Reclame bij Nijntje en Dora op YouTube is straks voorbij

Online privacy Hoewel YouTube officieel voor volwassenen is, zijn vooral tekenfilms populair. De adverteerders bereiken zo miljoenen kinderen. Een praktijk die zorgen baart.

YouTube schrapt gepersonaliseerde reclame voor kinderen.
YouTube schrapt gepersonaliseerde reclame voor kinderen. Foto iStock

Voor menig ouder is de tablet net zo onmisbaar als de kinderstoel. Zet YouTube aan, klik op een filmpje en je kind is uren zoet. Helpen met het starten van een nieuw filmpje is niet nodig, je kind hoeft alleen maar een plaatje aan te wijzen. Wie Nijntje zat is, gaat verder met Dora. En anders start de autoplay wel iets nieuws.

Wees niet verrast als je kind daarna zeurt om een dagje Duinrell. Het ‘glijbanenparadijs’ adverteert op dit videoplatform van Google. En zo zijn er nog honderden reclames die je kind voorbij ziet komen. Tot ergernis van ouders, zo blijkt uit reacties onder de filmpjes. „Schandalig zo veel reclame voor kinderen! Doe even normaal”, schrijft er een. Ook oudere kinderen laten af een toe een reactie achter en doen dat niet altijd even fijnzinnig.

Lees ook: Kinderen vinden reclame in YouTube-filmpjes geen probleem, als vloggers het maar menen

In de VS trekt deze praktijk de aandacht van de Federal Trade Commission, die over de Children’s Online Privacy Act waakt. De waakhond wil niet dat kinderen getarget worden. Bij volwassenen is dat wel toegestaan: wie verhuist en googelt naar zaken die daarmee verband houden, wordt overspoeld met reclame voor bouwmarkten. Zo laten kinderen ook sporen (cookies) achter. Amerikaanse consumentenorganisaties dienden daarover een klacht in bij de FTC en stelden voor om alle kindercontent te verwijderen van YouTube. In reactie daarop en mogelijk ook op een schikking, zo meldde persbureau Bloomberg dinsdag, is YouTube voornemens het gericht adverteren bij kindervideo’s in de ban te doen. Een vlucht naar voren waarmee YouTube drastischer maatregelen voorkomt. Hiermee loopt Google tot 675 miljoen euro per jaar mis, schatten marktonderzoekers volgens Bloomberg.

Een soort betaalmiddel

„We overwegen continu opties die families beter beschermen”, zegt een Google-woordvoerder tegen NRC. Ze wijst op het relatief onbekende, reclamevrije YouTube Kids. Ouders kunnen daar controleren wat hun kinderen zien en hun schermtijd beperken.

Lees ook: Als Google meer van je weet dan je huisarts

Net als de FTC in de VS, maakt de Autoriteit Persoonsgegevens in Nederland zich zorgen om de informatie die techbedrijven verzamelen over minderjarigen. Voor groep 7 en 8 ontwikkelde de toezichthouder een lespakket. „Daarin leren ze wat er achter de schermen gebeurt als ze hun gegevens delen”, zegt een woordvoerder. „Gaandeweg gaan ze begrijpen dat persoonsgegevens eigenlijk een soort betaalmiddel zijn.”

Hoeveel en wat voor reclame er op YouTube tussen de video’s is te zien, wordt niet gereguleerd, legt een woordvoerder van het Commissariaat voor de Media uit. „Wel moeten de reclames als reclame worden aangeduid. De Reclame Code Commissie ziet erop toe dat kinderen extra beschermd worden tegen misleiding. Ook moet er rekening worden gehouden met het bevattingsvermogen van kinderen. Verder bepaalt de Mediawet dat er geen productplaatsing in kinderprogramma’s mag voorkomen.”

We kunnen - indien gewenst - nog niet garanderen dat kinderen geen reclame zien, zegt directeur Henriette van Swinderen van de Bond van Adverteerders. YouTube weet volgens haar alleen van geregistreerde gebruikers (vanaf 13 jaar) de leeftijd. „Wel is het mogelijk reclame uit te sluiten bij bepaalde content. Bureaus houden lijsten bij van sites die kinderen als voornaamste publiek hebben. Aangezien nu al niet specifiek ingekocht kan worden op deze groep, zal het plan van YouTube adverteerders niet hard raken.” Ze is positief: „Bestaande zelfregulering zal enkel nog beter worden nageleefd.”