Brieven

Brieven

Een fraaie reportage over zendpiraterij (De jongens van Station Testarossa, 12/8) belichtte het thema vanuit het oogpunt van de piraat en de handhaver. Bij deze een aanvulling vanuit een luisteraar. De reguliere radio heeft het digitale tijdperk overleefd door ‘verbreding’, en dan niet van muzieksoorten, maar met spelletjes, nieuwtjes en opinies. Resultaat is dat veel zenders een eender format hebben, een uniforme (en korte) playlist, en een straf reclameregime. Een ongemakkelijk systeem, waarvan de luisteraar de dupe is: de verbreding blijkt een culturele beperking. De zendpiraat daarentegen is ongevoelig voor deze dynamiek. Er is geen nieuwsbulletin, er wordt überhaupt niet gepraat - zelfs geen aan- of afkondigingen.

Nog tot in de jaren negentig waren zendamateurs vooral in steden niet alleen verantwoordelijk voor veel plezier, maar ook voor de verspreiding van nieuwe muziek. Zeer populaire muziek die niettemin niet geaccepteerd werd door de reguliere zenders, zoals dat ook nu nog gebeurt. Populariteit online correspondeert niet met de kans dat je het op de ether te horen krijgt. De muziek die je thans op piratenzenders hoort, is niet nieuw te noemen. Maar het is muziek die je nergens anders op de radio hoort.

De zendpiraat is hiermee een verrijking van de ether. Het doet wat de publieke zenders allang hadden moeten (blijven) doen: kiezen voor een stijl, een (sub)cultuur, een identiteit – en daaruit het beste aanbod samenstellen.

Maar bovenal: er is geen reclame. De piraat hoeft niets te verdienen. Het is daarmee een oprechte cultuuruiting, puurder dan menig van publiek of commerciëel initiatief. De piraat is een mens die voor zijn lol muziek draait voor anderen. Het fenomeen doet sterk denken aan een werk van de Britse artiest Banksy, die een enorme abri volledig wit schilderde en erop schreef: „the joy of not being sold anything„. Die joy ervaar ik iedere keer als ik toevallig op een piraat afstem.

De zendpiraat is agressief, en zendt uit een zeldzaam soort onbaatzuchtigheid die vreemde muziek de ether in, zonder dat iemand daarom gevraagd heeft. De kans dat je ermee in aanraking komt gaat van nul naar een beetje. De piraat prikt in je bubbel: je vindt iets waar je niet naar op zoek was. Dat is verfrissend, in een tijd waarin voortdurend door anderen berekend wordt welke informatie tot je komt. De zendpiraat als kanarie in de culturele goudmijn. Je kunt ze afdoen als brutale boeren, maar zendamateurs hebben toch betekenis.