Grapperhaus naar Thailand in zaak coffeeshophouder, ongenoegen bij OM

Uitleveringszaak Ex-coffeeshophouder Johan van Laarhoven is in Thailand tot twintig jaar celstraf veroordeeld. Minister Grapperhaus vliegt deze week naar Thailand om hem naar Nederland te krijgen.

In november 2016 werd een handtekeningenactie gehouden in een poging om Johan van Laarhoven naar Nederland te halen. Er werden 23.000 handtekeningen ingezameld.
In november 2016 werd een handtekeningenactie gehouden in een poging om Johan van Laarhoven naar Nederland te halen. Er werden 23.000 handtekeningen ingezameld. Foto Bart Maat / ANP

Minister Ferdinand Grapperhaus (Justitie en Veiligheid, CDA) heeft vrijdag in Bangkok een gesprek met de premier en de minister van Justitie van Thailand om hen te bewegen de gedetineerde Brabantse coffeeshophouder Johan van Laarhoven aan Nederland uit te leveren.

De bewindsman wil dat Van Laarhoven (58), die in Thailand een straf van twintig jaar cel uitzit wegens het witwassen van drugsgeld, om humanitaire redenen in Nederland verder wordt vervolgd. De interventie van Grapperhaus valt slecht bij het Openbaar Ministerie in Breda, dat van mening is dat een minister zich niet moet bemoeien met een lopende strafzaak. De actie van de minister zou lopende onderhandelingen over een schikking met Van Laarhoven en medeverdachten in Nederland ernstig bemoeilijken.

Lees ook: Nationale Ombudsman: OM onzorgvuldig in zaak coffeeshophouder

Van Laarhoven, oprichter van vier coffeeshops in Brabant, werd vijf jaar geleden door de Thaise politie opgepakt nadat de Nederlandse justitie een rechtshulpverzoek aan Thailand had gestuurd. Van Laarhoven rentenierde sinds 2008 in de plaats Pattaya in Thailand. Hij werd samen met zijn Thaise vrouw gearresteerd toen het Nederlandse OM informatie vroeg in een onderzoek dat sinds 2011 in Nederland loopt. Johan van Laarhoven, zijn broer Frans en nog een aantal werknemers van de Brabantse coffeeshopketen The Grass Company (TGC) worden in Nederland verdacht van witwassen van drugsgeld, grootschalige belastingontduiking en lidmaatschap van een criminele organisatie. Volgens het OM hebben de verdachten zo’n 20 miljoen euro via fraude verdiend. Het geld is voor een groot deel geïnvesteerd in Thailand.

Druk van Tweede Kamer

Het optreden van Grapperhaus komt na een nadrukkelijk verzoek van Tweede Kamerleden van D66, GroenLinks en SP. Zij willen dat de minister zich inzet voor Van Laarhoven. In maart oordeelde de Nationale Ombudsman dat Nederland „onzorgvuldig” had gehandeld in deze zaak omdat het OM zich had moeten realiseren dat de Thai een eigen strafzaak zouden beginnen. In een debat met de Tweede Kamer verklaarde minister Grapperhaus in april dat hij een brief had ontvangen van Van Laarhoven, die met tientallen gedetineerden een cel moet delen en regelmatig gezondheidsklachten heeft. „Die brief sprak mij bijzonder aan en heeft mij zeer geraakt”, zei Grapperhaus. De bewindsman kondigde aan „met mijn Thaise ambtgenoten te gaan overleggen” om te kijken of Van Laarhoven zijn straf in Nederland kan uitzitten.

Ongenoegen bij OM

Bij het OM in Breda bestaat groot ongenoegen over de handelwijze van Grapperhaus. In augustus vorig jaar zijn officier van justitie Peter Snijders, die de zaak behandelt, en toenmalig hoofdofficier van justitie Charles van der Voort nog in Bangkok geweest voor vertrouwelijk overleg met Thaise collega’s. Het Nederlandse OM kreeg te horen dat overdracht of uitlevering van Van Laarhoven wettelijk niet kan, zo kort na een veroordeling in een strafzaak, waarin rechters bovendien nog moeten oordelen over een cassatieverzoek.

Lees een interview met Johan van Laarhoven uit 2015: Unhappy ending in Thailand

Het OM is van mening dat een minister zich niet moet mengen in de strafzaak waar aanklagers gewoon internationaal overleg over hebben. Op verzoek van de raadslieden van de verdachten is vorig jaar overleg geweest met de fiscus en het OM over een deal om de strafzaak te schikken. De verdachten zouden bereid zijn hun vervolging af te kopen voor 20 miljoen euro. Maar mocht Van Laarhoven nu aan Nederland worden uitgeleverd, dan kan dat volgens Thaise regels juridisch niet voor een fiscaal delict. En dat is het ernstigste wat hem in Nederland ten laste wordt gelegd. Omdat bij een eventuele uitlevering een rechter hem hierdoor niet meer zou laten vastzetten, vervalt volgens het OM de prikkel voor Van Laarhoven om in Nederland de schikking van 20 miljoen te treffen. Ook de landsadvocaat zou Grapperhaus op dit risico hebben gewezen en hebben geadviseerd niet tussenbeide te komen.

Het OM is ook verbaasd dat minister Grapperhaus vorige maand op zijn departement persoonlijk overleg heeft gevoerd met medeverdachte Frans van Laarhoven over de detentie van zijn broer.

Geen van de betrokken partijen wil op dit moment publiekelijk reageren. Een woordvoerder van Grapperhaus zei in eerste instantie dat de minister „geen tussenstand van het diplomatieke traject wil geven”. Maar na de vragen van NRC besloot Grapperhaus de Tweede Kamer dinsdagavond een brief te sturen over het voorgenomen bezoek.