Opinie

Nieuwe colleges in provincies zullen niet het verschil maken

regionaal bestuur

Commentaar

Vijf maanden nadat de kiezers hun stem uitbrachten voor de Provinciale Staten zijn eindelijk ook in Zuid-Holland de onderhandelingen over een college voor Gedeputeerde Staten afgerond. Zuid- Holland was de laatste van de twaalf provincies waar nog onderhandeld werd over een nieuw bestuur. Niet eerder duurde het zo lang voordat een nieuw college gevormd kon worden, maar ook in de andere provincies namen de coalitiegesprekken gemiddeld genomen meer tijd in beslag.

Het heeft alles te maken met de gecompliceerde verkiezingsuitslag van 20 maart die, geheel in lijn met de landelijke trend, in de provincies een sterk versnipperd partijenlandschap opleverde. Grote en dominante partijen zijn er ook op provinciaal niveau niet meer met als gevolg een lange zoektocht naar werkbare meerderheden.

Nu de balans kan worden opgemaakt valt op dat de verrassende winnaar van de verkiezingen van bijna een half jaar geleden, nieuwkomer Forum voor Democratie (FVD), in geen enkele provincie in het college van Gedeputeerde Staten is vertegenwoordigd. Alleen Limburg kent een gedeputeerde met een Forum-achtergrond maar hier is sprake van een extraparlementair college wat betekent dat er formeel geen programmatische band is.

De afwezigheid van Forum in de provinciale besturen hoeft niet te worden betreurd. Het aanhoudende gerommel in de partij toont aan dat Forum verre van een stabiele factor is. Daar komt nog bij dat de provinciale afgevaardigden van deze partij in veel gevallen niet eens konden terugvallen op een programma. In enkele provincies zijn desalniettemin pogingen ondernomen om Forum bij de coalitieonderhandelingen te betrekken, maar de verschillen met de andere partijen bleken te groot.

Dat met het buitenspel zetten van Forum de democratie geweld is aangedaan zoals her en der kan worden vernomen is schromelijk overdreven. Bij de verkiezingen mag de partij met 86 zetels weliswaar de grootste zijn geworden, de meerderheid is zeker niet gehaald. In totaal gingen 484 zetels naar andere partijen. Dat de winnaar van de verkiezingen moet worden beloond past eveneens in de categorie gelegenheidsargumenten.

Van belang is dat partijen een programmatische meerderheid weten te vormen. Dat zijn als gevolg van de versplintering vaak breed samengestelde en bontgekleurde meerderheden geworden, waarbij in nagenoeg alle provincies de klassieke politieke stromingen VVD, CDA en PvdA zijn vertegenwoordigd. Nieuw is de prominente aanwezigheid van GroenLinks in het bestuur van acht provincies die zijn verkiezingswinst adequaat heeft te verzilveren.

In de bestuurlijke constellatie van Nederland speelt de provincie vanouds een weinig politiek geprofileerde rol. Als ‘middenbestuur’ tussen landelijke overheid en gemeenten past de provincie bescheidenheid. De afgelopen maanden gesloten programma-akkoorden zijn hiervan een weerspiegeling: volop ambitie maar weinig concrete mogelijkheden om daadwerkelijk het verschil te kunnen maken,

In het kader van de decentralisatie hebben de provincies de voorbije jaren vooral meer uitvoerende taken gekregen op het terrein van ruimtelijke ordening. Niet onbelangrijk gezien alle voornemens die genoemd staan in het klimaatakkoord. Die vragen om breed draagvlak. Met de nu gevormde provinciale veelpartijencolleges zit het met die breedte wel goed.