Opinie

Salvini, ‘gevaarlijkste man van Europa’, moet kleur bekennen

Italië De Italianen wachten tot de echte Matteo Salvini opstaat. Bij verkiezingen zal hij over beleid moeten nadenken, in plaats van over zelfpromotie, schrijft .

Matteo Salvini stuurt aan op nieuwe verkiezingen en hoopt na zijn promotietour premier van Italië te worden.
Matteo Salvini stuurt aan op nieuwe verkiezingen en hoopt na zijn promotietour premier van Italië te worden. Giuseppe Lami / EPA

Voor één keer is de politieke crisis in Italië niet als een schok, maar als een opluchting gekomen. Een opluchting omdat de coalitiepartners in de huidige regering, de Vijfsterrenbeweging en de Lega, nu al veertien maanden lang vrijwel dagelijks in hevige gevechten verwikkeld zijn. Maar ook een opluchting omdat het inhoudt dat Lega-leider Matteo Salvini, de zogeheten ‘sterke man’ van Italië die alom als volgende premier wordt gezien, eindelijk iets doorslaggevends heeft gedaan door het vertrouwen in zijn eigen regering op te zeggen.

Lees ook: Salvini zou als premier het debat in Europa vérgaand beïnvloeden

Salvini is al vaak de gevaarlijkste man van Europa genoemd. Natuurlijk, hij maakt geen geheim van zijn bewondering voor Rusland en president Vladimir Poetin, en hij staat kritisch tegenover de euro. Maar er is opvallend weinig bekend over dat wat Salvini denkt of wil doen, of het nu gaat om buitenlandse of binnenlandse aangelegenheden, waaronder de gemeenschappelijke Europese munt. Als vicepremier en minister van Binnenlandse Zaken is Salvini in deze regering opmerkelijk aarzelend en bedeesd gebleken. Hij heeft eigenlijk alleen met succes aan zijn populariteit gewerkt door immigranten te demoniseren en zoveel mogelijk aandacht op zich te vestigen.

Bij herhaling heeft hij de Europese Commissie en andere regeringen uit de eurozone gedreigd met een confrontatie over het Italiaanse begrotingstekort, maar telkens bond hij grotendeels weer in. In mei, toen de Lega bij de Europese Parlementsverkiezingen 34,3 procent van de stemmen wist te behalen – bijna een verdubbeling van de 17,4 procent bij de nationale verkiezingen van 2018 – en de Vijfsterrenbeweging ver achter zich liet, leek hij vervroegde verkiezingen te gaan eisen. Daar schrok Salvini uiteindelijk toch voor terug. Er volgde zelfs geen herschikking in zijn regering, ondanks een duidelijke verschuiving van het machtsevenwicht binnen de coalitie.

Het is nog niet zeker of de vertrouwensstemming die naar verwachting volgende week in een spoedzitting van het parlement zal worden gehouden, tot algemene verkiezingen zal leiden. Het staatshoofd, president Sergio Mattarella, heeft het recht om te verkennen of er een alternatieve regering te vormen is, misschien tussen de Vijfsterrenbeweging en de centrum-linkse Democratische partij, maar dit lijkt onwaarschijnlijk. In oktober moet de jaarbegroting worden ingediend die uiterlijk op 31 december van kracht wordt en dus zal Mattarella bij voorkeur de normale gang van zaken volgen en verkiezingen tot het voorjaar willen uitstellen, maar deze weg lijkt moeilijk begaanbaar.

Als de verkiezingen inderdaad in oktober moeten worden gehouden, zou de campagne één groot voordeel met zich mee kunnen brengen: Salvini en zijn Lega zullen dan veel duidelijker moeten worden over hun beleid en hun belangrijkste beoogde ministers. De huidige peilingen wijzen uit dat de Lega een absolute parlementaire meerderheid zou behalen, waarschijnlijk in samenwerking met andere rechtse partijen.

Omdat Salvini populair is geworden door zichzelf in het middelpunt van de belangstelling te plaatsen, wordt het tijd dat alle anderen – politieke tegenstanders, media en vooral ook het bedrijfsleven – hem met gelijke munt betalen door hem en zijn partij, aanvankelijk noordelijke separatisten die nu een nationaal bereik zoeken, hun volle en verscherpte aandacht te geven.

Lees ook: De politieke crisis in Italië in zes zinnen

De Lega praat over belastingverlaging, over vereenvoudiging van de inkomstenbelasting door een zogeheten ‘vlaktaks’, en over een verhoging van de overheidsinvesteringen. Maar hoe wil Lega die betalen? Ondanks al het gepraat over belastingverlaging is de totale belastingdruk dit jaar gestegen.

Voor een deel ligt de schuld bij de coalitie, met de oorspronkelijk populairdere Vijfsterrenbeweging die van een ‘basisinkomen’ en welzijnsbeleid haar handelsmerk maakte. Maar de schuld ligt ook bij de Lega zelf, die steun gaf aan een kostbare pensioenshervorming. Gaat de Lega als ze de absolute meerderheid heeft het basisinkomen weer afschaffen? De kiezers in het zuiden, waar deze maatregel vooral populair is gebleken, zouden dat graag willen weten.

Hoe staat de Lega nu tegenover het Italiaanse eurolidmaatschap? Voordat Salvini in de regering kwam, brieste hij over ‘basta euro’ (genoeg van de euro), maar sindsdien zwijgt hij, vooral als de obligatieopbrengst van de Italiaanse staatsschuld – 132 procent van het bruto binnenlands product – is gestegen.

Zijn medewerkers hebben plannen opgesteld om met behulp van nieuwe schuldinstrumenten een parallelle munt los van de euro in te voeren, en ook hebben ze wetten ingediend die het parlement meer controle over de Bank van Italië moeten geven. Wie wordt Salvini’s minister van Financiën? Wat willen ze nu echt? Wat vinden ze ervan dat een grote meerderheid van de Italianen een voortzetting van het eurolidmaatschap verkiest? Salvini is niet de eerste Italiaanse politicus die liever campagne voert dan regeert – Silvio Berlusconi, de drievoudig premier die in de jaren negentig en het begin van deze eeuw de rechtse politiek beheerste, heeft het tot kunst verheven. Maar zolang Salvini niet duidelijk maakt wat hij echt wil, mogen de Italianen concluderen dat hij behalve selfies niets van zichzelf laat zien en dus eigenlijk gebakken lucht verkoopt.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.