Brieven

Soekarno een straatnaam in Nederland? Lezers reageren

Onder de titel ‘Geef Soekarno een straat in Nederland’ pleitte historicus Anne-Lot Hoek zaterdag voor erkenning van de leiders van de politieke strijd voor Indonesische onafhankelijkheid. Een selectie uit de reacties.

Illustratie Michiel Wijdeveld

Niet Soekarno

Hij werd een dictator

In Gemiste geschiedenis, gemiste kans (17/8) schrijft Anne-Lot Hoek dat de bloedige strijd in Indonesië in 1945-’49 Nederland het zicht heeft benomen op de politieke strijd voor onafhankelijkheid die decennia eerder begon. Zij stelt dat leiders als Soekarno, Hatta en Sjahrir, eindelijk erkenning en een straatnaam verdienen. Lof verdient de schrijfster voor het boeiende, informatieve verhaal over ons verleden met Indonesië, maar het is te eenzijdig. Soekarno komt te positief over. Hij verheerlijkte dictators, leverde enkele honderdduizenden jonge Indonesiërs als slaven aan de Japanners en zijn slechte economische politiek veroorzaakte hongersnood op Java.

Gezamenlijk verklaarden Soekarno en Hatta de onafhankelijkheid op 17 augustus 1945. Maar na 1950 manifesteerde Soekarno zich meer en meer als een dictator. Indonesië werd Soekarno, Soekarno werd Indonesië. Hatta stelde: „Soekarno streefde het goede na, maar veroorzaakte vaak het tegenovergestelde”. Indonesië gedroeg zich onder president Soekarno als koloniaal heerser over gebieden als de Molukken en het later ingenomen Nieuw-Guinea/Papoea. Een straat naar Hatta en Sjahrir noemen is terecht, naar Soekarno niet.

,

Helemaal eens

Voor mijn grootvader

Ik ben het roerend met het betoog van Hoek en haar oproep eens. Niet in de minste plaats vanwege mijn grootvader, die in 1879 in Pasuruan op Oost-Indië werd geboren.

Onafhankelijkheid

Vergelijk het met ons

Terecht pleit Hoek voor een ‘volwassener’ benadering van de Nederlandse zijde van de Indonesische Onafhankelijkheidsdag op 17 augustus 1945 (uitroepen Republiek Indonesia) in plaats van 27 december 1949 (‘soevereiniteitsoverdracht’). Toch mis ik in haar betoog het sterkste historische element, namelijk de vergelijking met onze eigen onafhankelijkheidsstrijd. We kunnen erover discussiëren wat het jaartal van onze eigen onafhankelijkheidsdag zou moeten zijn. 1568 (begin Tachtigjarige Oorlog), 1579 (Unie van Utrecht) of 1581 (Acte van Verlatinghe).

Maar het is zeker dat wij 1648 (Vrede van Munster) niet zouden accepteren, terwijl toen pas het Spaanse wereldrijk de soevereiniteit van de Republiek der Zeven Nederlanden erkende. Het zou de regering sieren – met onze eigen geschiedenis in gedachten – 17 augustus 1945 te erkennen als Onafhankelijkheidsdag van Indonesië.

Hirohito

Dan ook Japanse keizer

In IJburg een straat vernoemen naar Bung Karno (‘kameraad Karno’), pardon Soekarno, is niet voldoende als er niet gelijktijdig een plein vernoemd wordt naar de Japanse keizer Hirohito. Pas dan hebben wij definitief afgerekend met ‘onze’ geschiedenis in Azië.

Dictatorwijk

Naast de Mugabelaan

Zonder twijfel is Soekarno de belangrijkste grondlegger van het huidige Indonesië. Maar hij is niet onomstreden. Hij was verantwoordelijk voor de inlijving van West-Papoea bij Indonesië en als klap op de vuurpijl was hij president toen honderdduizenden vermeende communisten afgeslacht werden eind jaren 60. Als we zo’n man een straat willen geven, prima. Maar dan wel in de dictatorwijk tussen de Hugo Chávezstraat, de Robert Mugabelaan en de Idi Aminallee.

Mythe

Dit verbluffende land

Het is nog steeds verbluffend te constateren dat een land, Nederland, met haar hoge ethische waarden waar het gaat om rechtvaardigheid en menselijkheid, zo blind blijft voor haar eigen schendingen van diezelfde waarden en voor de gewelddadigheid begaan in haar naam. Het beschermen van de gevoelens van pijn van de Nederlanders die deel uitmaakten van dat drama, en het in stand houden van de superioriteitsmythe, lijkt nog steeds de voorkeur te krijgen.

Daarom

Er zijn veiliger opties

Waarom zijn er in Nederland geen straten vernoemd naar Soekarno en Hatta, vraagt Anne-Lot Hoek zich af. Nou, misschien omdat zij in de Tweede Wereldoorlog de Japanse bezetter van Indonesië enthousiast hielpen bij het werven van romoesja’s – Javaanse (dwang)arbeiders – voor de bouw van de Pakanbaroe-spoorlijn. Dat maakt hen medeplichtig aan een oorlogsmisdaad waarbij naar schatting 80.000 romoesja’s onder vreselijke omstandigheden omkwamen. Als we dat allemaal in orde vinden, staan alle lichten op groen voor een Soekarnolaan of Hattahof. Zo niet, is het misschien beter te kiezen voor veiliger opties.

Hatta

Ik woon hier prima

Maar ik woon al jaren met veel plezier aan de Hattasingel in Rotterdam Prinsenland?