Opinie

Geef bankzaken niet te makkelijk prijs

Privacy Binnenkort bankieren consumenten bij BigTech. Tijd voor adequaat optreden van toezichthouders en van consumenten, stellen , en .

Rik van Schagen / NRC

De bancaire sector wordt flink opgeschud door de vorig jaar geïntroduceerde Europese Payment Service Directive 2 (PSD2) wetgeving. Met expliciete toestemming van de gebruiker kunnen derde partijen inzage krijgen in de financiële transactiegeschiedenis van het individu. De wetgeving beoogt meer competitie, lagere prijzen en betere dienstverlening in de financiële dienstensector. Maar in de praktijk dreigt financiële data van consumenten te worden overgeheveld naar de al oppermachtige technologiebedrijven.

Toepassingen van de PSD2-wetgeving komen snel dichterbij. Vanaf 14 september 2019 moeten alle Europese banken voldoen aan technische standaarden om het delen van financiële data mogelijk te maken. Nieuw te introduceren apps van technologiebedrijven kunnen consumenten binnenkort dan wijzen op goedkopere leningen, verzekeringen of energiecontracten, en ze kunnen zorg dragen voor de administratieve afhandeling.

Doordat consumenten makkelijker en sneller kunnen overstappen, resulteert competitie tussen bedrijven in meer gebruiksvriendelijke diensten en lagere prijzen. Kortom, de consument profiteert.

Lees ook: ‘Iemand moet af en toe een grens trekken om de burger te beschermen’

Toch heeft die medaille ook een keerzijde. Technologiereuzen spinnen er garen bij om ook financiële data van consumenten toe te voegen aan bestaande gebruikersprofielen. Met hun kapitaal en kennis van het bouwen van grootschalige digitale infrastructuur zijn ze in staat om in een handomdraai ook in de financiële dienstensector een aanzienlijk marktaandeel te veroveren. Zo dreigen de ‘datasilo’s’ van banken op te gaan in de al overvolle dataschuren van BigTech bedrijven.

Veel gebruikers zeggen dat zij financiële data te persoonlijk vinden om te delen. Tegelijkertijd ruilen zij al jarenlang zeer vertrouwelijke locatiegegevens in voor het gebruik van ogenschijnlijk kosteloze en efficiënte onlinediensten. Dat gebruikers tegen hun eigen voornemens in toch persoonlijke data delen, wordt ook wel de privacy paradox genoemd.

Dus waarom zou men geen inzage geven in bankgegevens als hiermee meer gemak of een financieel voordeel te behalen valt? Concurrentiewaakhonden, privacytoezichthouders en (inter)nationale financiële autoriteiten moeten ter bescherming van de consument anticiperen op de inmenging van BigTech in de financiële dienstverlening.

Amazon heeft in 2017 meer dan een miljard aan leningen uitgegeven aan het Amerikaanse mkb. In 2018 heeft GooglePay in razend tempo het Indiase betalingsverkeer overgenomen. En dit jaar verzorgden AliPay en WeChat al meer online betalingen in China dan Visa en Mastercard wereldwijd. Zijn Europese toezichthouders in staat om ontwrichting van de financiële dienstensector door PSD2 op tijd te voorkomen? Het is zorgwekkend om te constateren dat deze vraag niet wordt gesteld in het publieke debat. Laat staan dat er een eenduidig Europees antwoord op is geformuleerd.

Die andere Europese wetgeving, de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG), is een goed begin. Het geeft toezichthouders de mogelijkheid om bedrijven wurgboetes op te leggen – tot vier procent van de totale omzet – als zij niet voldoen aan de nieuwe privacy-eisen.

Lees ook: Ook Facebook liet medewerkers meeluisteren naar audioberichten

Consumentenrechten zijn in de AVG dieper verankerd dan ooit, maar desondanks doorbreekt het de privacyparadox niet. Het is naïef te verwachten dat het plaatsen van meer vinkjes de consument ervan weerhoudt om dataslurpende apps te gebruiken.

PSD2 en de AVG bieden de consument meer keuzemogelijkheden en controle over eigen data, maar dat is niet genoeg. Zonder het concept van concurrentie en dominantie in het digitale tijdperk te herdefiniëren, zet PSD2 de deur open voor Google, Amazon, Facebook en Apple om hun dienstenaanbod nog verder uit te breiden. Deze bedrijven zijn er niet op uit de gehele financiële sector te domineren, maar pikken alleen de winstgevende krenten uit de pap en kopen potentiële concurrenten op.

Zonder actie van toezichthouders om de dominantie van BigTechs te benoemen en te beteugelen, stevenen we af op een wereld waarin slechts een handvol bedrijven de dienst uitmaakt. Een wereld waarin de consument steeds minder anoniem door het leven gaat.

Totdat toezichthouders echt wakker schrikken, ligt de toekomst van een gezonde digitale samenleving ook in uw handen.

Doorbreek de paradox en denk twee keer na over de vraag of de voordelen van een gratis dienst het waard zijn om uw (financiële) data prijs te geven.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.