Voortijdige capitulaties

Hans Ree

Een paar weken geleden kreeg de Russische grootmeester Vjatsjeslav Ikonnikov tijdens het Open NK in Dieren een cadeautje toen de Duitser Reiner Odendahl zijn partij tegen hem opgaf in een stelling waarin Odendahl gewonnen stond. Geheel onnodig had Ikonnikov in een vlaag van verstandsverbijstering zijn dame geofferd en Odendahl had die dame alleen maar hoeven te nemen, en dan had Ikonnikov op moeten geven. De verblufte Odendahl gaf echter zelf op.

Alsof hij iets goed te maken had, deed Ikonnikov vorige week in het Hogeschool Zeeland-toernooi in Vlissingen bijna hetzelfde: hij gaf tegen Gata Kamsky, de sterkste speler in dat toernooi, de partij op in een gelijke stelling. In dit geval was het wat ingewikkelder. Ikonnikov had twee goede zetten achter elkaar moeten vinden om duidelijk te maken dat hij niet slechter stond. Je zou die arme capitulanten eigenlijk een appje gunnen dat op zo’n moment zegt: „Beste vriend, weet u dit zeker? Opgeven kan altijd nog.” Maar persoonlijke assistenten, digitaal of van vlees en bloed, zijn verboden in de speelzaal.

Ik heb het zelf ook eens gedaan, opgegeven in een remisestelling. Lang geleden in een jeugdtoernooi tegen Coen Zuidema. Ik ging door de grond toen Coen me duidelijk maakte wat ik had gedaan. We zijn goede vrienden gebleven, maar soms vond ik mezelf een heilige omdat ik hem mijn stompzinnigheid niet had aangerekend. Ik denk nog vaak aan die partij.

Gata Kamsky, de winnaar van het toernooi in Vlissingen, is 45 jaar en had zijn grootste successen omstreeks 1995. In 1996 speelde hij in de Kalmukse hoofdstad Elista, het erf van de toenmalige FIDE-president Kirsan Iljoemzjinov, een match om het wereldkampioenschap tegen Anatoli Karpov, die door Karpov overtuigend werd gewonnen. Loek van Wely was toen secondant van Kamsky.

In Vlissingen troffen Loek en Kamsky elkaar weer. Misschien was het doordat ze elkaar in 1996 zo goed hadden leren kennen, dat ze nu in zeventien zetten remise maakten. Kamsky won het toernooi en Van Wely en Ikonnikov zaten in een groepje met een half punt minder. Ikonnikov zal nog lang knarsetanden over zijn voortijdige capitulatie.

Zie diagram

Gata Kamsky - Vjatsjeslav Ikonnikov, Hogeschool Zeeland toernooi, Vlissingen 2019.

Wit heeft groot voordeel, maar het eindspel na 38. Te4 Tf8 is nog niet zo duidelijk gewonnen.

38. Kg5 Hij doet het mooier en sterker met een kwaliteitsoffer. 38...Pxe6+ 39. dxe6 Te8 40. Kxf4 Nog niet verkeerd, maar 40. Kf5 of 40. Kg6 Te7 41. Kf5 was een duidelijker winst. 40...Kg8 41. Ke4 Hij dacht misschien dat het vanzelf zou gaan. Dit had tot remise kunnen leiden. De computer geeft een winst die begint met 41. e7+ Kh8 42. Ke4 Txe7+ 43. Kd5. Wit verovert op den duur zwarts b-pion en wint daarna met zijn vrije a-pion. Een mooie computervariant, maar welk mens zou zijn e-pion opgeven? 41...Kf8 42. Kd5 Ke7 43. Kc6 Zwart gaf op. Het lijkt op het eerste gezicht inderdaad verloren voor hem, maar in werkelijkheid zou het na 43...Td8 gelijk staan. Na 44. Kxb6 d5 zou zwart dan genoeg tegenspel hebben en ook na de voorbereidende zet 44. Ld5 heeft zwart één zet die remise maakt: 44...c4. Dan komt na 45. Lxc4 weer 45...d5 en na 45. bxc4 Ta8 46. Kb5 Ta5+ krijgt wit geen vrije a-pion.