land zou een gevolg zijn van opgekropte frustraties.

Een Papoeaanse activist heeft donderdag haar gezicht geverfd in de kleuren van de Papoeaanse seperatistische vlag, op een rally bij het presidentieel paleis in Jakarta, Indonesië. De studenten protesteren tegen racisme en voor vrijheid van religie.
Een Papoeaanse activist heeft donderdag haar gezicht geverfd in de kleuren van de Papoeaanse seperatistische vlag, op een rally bij het presidentieel paleis in Jakarta, Indonesië. De studenten protesteren tegen racisme en voor vrijheid van religie. Foto Dita Alangkara/AP

De jongste confrontatie tussen Papoea’s en de Indonesische politie begon afgelopen zondag in de Oost- Javaanse stad Surabaya, met een incident vol symboliek.

Uitgerekend op de verjaardag van de Indonesische onafhankelijkheid, voor Papoea’s nooit reden tot grote vreugde, werd een groepje Papoea-studenten er door opgewonden burgers van beticht de Indonesische vlag bij hun slaapvertrekken respectloos te hebben behandeld. Het duurde niet lang of er stond politie voor de deur, die de Papoea’s met traangas naar buiten dwong en 43 van hen arresteerde. Indonesische omstanders zouden de Papoea’s vervolgens hebben uitgejouwd voor ‘apen’, ‘varkens’ en ‘honden’.

Lees ook: Internetverkeer platgelegd in onrustig West-Papoea

Dat laatste ging meteen als een lopend vuurtje rond onder Papoea’s her en der in Indonesië, deels via sociale media. Al snel braken er protestbetogingen uit in verschillende plaatsen in de provincies West-Papoea en Papoea. Eerst in Jayapura, de hoofdplaats van dit meest oostelijke deel van de Indonesische archipel, later ook in onder meer Manokwari, Fakfak en Timika, niet ver van de immense Grasberg-kopermijn. Op veel plaatsen kwam het in de daaropvolgende dagen tot vernielingen van markten, winkels en bankgebouwen. In Sorong werd een gevangenis bestormd, waarna zo’n 250 gedetineerden de benen namen. Ook werd daar een vliegveld deels verwoest.

Bij sommige demonstraties flakkerde het al decennia sluimerende onafhankelijkheidsstreven van veel Papoea’s weer op. Betogers toonden spandoeken met leuzen als ‘Vrijheid Papoea’ en riepen om een referendum over onafhankelijkheid. Anderen droegen vlaggen met de Morgenster erop, het in Indonesië verboden symbool van de onafhankelijkheidsbeweging van de Papoea’s.

Discriminatie

De uitbarsting van onrust, verklaarden Papoea-leiders als Benny Wenda, is een direct gevolg van jarenlang opgekropte frustraties bij de Papoea’s over de veelvuldige discriminatie, racisme en achterstelling waaronder ze hebben te lijden onder het Indonesische bewind, dat in 1962 het Nederlandse koloniale bestuur opvolgde.

„Ik ben zelf op de middelbare school ook bespuugd door een Indonesisch meisje, louter wegens mijn huidskleur”, vertelde Wenda The Guardian vanuit zijn Britse ballingsoord. „Elke Papoea heeft zulke verhalen te vertellen. Zulke gebeurtenissen tonen waarom we al zo veel decennia vechten voor een referendum over onafhankelijkheid.”

De kans op zo’n referendum, laat staan op een voor Wenda en de zijnen gehoopte onafhankelijkheid, slinkt met de dag. Deels is dat te wijten aan onderlinge verdeeldheid van de Papoea’s maar vooral ook aan het feit dat Indonesië er niet over peinst het delfstofrijke gebied onafhankelijkheid te verlenen. Al jaren voert Jakarta een ‘transmigratiebeleid’, waarbij Indonesiërs worden aangemoedigd zich in de Papoea-gewesten te vestigen. Op den duur zullen de Papoea’s in hun eigen provincies daardoor in aantallen ruim worden overvleugeld door andere Indonesiërs.

Wenda spreekt in dit verband van een genocide in ‘slow motion’.

In het verleden heeft dit beleid meer dan eens tot gewelddadige botsingen geleid tussen Papoea’s en het Indonesische veiligheidsapparaat. De huidige regering van president Widodo heeft geprobeerd de harde kantjes van het beleid af te slijpen. Zij richt zich op de aanleg van nieuwe infrastructuur. Juist volgende maand zou Widodo, die naar eigen zeggen de Papoea-provincies vaker heeft bezocht dan enige voorganger, naar Jayapura reizen om een nieuwe brug te openen.

Inmiddels is de toestand volgens de autoriteiten, die in allerijl besloten 1.200 extra politiemensen naar de Papoea-provincies te sturen, onder controle. Maar het internetverkeer blijft geblokkeerd om te voorkomen dat voor Indonesië onwelgevallige informatie zich verspreidt. Hoe kalm het nu werkelijk is, valt moeilijk vast te stellen. Dat de onvrede van de Papoea’s nu is weggenomen, is on waarschijnlijk.