Opinie

Hoogste tijd dat het Westen de demonstranten steunt

Hongkong

Commentaar

De strijd om meer democratie in Hongkong is inmiddels zijn elfde week ingegaan en de animo het op te nemen tegen het China van Xi Jinping lijkt onverminderd groot. Zaterdag demonstreerden opvallend veel leraren; zondag trotseerden honderdduizenden de regen. De actievoerders denken dan ook niet over opgeven of over het afzwakken van eisen. „Wij zien geen reden een compromis te sluiten”, zei de jonge protestleider Joshua Wong (22) zaterdag in een vraaggesprek met NRC.

De demonstranten willen nog steeds dat een wetsvoorstel dat uitlevering van verdachten aan China vereenvoudigt van tafel gaat en dat het geweld dat de afgelopen weken is gebruikt wordt onderzocht. Ook maken ze zich sterk voor directe verkiezingen.

Wat zou China kunnen doen? Het Volksbevrijdingsleger heeft altijd vijfduizend soldaten in Hongkong als stille herinnering aan de Chinese macht. Tot nu toe heeft het leger zich niet direct met de confrontatie bemoeid. Wel maakte de BBC melding van een legervideo waarin Chinese soldaten waarschuwingen uiten die normaal worden uitgesproken door de politie van Hongkong. In Hongkong worden barakken voor het Chinese leger opgeknapt, net buiten Hongkong trekt China al enige tijd troepen samen.

Aan een militaire interventie kleven grote risico’s: het verzet zou nog verder aangewakkerd kunnen worden en het buitenland zou een interventie zeker veroordelen. Vooralsnog lijkt Beijing daarom alle kaarten op de plaatselijke politie te zetten en zijn de militaire activiteiten impliciete dreigementen.

Politiek gezien heeft China al veel invloed. Het gebied wordt maar ten dele democratisch geregeerd. Slechts de helft van het parlement wordt direct gekozen en het bestuur wordt aangewezen door een kiescommissie die op de hand is van Beijing en waar maar een klein deel van het electoraat invloed op heeft. De leider van Hongkong, Carrie Lam, loopt aan de leiband van Beijing. Het omstreden wetsvoorstel mag ze niet intrekken, haar ontslag werd niet aanvaard.

Een derde optie is Hongkong te beïnvloeden langs economische weg. Hongkong is uiterst belangrijk voor het internationale bedrijfsleven. Maar sinds de overdracht in 1997 zijn steden op het vaste land als Shenzhen sterker geworden. Beijing zou daarom ook handel en investeringen van Hongkong naar andere steden kunnen leiden. In het kader van de propaganda-slag pakt China nu al bedrijven aan die zich in de strijd mengen. De top van luchtvaartmaatschappij Cathay Pacific trad af nadat men weigerde op te treden tegen personeel dat demonstreerde.

De demonstranten weten dat ze, uiteindelijk, geen partij zouden zijn voor China. Toch is ook die wetenschap nog geen reden het verzet te staken. „Soms vecht je niet omdat je weet dat je gaat winnen”, zei Wong, „maar omdat het je verantwoordelijkheid is om te vechten.”

En het Westen? Een aantal politici heeft zich achter de demonstranten geschaard; een krachtig, samengebald signaal bleef tot nu toe uit. Maar de demonstranten, die voor het leeuwendeel vreedzaam opereren, hebben recht op steun. Ze strijden immers voor democratische waarden waar ook burgers in het Westen van genieten. Het Westen zou op zijn minst van China moeten eisen dat de afspraken over de vrijheden die in 1997 bij de overdracht van Hongkong aan China zijn gemaakt, gerespecteerd worden. Echt een agendapunt voor de bijeenkomst van de zeven vooraanstaande westerse economieën (G7) komend weekeinde in het Franse Biarritz.