Joshua Wong

Paula Bronstein / Getty

‘De hele wereld kijkt naar Hongkong’

Interview | Joashua Wong | Leider protesten Hongkong Joshua Wong (22) leidt de protesten in Hongkong tegen China. „Wij zien geen reden een compromis te sluiten.”

Op het eerste gezicht oogt Joshua Wong als een schriele, bescheiden jongen. Maar de protestleider is bloedfanatiek. Hij vuurt zijn antwoorden af als een mitrailleur, staccato, zonder enige aarzeling. Wong is een van de drijvende krachten achter de anti-Chinese protesten die Hongkong nu alweer elf weken in hun greep houden, en hij voert al actie voor meer vrijheid en democratie sinds zijn veertiende.

Hij is nog altijd jong, tweeëntwintig, maar door de wol geverfd. Op zijn T-shirt staat ‘I stand for what I stand on’. Ik sta pal voor de grond waar ik op sta. De student slaapt maar vijf uur per nacht, korte pauzes in het actievoeren en het geven van interviews aan de buitenlandse pers – dat laatste is onontbeerlijk als je steun wilt krijgen uit het Westen. „Ik geef zo’n twintig interviews per dag”, zegt hij. Niet alleen aan media uit de VS en Canada, maar ook aan Iraanse en Pakistaanse journalisten. „De hele wereld kijkt naar Hongkong.”

In 2018 werd hij door leden van het Amerikaanse Congres genomineerd voor de Nobelprijs voor de Vrede. Dat was voor zijn aandeel in de protesten van 2014, toen demonstranten, met gele paraplu’s als symbool voor hun strijd, de straat op gingen voor vrije verkiezingen in Hongkong. De acties leverden niets op, en Wong belandde in de gevangenis. Toen hij half juni van dit jaar vrijkwam, voegde hij zich meteen bij de demonstraties van nu – die begonnen als verzet tegen een wet die het uitleveren van verdachten aan China mogelijk maakt.

De wet werd niet doorgezet, maar ook nooit formeel ingetrokken. De demonstranten willen dat de wet wél definitief van tafel gaat. Ook eisen ze onafhankelijk onderzoek naar het geweld dat tegen ze gebruikt is, en rechtstreekse verkiezingen. De kans dat het bestuur van Hongkong aan die eisen gaat voldoen, is nihil.

Intussen verzamelen Chinese paramilitaire groepen zich aan de grens. De wil van president Xi Jinping in Beijing, en niet die van Hongkongs hoogste leider Carrie Lam, is uiteindelijk bepalend. Xi wil onder geen beding toegeven aan de eisen van de demonstranten. Maar Wong geeft ook geen strobreed toe.

Lees ook: ‘In Hongkong hebben ze het toch goed?’

U neemt het op tegen een van de machtigste landen ter wereld. Denkt u echt dat u het van China kunt winnen?

„In de strijd van David tegen Goliath blijven we vragen om vrije verkiezingen, om een eind aan het politiegeweld en om een definitief einde van de wet. Het is een zware strijd, maar we geven ons nooit over. Soms vecht je niet omdat je weet dat je gaat winnen, maar omdat het je verantwoordelijkheid is om te vechten. Toch denk ik wel dat we kunnen winnen, en dat we de democratie kunnen terugbrengen in Hongkong. Ik maak me geen enkele illusie over president Xi Jinping, maar de mensen in Hongkong geven me hoop. Dat er zoveel mensen de straat op gaan om te demonstreren, laat zien dat de mensen in Hongkong geen dieren zijn en dat we ons niet puur laten leiden door economische motieven.

Is er geen compromis met Beijing mogelijk?

„Het kiezen van je eigen regering is een fundamenteel recht dat mensen in westerse landen al sinds de vorige eeuw hebben. Wij zien geen reden om daar een compromis over te sluiten. Je kunt Hongkong vergelijken met Oost-Berlijn in de vorige eeuw, dat toen in opstand kwam tegen een autoritair regime. We verdienen de steun van de Europeanen.”

Wat vindt u van het geweld dat de laatste tijd ook van de kant van de demonstranten komt?

„We geven toe dat de demonstraties tot overlast leiden, nergens ter wereld zijn er protesten die helemaal geen overlast veroorzaken. We hopen op meer begrip. We proberen ook te leren van onze fouten.”

Geweld is wel iets meer dan overlast.

„Er zijn elke week aanvaringen. Het bestuur van Hongkong regeert met traangas, niet op basis van de wet. Het is waanzinnig dat deze aanvaringen zomaar worden getolereerd. De regering van Hongkong verschuilt zich achter de oproerpolitie; zij doet zelf niets. De politie vuurt zonder aanzien des persoons traangas af, niet alleen tegen demonstranten, maar bijvoorbeeld ook bij de McDonalds. Dat heeft een effect op gewone burgers. Daardoor veroordelen juist meer mensen het politiegeweld. Meer dan 70 procent van de bevolking is het nog steeds eens met onze eisen. Dat wordt ook niet minder. Politici moeten hun verantwoordelijkheid nemen. Ze moeten naar de stem van het volk luisteren, in plaats van dat ze deze aanvaringen steeds weer toelaten.”

Luister ook naar onze podcast:

Gaat China ingrijpen met troepen?

„Dat kan Beijing zich niet veroorloven. Zeg nooit nooit, maar ik geloof er niet in. Hoeveel politieke vrijheid er is in Hongkong, is afhankelijk van Beijing. Maar de economische vrijheid is afhankelijk van westerse landen. Als Beijing opeens troepen verplaatst naar de grens, maakt dat westerse landen meer geneigd tot sancties of tot het afschaffen van de speciale status van Hongkong.”

Hongkong, bedoelt Wong, wordt momenteel niet getroffen door de Amerikaanse importheffingen, omdat het anders dan China geldt als een vrije economie. „Troepen sturen is ook schadelijk voor de communistische tycoons die veel voordeel hebben bij de vrije economie van Hongkong. Het is tegen hun zakelijke belangen op de internationale markt. Het zou leiden tot de ineenstorting van de economie, de beurzen zouden kelderen. Met troepen jaag je iedereen hier weg. Zelfs de mensen die aan de kant van de regering van Hongkong staan, zijn het erover eens dat het sturen van troepen niet de oplossing is.”

Hoe moet Nederland naar de situatie in Hongkong kijken?

„Jullie moeten wat er nu in Hongkong gebeurt in je achterhoofd houden als jullie kijken naar de Chinese expansie onder de vlag van de Nieuwe Zijderoute. Daarmee breidt China zijn kille macht uit in Europa. Ook daarbij blijkt steeds dat China geen respect heeft voor transparantie, dat het zijn afspraken schendt.

Als China zich nu niet houdt aan de beloftes die het land deed bij de machtsoverdracht van Hongkong in 1997, hoe kunnen wereldleiders dan geloven in een handelsdeal of in welk contract met Beijing dan ook?”