Jessica Steinrock (rechts) tijdens een workshop van Intimacy Directors International.

Foto Darrell Hoemann

De opkomst van de intimiteitscoördinator

Seks in films Acteurs die echt seks moeten hebben, ongevraagd gepenetreerd worden met vingers of op de set worden overvallen met de vraag of ze niet tóch wat meer kleding uit willen trekken: de intimiteitscoördinator is hard nodig in Hollywood.

Het is misschien wel de opmerkelijkste verandering in Hollywood sinds de #MeToo-beweging van eind 2017: de komst van de intimiteitscoördinator. Iemand die het verloop van de opname van een seksscène van begin tot eind overziet. Het begon tijdens het tweede seizoen van HBO’s The Deuce, inmiddels zijn ze op grote film- en tv-sets niet meer weg te denken en werken de acteurs Daniel Craig en Ana de Armas bij Bond 25 met de coördinatoren: anno 2019 laat zelfs 007 zijn driftleven coördineren.

Als het aan Jessica Steinrock ligt, directeur van het pionierende bedrijf Intimacy Directors International, kan geen enkele zichzelf respecterende set in Hollywood straks zonder. „Er lopen vertegenwoordigers voor dierenwelzijn rond, begeleiders en docenten voor minderjarige acteurs, en stuntcoördinatoren die zorgen dat alle fysieke capriolen veilig verlopen. Voor alles is een specialist aanwezig. Dat seks daar tot dusver buiten viel, is dus eigenlijk heel erg raar”, vindt ze.

De geboorte van dit kersverse Hollywoodberoep hebben we aan actrice Emily Meade te danken. Zij speelt sekswerker Lori Madison in The Deuce, de serie over de opkomst van de porno in de jaren 70 in New York. Meade stapte naar aanleiding van ervaringen met ongewenste intimiteiten naar HBO en de producers van de serie en vroeg of er in de toekomst altijd iemand aanwezig kon zijn om namens haar de communicatie over seksscènes te overzien.

Ironisch genoeg kwam de serie vlak voor de opnames van het tweede seizoen in zwaar weer toen James Franco, een drijvende kracht van de serie, door vijf beginnende actrices werd beschuldigd van seksueel wangedrag in andere producties. Franco mocht blijven bij The Deuce. Meades verzoek werd ook ingewilligd.

HBO huurde Alicia Rodis in, een voormalig stuntcoördinator, die even later Intimacy Directors International oprichtte, met zeven partners. Zij coördineren seksscènes voor film, tv en theater en werkten onder andere voor Glow op Netflix, Animal Kingdom en Peaky Blinders. Vorige maand kondigde Hollywoods acteursvakbond SAG aan dat in samenwerking met Intimacy Directors International richtlijnen en standaarden worden opgesteld voor intimiteitscoördinatoren. „Normen voor een acceptabele training en achtergrond om te voorkomen dat iedereen zich kan opwerpen als intimiteitscoördinator”, aldus Steinrock. Een nieuwe beroepsgroep is geboren.

Lees ook: Michal Aviad maakte de film ‘Working Woman’, over seksuele intimidatie op de werkvloer

Uiteindelijk doen intimiteitscoördinatoren hetzelfde als wat stuntcoördinatoren al veel langer doen: zorgen dat fysieke scènes zo veilig en comfortabel mogelijk verlopen. Ze komen in beeld na de casting, bij voorgesprekken over de inhoud van scènes en wat daarbij van een acteur gevraagd wordt. „Wij praten met acteurs over waar hun grenzen liggen en hoe ze zich bij het script voelen en we overleggen met juridische teams over het taalgebruik in de ‘nudity riders’ [contractueel vastgelegde afspraken over wat acteurs wel en niet willen laten zien]. Vervolgens zorgen wij voor de juiste bescherming en barrières en hebben we op de set gesprekken met alle betrokkenen over toestemming, bieden we steun en grijpen we in als er grensoverschrijdend gedrag plaatsvindt”, legt Steinrock uit. Als de scène is gedraaid en iedereen zich nog steeds goed voelt, zit hun werk erop.

„En met ‘goed’, bedoel ik enthousiast”, licht Steinrock toe. „Dat kun je aan lichaamstaal heel goed zien en daar zijn we ook uitgebreid in getraind. Als iemand twijfelt, bevriest of een dode blik in zijn of haar ogen krijgt, dan weet je dat het niet goed zit. Zelfs als ik op een vraag slechts een ‘meh’ krijg is het een ‘nee’. Zo simpel is het.”

Naast het overzien van communicatie en bescherming zijn de coördinatoren ook getrainde bewegingscoaches en hebben veel van hen een achtergrond in stuntcoördinatie. „Waar stuntcoördinatoren een acteur leren hoe ze een klap uitdelen zodat die er op beeld geloofwaardig uitziet, doen wij dat met seks. Daar komt namelijk best nog wel wat filmtechniek bij kijken. Als een man bijvoorbeeld gewoon zijn bekken naar voren en achter beweegt – ervan uitgaande dat de scène tussen een man en een vrouw plaatsvindt – dan ziet dat er minder echt uit dan wanneer de man meer een scheppende beweging met zijn heupen maakt”, vertelt Steinrock.

Maar uiteindelijk is er vooral aan hun bemiddelingsrol de meeste behoefte, „want van communicatie over toestemming hebben we in Amerika echt maar weinig kaas gegeten”, lacht Steinrock. „Ik weet uit ervaring dat je als acteur seksscènes ook vaak zelf maar uit moet zoeken en dan moet je daar bovenop je eigen grenzen nog bewaken én die juist communiceren. Daar is niet altijd ruimte voor”, legt ze uit.

Lees ook: stuntvrouwen in Hollywood werden lang achtergesteld en gediscrimineerd. Topstuntvrouw Debbie Evans werkt al 42 jaar in de filmindustrie

Zelfs ruim anderhalf jaar nadat de #MeToo-beerput is opengegaan, zijn ongewenste intimiteiten verre van ongebruikelijk. „Het gaat van acteurs die echt seks moeten hebben, ongevraagd gepenetreerd worden met vingers of op de set worden overvallen met de vraag of ze niet tóch wat meer kleding uit willen trekken. Vaak ontbreekt de juiste bescherming tussen genitaliën. Zo heeft de man vaak slechts een zogeheten ‘penissok’ om en wordt de vrouw helemaal niet beschermd of slechts met een slip. Terwijl de genitale barrière eigenlijk zo dik zou moeten zijn als een yogamat. Dat moet de standaard zijn.”

De respons op het werk van intimiteitscoördinatoren laat zien hoe groot het gemis voorheen was en waar er in Hollywood nog veel te winnen valt. „Ik heb regelmatig na afloop te horen gekregen dat de acteurs het zonder onze aanwezigheid niet vol overgave hadden kunnen doen. En als je zelfverzekerde acteurs hebt, krijg je uiteindelijk betere scènes. Netto positief voor heel de industrie, dus.”