Debbie Evans tijdens een motorstunt voor actrice Jamie Lee Curtis in een reclame.

Stuntvrouw Debbie Evans: ‘Mannen dragen beschermende kleding, ik een panty en hakken’

Stuntvrouw De 61-jarige Debbie Evans kreeg in haar carrière te maken met vooroordelen en discriminatie. Tegenwoordig krijgen stuntvrouwen in Hollywood steeds meer respect. „Ik heb barrières doorbroken met een glimlach.”

Wanneer Charlize Theron in Atomic Blonde (2017) tegen een muur wordt gegooid, Brie Larson in Captain Marvel (2019) op een trein vecht met een alien en zelfs wanneer Amy Poehler en Maya Rudolph rustig van een heuveltje afrollen in de Netflix-komedie Wine Country (2019) zie je stuntvrouwen aan het werk. Hun aantal groeit snel in Hollywood, met dank aan het uitdijende aanbod aan films voor, door en over vrouwen.

Topstuntvrouw Debbie Evans (61) is een Hollywoodveteraan: in september viert ze haar 42ste jaar in de business. Ze werkte als stuntvrouw mee aan 389 films en tv-series, zoals Charlie’s Angels (1979), Knight Rider (1984-1986) en Terminator 2: Judgement Day (1991). Ze was stuntdubbel van Angelina Jolie in Mr. & Mrs. Smith (2005) en van Carrie-Anne Moss in The Matrix Reloaded (2003). Tijdens haar loopbaan was Evans getuige van de achterstelling én wederopstanding van de stuntvrouw. „Er werken nu meer stuntvrouwen dan ooit tevoren in Hollywood. We zijn ver gekomen, dat vervult me met trots.”

Toen ze in 1977 op haar 19de begon, was ze de enige vrouw die op hoog niveau competitief motor reed. De jaren zeventig stonden dan wel in het teken van de tweede feministische golf, de tomboy uithangen werd Evans zelden in dank afgenomen. „Ik werd ontelbare keren uitgescholden, het was echt niet makkelijk. En ook op de filmset liep ik altijd tegen dezelfde vooroordelen aan”, blikt ze terug.

Het was indertijd al heel wat dat stuntvrouwen weer welkom waren op filmsets. In het begin van de twintigste eeuw, het tijdperk van de stille film, deden vrouwen doorgaans de stunts van vrouwelijke personages. Ze sprongen van rijdende treinen, uit brandende gebouwen en zelfs van een galopperend paard op een rijdende truck. Maar vanaf de jaren dertig tot zestig kwamen stuntvrouwen niet meer aan de bak: hun werk werd overgenomen door mannen met pruiken. Met de komst van de geluidsfilm viel er veel meer geld te verdienen in Hollywood; stuntvrouwen verdwenen na 1927 in de marge.

In de jaren zestig keerden ze terug in Hollywood, maar Debbie Evans’ generatie had te kampen met vooroordelen en discriminatie. „Ik moest vroeg in mijn carrière een keer de achterband van mijn motor oppompen bij een man die in zijn truck gecomprimeerde lucht had. Hij begon me uit te leggen hoeveel druk er op een band moest staan, omdat hij ervan uitging dat ik niet wist wat ik deed. Maar ik wilde ’m juist niet helemaal strak hebben voor de stunt die ik moest doen. Dus hij stond boos met de handen in de zij toe te kijken, alsof ik de domste vrouw op aarde was. Ik bedankte hem, stapte op mijn motor en scheurde met een wheelie weg terwijl ik naar hem lachte. Ik hoorde laatst dat hij dat verhaal tot op de dag van vandaag vertelt.”

Het was broodnodig in Hollywood: een intimiteitscoördinator op de set

Evans heeft het gevoel dat ze zich na ruim veertig jaar nog steeds moet bewijzen. Als een man haar verbaasd meldt dat ze wel erg goed is, denk ze „no shit, Sherlock”. „Maar ik zeg bedankt en hou me in. Zo heb ik dingen veranderd. Mannen denken dat vrouwen bepaalde dingen niet kunnen, ik heb barrières doorbroken door het tegendeel te bewijzen. Met een glimlach.”

Stuntvrouwen hebben het in sommige opzichten moeilijker dan stuntmannen, vindt Evans. Die dragen beschermende kleding, maar de strakke leren jumpsuits, korte jurkjes, hoge hakken en panty’s van actrices sluiten dat uit. Evans: „Voor een shoot in hot pants droeg ik ooit twee paar panty’s, om in ieder geval nog íéts van bescherming te hebben. Maar ik kreeg een uitlaatpijp tegen mijn been, met als gevolg tweedegraads brandwonden. De panty’s waren diep in mijn been gebrand.”

Met steeds meer films met heldinnen in de hoofdrol is er meer werk voor stuntvrouwen. „Vroeger had je Wonder Woman (1975-1979) en Bionic Woman (1976-1978), en dat was het wel qua fysieke hoofdrollen. Dat is nu wel anders. Maar je ziet ook steeds meer vrouwen in de zogeheten non-descript rollen, als figuranten. Ook op de achtergrond willen ze een meer uitgebalanceerde mix. Ook dat is extra werk voor stuntvrouwen.”

Anno 2019 is Debbie Evans daardoor minder vaak de enige stuntvrouw op de set. „En vrouwen groeien ook steeds vaker door tot stuntcoördinator, bedenken de stunts en nemen zelf stuntmensen aan.”

Er is meer publieke erkenning voor stuntmensen in het algemeen. Voorheen werden ze soms van de aftiteling geweerd om de illusie te bewaren dat alles in de film echt is. Maar toen actrice Brie Larson voor Captain Marvel een MTV Movie Award (voor Beste Gevecht) kreeg, haalde ze haar stuntdubbels op het podium: Joanna Bennett en Renae Moneymaker.

Debbie Evans is momenteel op locatie in Europa voor de opnames van de negende film in de Fast & Furious-reeks. Een aantal weken geleden liep ze bij opnames voor die film een verwonding op aan haar middelvinger en moest ze terug naar Californië. Maar na een paar afspraken met de fysiotherapeut is ze weer present: nog lang niet toe aan haar pensioen.