Het Zuidasdok is voor Heijmans nu al een ramp

Deze rubriek belicht iedere maandag beursfondsen die in de belangstelling staan. Deze keer: Heijmans

Werkzaamheden aan de Zuidasdok, waarbij een deel van de ringweg A10 bij de Zuidas onder de grond verdwijnt.
Werkzaamheden aan de Zuidasdok, waarbij een deel van de ringweg A10 bij de Zuidas onder de grond verdwijnt. Foto: Lex van Lieshout/ANP

Grootschalige Nederlandse bouwprojecten die volgens budget en planning werden afgerond: een geschiedenis. Mocht er ooit een boek met deze titel gepubliceerd worden, dan wordt het waarschijnlijk niet het dikste werk in de bibliotheek.

En een hoofdstuk over het Zuidasdok zal hierin ontbreken. De 1,9 miljard euro kostende ondertunneling en uitbreiding van station Amsterdam Zuid is een monsterklus. Ook doordat tijdens de bouw, waarvan ingeschat was dat die tien jaar zou duren, het verkeer en de bedrijvigheid zo min mogelijk gehinderd mogen worden. Er is nog geen spade de grond in gegaan, maar het project duurt nu al langer dan gepland en overstijgt de kosten.

Het Zuidasdok is een waar hoofdpijndossier voor het beursgenoteerde Heijmans, dat als enige Nederlandse bouwer in het consortium zit dat de aanbesteding won. Door onenigheid over het hoge risico (het argument van de bouwers) en het te complexe ontwerp en de kosten (argument van ProRail en het Rijk) haalde Heijmans in juni zijn mensen van het project, totdat er een oplossing is. Analist Andre Mulder van handelshuis Kepler Cheuvreux ziet het somber in. „Het Zuidasdok heeft alles in zich om uit te draaien op de grootste horrorshow die we de afgelopen jaren in de bouw hebben gezien. Zo moet er op één meter afstand van kantoren geheid worden – je kunt er je kont niet keren. Dit kan zo niet doorgaan.”

Het ministerie van Infrastructuur beslist in het voorjaar van 2020 over ‘nut en noodzaak’ om te gaan bouwen, terwijl de tijd volgens Mulder dringt. „Intussen wordt de Zuidas steeds verder volgebouwd. Elke dag dat deze impasse voortduurt, wordt het lastiger om dit af te bouwen.” En intussen lopen de kosten door.

De vraag rijst waarom Heijmans hieraan wilde meedoen? Tijdens een laagconjunctuur is een meerjarige opdracht zoals het Zuidasdok nog wel aantrekkelijk voor bouwers. Maar, in de woorden van bouwbedrijvenanalist Christophe Beghin van zakenbank Kempen: „Hoe groter het project, hoe hoger het risico en des te lager de marges.” Daarmee wil hij zeggen: zodra de bouw aantrekt, zijn bouwbedrijven minder bereid om zulke risico’s te lopen. Het resultaat is volgens Beghin dat het steeds moeilijker wordt om voor grootschalige projecten als deze bouwers te vinden. „Rijkswaterstaat heeft voldoende te besteden om veel werk de markt op te sturen. Wat met al die ruzies tussen bouwers en opdrachtgevers wél een probleem is: wie gaat het uitvoeren?”

Liever twintig rotondes bouwen dan één uniek, verliesgevend megaproject

Hoe het óók kan, liet Heijmans vorige week zien. De bouwer sloot een contract met netbeheerder Liander, om de komende jaren inpandige elektriciteitskasten te onderhouden in de provincie Noord-Holland. Dat is een relatief eenvoudige klus, die toch goed is voor ruim 60 miljoen euro. Een sterk contrast met het project aan de Zuidas.

Mulder ziet dat in deze tijd meer bedrijven voor de eenvoudigere klussen gaan. „VolkerWessels bouwt liever twintig dezelfde rotondes dan één uniek megaproject. Want unieke projecten, kunnen ook voor unieke verliezen zorgen.”

De presentatie van de halfjaarcijfers van Heijmans woensdag zal dan ook in het teken staan van de ontwikkelingen rondom het Zuidasdok. Analisten verwachten geen grote verrassingen, want het gaat goed in de bouw. Economen van ABN Amro schatten in juli nog dat de hele bouwsector voorlopig blijft groeien; de orderportefeuilles zijn tot het voorjaar van 2021 nog goed gevuld.

Dat is in schril contrast met de roerige jaren na 2008, waarin de bouw stagneerde en Heijmans slechte resultaten boekte. Het wordt dus een cijferpresentatie waarbij de cijfers niet het belangrijkste zijn. Mulder kan er wel om lachen. „Dat is zeker weleens anders geweest.”