Boris Johnson vraagt EU in brief om alternatief voor backstop

Brexit Britse premier legt in een brief uit hoe hij denkt de Europese Unie te verlaten.

De Britse premier Boris Johnson heeft de Europese leiders gevraagd alsnog na te denken over een alternatief voor de zogeheten backstop. De deal is ondemocratisch, maakt het de Britten moeilijk zich los te weken van de Europese Unie en brengt het Goede Vrijdagakkoord in gevaar, betoogt Johnson in een brief aan Donald Tusk, de voorzitter van de Europese Raad. Johnson is niet erg concreet over een levensvatbaar alternatief.

De backstop is een achtervang die moet voorkomen dat er een harde grens komt tussen Ierland (EU-lid) en Noord-Ierland (onderdeel van het Verenigd Koninkrijk). Het compromis is een resultaat van de onderhandelingen tussen de regering van de vorige premier Theresa May en de 27 landen die na de Brexit de Europese Unie vormen. De backstop is wat de EU betreft een ononderhandelbaar onderdeel van het akkoord.

De backstop is de belangrijkste reden dat de uittredingsovereenkomst van May drie keer is weggestemd, schrijft Johnson in zijn brief. Hij noemt het idee „gewoonweg onuitvoerbaar” om redenen die „veel fundamenteler zijn dan de simpele politieke realiteit” in het parlement. De onenigheid in het Lagerhuis over het Brexitverdrag leidde tot May’s vertrek.

Als de backstop in werking treedt, blijft het Verenigd Koninkrijk gedeeltelijk gebonden aan Europese regels. Volgens Johnson komt daarmee weinig terecht van de onafhankelijkheid van de EU die de Britten wensen. Ook is het voor het Verenigd Koninkrijk niet zomaar mogelijk om zich uit het akkoord terug te trekken – „daarom is de backstop antidemocratisch”, aldus de premier. Ten derde heeft de constructie gevolgen voor de machtsverhouding tussen Ierland en Noord-Ierland, doordat de Noord-Ieren op de Europese besluitvorming geen invloed meer kunnen uitoefenen. „Meer en meer blijkt dat de backstop een bedreiging vormt voor het wankele evenwicht dat is gevonden in het [Goede Vrijdagakkoord]”, het akkoord tussen de pro-Ierse katholieken en pro-Britse protestanten in Noord-Ierland.

Johnson zegt ervan overtuigd te zijn dat het nog mogelijk is om tot een akkoord te komen als er een alternatieve oplossing gevonden wordt voor de Ierse grenskwestie. Uitgangspunt moet volgens de premier zijn dat het opnieuw instellen van een harde grens uitgesloten is. Door „flexibel en creatief” te zijn moeten de verschillen in regelgeving te overbruggen zijn en moet de grens open gehouden kunnen worden, oppert hij in de brief die hij ook heeft doorgestuurd aan de voorzitter van de Europese Commissie en de Europese regeringsleiders.

Johnsons visie wordt door conservatieve politici al langer uitgedragen en stuitte tot nu toe consequent op afwijzende reacties in Europa.

De Ierse premier Leo Varadkar heeft maandag in een telefoongesprek met Johnson herhaald dat de EU niet van plan is op de backstop terug te komen. Hun overleg heeft de twee regeringsleiders niet nader tot elkaar gebracht. Woensdag spreekt Johnson in Duitsland met Angela Merkel, vrijdag in Parijs met Emmanuel Macron.