KLM financiert Vlaamse Kanaalhopper

Luchtvaart KLM investeert in een maatschappij die gaat vliegen tussen Antwerpen en Londen. Hoe is dat te rijmen met het duurzame beleid?

De nieuwe luchtvaartmaatschappij Air Antwerp heeft één vliegtuig, een Fokker 50 turboprop. Vanaf 9 september vliegt het toestel op elke werkdag drie keer op en neer naar Londen.
De nieuwe luchtvaartmaatschappij Air Antwerp heeft één vliegtuig, een Fokker 50 turboprop. Vanaf 9 september vliegt het toestel op elke werkdag drie keer op en neer naar Londen. Air Antwerp

Kritiek? Weerstand tegen vliegen op korte afstanden? Nee, daar heeft de woordvoerder van de nieuwe luchtvaartmaatschappij Air Antwerp nog niets van gehoord. Integendeel, er klinkt volgens hem in Vlaanderen „juist veel tevredenheid” over het heropenen van de luchtverbinding tussen Antwerpen en Londen.

Vanaf maandag 9 september vliegt Air Antwerp drie keer per werkdag van Antwerpen-Deurne naar London City Airport, de meest centraal gelegen luchthaven van Londen, en terug. Een randdagverbinding heet dat in jargon: ’s ochtends heen, ’s avonds terug, twee kanten op. De Fokker 50 heeft ruimte voor vijftig passagiers.

De ambities van Air Antwerp zijn vooralsnog bescheiden: één bestemming, één vliegtuig, vijftien banen. Initiatiefnemer en bestuursvoorzitter Johan Maertens benoemde zijn doelgroep in een persbericht: „Voor het Antwerpse bedrijfsleven – de diamantnijverheid en havengemeenschap in het bijzonder – is het goed nieuws dat er opnieuw een directe link is naar de Docklands.”

Twee aandeelhouders

Het goede nieuws voor het Antwerpse bedrijfsleven heeft een Nederlands tintje. De nieuwe lijndienst wordt namelijk mede geëxploiteerd door KLM.

Air Antwerp, opgericht in mei, heeft twee aandeelhouders. Het startkapitaal van 61.500 euro is voor driekwart ingebracht door de Ierse leasemaatschappij CityJet en voor een kwart door KLM. In afwachting van een eigen website – „Die gaat deze week van start” – kunnen klanten hun ticket nu boeken op de KLM-site. Omdat KLM een codeshare-overeenkomst heeft met Air Antwerp, is de vlucht Antwerpen-Londen op die site een KLM-vlucht.

Lees ook het interview met opperpolderaar Hans Alders: ‘We zijn het kompas kwijt in de luchtvaart’

De betrokkenheid van KLM leidde deze zomer al tot Kamervragen. Suzanne Kröger en Bart Snels van GroenLinks wilden van minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Waterstaat, VVD) weten wat ze er van vindt dat KLM enerzijds zegt afscheid te willen nemen van korteafstandsvluchten, en vervolgens een dochtermaatschappij opricht die korteafstandsvluchten gaat uitvoeren.

Het minderheidsbelang van KLM in Air Antwerp doet volgens de minister geen afbreuk aan het streven van het kabinet om de trein aantrekkelijker te maken als vervanging voor het vliegtuig. Dat streven beperkt zich namelijk tot het verkeer tussen Nederland en Londen, Brussel, Parijs, Düsseldorf, Frankfurt en Berlijn - en dus niet Antwerpen. Wel zal Van Nieuwenhuizen, zo belooft ze, in haar gesprekken met luchtvaart- en spoorsector uitdragen „dat korte routes zoveel mogelijk met de trein worden bediend”.

Trein als alternatief

In het debat over luchtvaart en klimaat speelt de trein als alternatief voor korteafstandsvluchten een belangrijke rol. Binnen Europa gaat het om bestemmingen tot 500 of 750 kilometer. Sommige bedrijven verbieden zulke vluchten al voor hun werknemers. De dienst Amsterdam-Brussel ligt onder vuur.

KLM baarde al opzien – vooral over de grens – met een oproep aan klanten om vooral de trein te overwegen. Topman Pieter Elbers bevestigde het nieuwe credo vorige maand in Trouw: „Geniet, maar vlieg met mate”.

Lees ook: Franse parlementariërs willen korte vluchten verbieden, net als GroenLinks

Maar hoe verhoudt die duurzame boodschap zich tot het financieren van de nieuwe lijndienst Antwerpen-Londen? KLM is voorstander van de trein als alternatief op korte afstanden, zegt een woordvoerder, maar dan moet de spoorverbinding wel snel en efficiënt zijn. Dat is hier niet het geval, vindt KLM.

De vlucht Antwerpen-Londen (hemelsbreed een afstand van 315 kilometer, over land 375 kilometer) duurt 65 minuten. Een treinreiziger moet eerst naar station Brussel-Zuid (45 minuten) en daar overstappen op de Eurostar naar station St. Pancras in het centrum van Londen (2 uur en 5 minuten). De reiziger die op de KLM-site station Antwerpen als vertreklocatie aanvinkt krijgt overigens een heel ander advies: met de Thalys naar Schiphol en vandaar met KLM Cityhopper naar Londen.

Naast de langere reisduur noemt KLM een ander aspect ter verdediging. De oude Fokker 50 turboprop van Air Antwerp (een erfenis van voorganger VLM die in 1993 met de lijn Antwerpen-Londen begon) verbruikt minder kerosine en is dus minder vervuilend dan een straalvliegtuig met dezelfde omvang.

Een studie van Royal Haskoning in opdracht van Natuur & Milieu bevestigt dat een propellorvliegtuig tot 20 procent efficiënter is (en meer lawaai maakt). Tenslotte is er nog een zwaarwegend argument voor de lijn Antwerpen-Londen, meldt KLM: „Er is een duidelijke economische vraag.”