Wie zijn de helden? De demonstranten of de politie?

Beeldtaal Hongkong Tekenaars en ontwerpers in Hongkong steunen de demonstranten met posters, stickers en animaties. Chinese staatsmedia slaan terug met afbeeldingen van politiemensen als superhelden.

Protesttekening voor Hongkong.
Protesttekening voor Hongkong. Ilustratie Heung Shing

Als je in Hongkong meeloopt in een demonstratie krijg je van alle kanten posters, stickers en affiches in je handen gedrukt – de strijd om de toekomst van Hongkong is een strijd om beeldvorming. Zijn de anti-regeringsdemonstranten jonge Hongkongse helden die het dapper opnemen tegen een brute politiemacht? Of is het juist door het Westen opgestookt terroristisch tuig dat Hongkong naar de anarchistische verdoemenis helpt?

Een van de pakkendste posters is een kleurrijke tekening in de stijl van een Japans stripverhaal. Je ziet angstige mensen en demonstranten met gasmaskers, laserpennen en gele helmen. Maar op de voorgrond staat een jong stelletje in zwarte T-shirts, zomaar te zoenen door hun monddoekje heen. Onder de datum van de demonstratie staat: „Onze vijf eisen moeten integraal worden ingewilligd.”

Wie heeft die poster gemaakt? Het staat nergens, maar bij naspeuring op sociale media blijkt dit het werk van iemand die zich Heung Shing noemt (zijn echte naam is bij de redactie bekend). Via Messenger laat hij weten dat hij wel over zijn werk wil praten, maar zijn echte naam niet wil geven en ook zijn gezicht niet wil laten zien. Dus het wordt een Messenger-interview, geheel in de stijl van de demonstranten, die hun protest via social media organiseren.

Protesttekening voor Hongkong.
Ilustratie Heung Sing
Protesttekening voor Hongkong.
Ilustratie Heung Sing
Protesttekening voor Hongkong.
Ilustratie Heung Sing
Protesttekening voor Hongkong.
Ilustratie Heung Sing
Protestillustraties voor Hongkong
Illustraties Heung Shing

„Wie ik precies ben en wat voor iemand ik ben, lijkt me niet belangrijk. Ik wil dat mijn werk voor zichzelf spreekt”, tikt hij in op de vraag waarom hij anoniem wil blijven. Hij heeft 33 van dit soort posters gemaakt sinds het begin van de demonstraties in juni. Hij hoeft er geen geld voor: het is zijn manier om een steentje bij te dragen aan de strijd. „Ik doe het voor iedereen in Hongkong die dezelfde visie heeft”, tikt hij.

Lees ook: Chinese twitteraccounts ingezet om protesten Hongkong te beïnvloeden

Heung Shing is de naam voor een denkbeeldige stad die in alles lijkt op Hongkong. De naam wordt traditioneel gebruikt in de vragen op allerlei examens die scholieren en studenten moeten maken. Het is een soort denkbeeldig Hongkong. „Het staat voor onze schoolgaande jeugd”, zegt hij.

Heung Shing is deze zomer afgestudeerd als grafisch ontwerper. Hij werkt freelance, en is wel een beetje bang dat hij door zijn posters zijn eigen glazen ingooit en zijn toekomst verpest. „Hongkong is nu zo gepolariseerd, ik denk dat een deel van de opdrachtgevers niet met me zal willen werken omdat ik deze affiches maak.” Maar hij doet het toch, uit idealisme.

Daarom mag iedereen zijn werk gratis verspreiden.

Poster van de Chinese overheid met rechtsboven in de hoek de tekst ‘Verdedig Hongkong’. De grote tekst vermeldt ‘Ah Sir, ik steun u ook.’
Illustratie Peoples Daily
Poster van de Chinese overheid met ‘Ah Sir, ah Madam, ik steun u!’ Illustratie China Daily
Posters van de Chinese overheid om de politie van Hongkong te steunen
Posters People Daily/China Daily

Ook de regering in Beijing kent de waarde van propaganda. Daar komt die rechtstreeks van de staatsmedia. Onlangs verspreidde de officiële Chinese staatszender op sociale media een filmpje waarin beelden uit actiefilms werden versneden met werkelijke beelden van de demonstratie. Als kijker kan je niet zien wat echt is en wat fictie. Het filmpje is bedoeld als steun van „1,4 miljard Chinezen” aan de politie van Hongkong. Eerder prees de Chinese staatstelevisie ook al Bald Lau Sir, een stoere, kale Hongkongse agent die zijn geweer richtte op demonstranten nadat zij hem zomaar zouden hebben aangevallen.

Ook zijn er posters waarop heldhaftige agenten staan. Die komen onder meer van het Volksdagblad, de het officiële orgaan van de Communistische Partij van China (CPC), of van andere staatsmedia als de China Daily. De teksten zijn gesteld in traditionele Chinese karakters, het soort Chinees dat in Hongkong wordt gebruikt, maar niet meer in China.

Op de posters worden politieagenten met Sir en Madam aangesproken, een erfenis uit het Britse verleden van Hongkong. Ze worden afgebeeld als stoere, soms Rambo-achtige helden die pal staan om de bevolking te beschermen tegen het ongereguleerde en onwettige geweld van de demonstranten.

Zowel de demonstranten als supporters van de Chinese overheid maken ook video’s over de protesten in Hongkong. Deze video is gemaakt door CCTV, de belangrijkste Chinese staatstelevisiemaatschappij: