Zuid-Afrika legt gebruik apartheidsvlag aan banden

Wie de oude vlag van Zuid-Afrika, in gebruik tot het einde van de apartheid in 1994, zomaar ophangt, maakt zich volgens de rechter schuldig aan haatzaaien en racisme.

De Zuid-Afrikaanse president Pieter Willem Botha bij een openbaar optreden in 1989. Op de achtergrond wordt de apartheidsvlag opgehouden.
De Zuid-Afrikaanse president Pieter Willem Botha bij een openbaar optreden in 1989. Op de achtergrond wordt de apartheidsvlag opgehouden. Foto HH

Zuid-Afrika legt strenge beperkingen op aan het vertonen van de oude nationale vlag, die in gebruik was tijdens de apartheid (1948-1994). Wie de vlag zonder goede reden hijst of ophangt, maakt zich schuldig aan haatzaaien en racisme. Dat heeft het gerechtshof in Johannesburg woensdag bepaald, aldus persbureau AP. De zaak was aangespannen door de Nelson Mandela Foundation.

Voortaan mag de oude vlag – een oranje-wit-blauwe driekleur met drie kleinere vlaggetjes in het midden – alleen nog vertoond worden als dat in het openbaar belang is. Dat geldt bijvoorbeeld voor gebruik door kunstenaars, op universiteiten en door journalisten. Welke straf Zuid-Afrikanen krijgen die zich niet aan de beperkingen houden, is nog onbekend.

De huidige vlag van Zuid-Afrika, die werd ingevoerd na het einde van de apartheid in 1994.

De apartheidsvlag is controversieel omdat het dundoek nu vooral wordt gebruikt door radicaal-rechtse witte Zuid-Afrikanen. „Degenen die de oude vlag moedwillig tonen, kiezen er ook bewust voor om de nieuwe, multi-etnische vlag niet te laten zien”, aldus rechter Phineas Mojapelo, die het vonnis woensdag uitsprak. „Zij verkiezen onderdrukking boven bevrijding.”

Gelijkheidshof

Tegenstanders van een gedeeltelijk verbod op de apartheidsvlag beroepen zich op de vrijheid van meningsuiting. AfriForum, een actiegroep voor de witte minderheid in Zuid-Afrika, probeerde het hof ervan te overtuigen dat de vlag in alle omstandigheden toegestaan moet blijven.

De Nelson Mandela Foundation, opgericht door de in 2013 overleden oud-president, kreeg steun van de Zuid-Afrikaanse Mensenrechtencommissie. De zaak werd behandeld door het zogeheten Gelijkheidshof, een gerechtelijk orgaan dat toeziet op naleving van het artikel in de grondwet over de gelijkheid van alle burgers. De Mandela Foundation spreekt van een „overwinning voor de democratie en alle Zuid-Afrikanen”.