Aantal daklozen in Nederland in tien jaar tijd ruim verdubbeld

Hulpinstanties zien steeds vaker daklozen met een niet-westerse achtergrond in de daklozenopvang verschijnen. Staatssecretaris Blokhuis „schrikt” van de cijfers.

Een dakloze voorafgaand aan een demonstratie, op de stoep voor de Stopera in Amsterdam.
Een dakloze voorafgaand aan een demonstratie, op de stoep voor de Stopera in Amsterdam. Foto Koen van Weel / ANP

Het aantal mensen dat in Nederland bekend staat als dak- en thuisloze is sinds 2009 meer dan verdubbeld, zo blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). In 2018 stonden ruim 39.000 mensen bekend als dakloos; in 2009 waren dat er nog ongeveer 18.000. Daklozen die illegaal in Nederland verblijven, zijn niet meegenomen in de cijfers.

„Ik schrik erg van deze cijfers”, schrijft staatssecretaris Paul Blokhuis van Volksgezondheid (ChristenUnie) in een reactie op Twitter. „Dit is een trend die we absoluut moeten keren. Ik wil de komende tijd precies te weten komen wat deze stijging heeft veroorzaakt, zodat we hier samen met gemeenten, woningcorporaties, opvangorganisaties en andere ministeries mee aan de slag kunnen.”

Lees ook: Zo ziet een overnachting in de daklozenopvang eruit

Het aantal daklozen met een niet-westerse achtergrond groeide de laatste jaren harder dan gemiddeld. Deze groep, waarvan de meesten jonger zijn dan 30 jaar, is sinds 2009 in aantal verdrievoudigd tot ruim 18.000. Zij maken sinds 2016 ongeveer de helft uit van het totale aantal daklozen; in 2009 was dit nog 36 procent. Wat daarbij opvalt is dat zij vaker dan gemiddeld in Amsterdam, Rotterdam, Utrecht en Den Haag verblijven.

Van alle 18- tot 65-jarige daklozen had vorig jaar 57 procent een migratie-achtergrond. Het overgrote deel (84 procent) was man.

Woningmarkt en wachtlijsten in de zorg

Waardoor het totale aantal daklozen zo hard stijgt, is volgens een woordvoerder van het CBS moeilijk te zeggen. Het gaat volgens haar om een groep mensen die in weinig registraties voorkomen en dus ook lastig te volgen is. Een mogelijke verklaring is dat de wachtlijsten in de ggz in de afgelopen tien jaar zijn toegenomen. Daklozen kampen relatief vaak met psychische problemen.

Een andere factor die meespeelt, is de krapte op de woningmarkt. Het gebrek aan betaalbare woningen zorgt volgens het Leger des Heils voor een toename van het aantal daklozen. Woordvoerder Menno de Boer ziet dat de verdringing op de woningmarkt doorwerkt naar de opvang: „Omdat daklozen lastiger aan een woning kunnen komen, blijven ze langer bij ons in de nachtopvang hangen. De wachttijd is inmiddels dertien maanden, en al die tijd houden ze een plek bezet voor iemand anders die het ook nodig heeft.”

Het CBS bekeek alle daklozen tussen 18 en 65 jaar, die via de Basisregistratie Personen (BRP), het bijstandsregister en het Landelijk Alcohol en Drugs Informatie Systeem (LADIS) zijn geregistreerd. Het aantal daklozen is een schatting. Omdat niet elke dakloze als zodanig geregistreerd staat en illegalen niet zijn meegenomen, ligt het werkelijke aantal in Nederland waarschijnlijk hoger.