Miljoenenstrop Heineken in Kenia

Contractbreuk Bierbrouwer gestraft voor „uitbuitend, onderdrukkend en oneerlijk” handelen ten opzichte van distributeur Maxam Limited.

Heineken is de laatste tijd in diverse exportlanden bestraft voor ongeoorloofde verkooppraktijken.
Heineken is de laatste tijd in diverse exportlanden bestraft voor ongeoorloofde verkooppraktijken. Foto Jasper Juinen/Bloomberg

Het Hooggerechtshof van Kenia heeft Heineken eind vorige maand veroordeeld tot het betalen van een schadevergoeding van 1,8 miljard shilling (ruim 15 miljoen euro) aan distributeur Maxam Limited. De bierbrouwer heeft het contract met het Keniaanse bedrijf onrechtmatig opgezegd, zo oordeelde het hof.

Maxam verspreidt sinds 2007 Heineken-bier in het Oost-Afrikaanse land en heeft sinds 2013 een exclusief contract voor de distributie van het importmerk. Het bedrijf deed aanzienlijke investeringen in logistiek en marketing, totdat Heineken in 2016 de overeenkomst verbrak, omdat de brouwer ook met andere distributeurs wilde werken. Concurrenten krijgen sindsdien vaak korting, terwijl Maxam het volle pond moest blijven betalen.

’Uitbuitend en oneerlijk’

De rechter gaf de distributeur op alle punten gelijk. De prijsmodellen van Heineken zijn volgens het hof „uitbuitend, onderdrukkend en oneerlijk”. De brouwer is gesommeerd de schadevergoeding binnen een week uit te betalen, maar heeft dat nog niet gedaan.

Volgens de Keniaanse kranten The Star en Business Today probeerden advocaten van Heineken vorige week het hof ervan te overtuigen dat de onderneming onvoldoende middelen heeft om de schadevergoeding te betalen.

De brouwer, die vorig jaar een nettowinst boekte van 2,4 miljard euro, ontkent dat zijn advocaten hebben gezegd dat het Heineken zou ontbreken aan middelen. Heineken wil dat de opdracht tot betaling wordt opgeschort in afwachting van het hoger beroep dat het bedrijf heeft aangekondigd, maar de rechter wees dat verzoek vooralsnog af.

Topman Ngugi Kiuna van Maxam laat weten verdere ontwikkelingen af te wachten voordat hij inhoudelijk wil reageren. Heineken meldt in een schriftelijke reactie „vanzelfsprekend teleurgesteld” te zijn.

Ook boetes in VS

De omstreden verkooppraktijken van Heineken in Kenia staan niet op zichzelf. Alleen al dit jaar is het bedrijf betrokken geraakt in minstens vier verschillende zaken op drie continenten.

In Griekenland heeft de lokale Heineken-dochter zijn dominantie op de lokale biermarkt jarenlang misbruikt om een kleine concurrent uit de markt te drukken. De Griekse mededingingsautoriteit legde de Heineken-dochter in 2015 een boete op van 31,5 miljoen euro, die later werd verminderd tot 26,7 miljoen. De Grieken raamden hun misgelopen inkomsten op ruim 100 miljoen euro en eisen nu schadevergoeding bij een Nederlandse rechter.

En in het Verenigd Koninkrijk hebben café-huurders een zaak aangespannen tegen verhuurder Star Pubs & Bars, een keten van 2.700 cafés die eigendom is van Heineken, omdat zij vinden dat de brouwer te hoge prijzen in rekening brengt.

De eigenaren zijn verplicht hun bier te bestellen bij Heineken en zowel klanten als zijzelf zouden daar nadeel van ondervinden. De Pubs Code Adjudicator, een waakhond die toeziet op naleving van de regels, heeft een onderzoek ingesteld dat kan leiden tot een boete van 1 procent van de nationale jaaromzet van Heineken, ofwel 11 miljoen pond (12 miljoen euro).

Gedwongen tapsysteem

Ook in de Verenigde Staten kreeg ’s werelds tweede brouwer onlangs boetes opgelegd vanwege ongeoorloofde verkooppraktijken. In de staat New York deelde Heineken gratis nieuwe tapsystemen uit met de naam Brewlock, waarna de bars alleen nog Heineken-producten konden bestellen. Dat is in strijd met de regels van het Amerikaanse Alcohol and Tobacco Tax and Trade Bureau en met de drankwetten van de New York State Liquor Authority. Heineken betaalde beide organen een boete van respectievelijk 2,5 miljoen en 1,25 miljoen dollar (in totaal ruim 3 miljoen euro).

Heineken gaat niet in op de vraag of er sprake is van een patroon en of het bedrijf maatregelen treft om toekomstige zaken te voorkomen. „Heineken zet zich in om overal ter wereld eerlijk en integer en met respect voor de wetgeving en haar waarden zaken te doen. Deze aanpak is uiteengezet in onze gedragscode, die van toepassing is binnen de hele organisatie”, is het enige wat een woordvoerder erover kwijt wil.

Heineken is niet de enige brouwer die zich recentelijk heeft ingelaten met illegale praktijken. Ook AB Inbev maakte zich schuldig aan machtsmisbruik. De Belgisch-Braziliaanse wereldmarktleider belemmerde jarenlang de export van (goedkoper) Jupiler-bier van Nederland naar België. Dat is een overtreding van de Europese concurrentieregels, en leidde tot een boete van ruim 200 miljoen euro.

Lees ook: Promotiemeisjes van Heineken verkopen bier met hun lichaam