Opinie

Europese kogels stellen belangen veilig

Kiza Magendane

Toen Emmanuel Macron twee jaar geleden in Ouagadougou zijn zogeheten ‘Afrika-toespraak’ hield, werd hij met een pijnlijke vraag geconfronteerd. Een studente wilde van hem weten wat hij zou doen tegen het feit dat er meer Franse soldaten in Afrika waren dan Afrikaanse masterstudenten in Frankrijk. In zijn antwoord stelde de Franse president dat de jongedame de Franse militairen dankbaar moest zijn. „Die militairen zijn hier om u te redden”. Macron, meester in retorica, vergeleek de aanwezigheid van Franse militairen in West-Afrika met Afrikanen die tijdens de Eerste en de Tweede Wereldoorlog aan Franse zijde vochten en bijdroegen aan de bevrijding van Frankrijk en West-Europa. „U hoeft maar een ding te doen voor de Franse soldaten: applaudisseren”, vervolgde Macron met gespeelde emotie op de universiteit van de Burkinese hoofdstad.

Een kolderargument, vooral als je bedenkt dat de Franse president niet vertelde wat de oorzaken waren van oorlogen waarvoor Franse militairen in West-Afrika nodig waren. Macron vertelde er ook niet bij dat Afrikanen die in de twee wereldoorlogen voor Europa vochten, dat niet uit de positie van macht, maar uit onderdanigheid deden. De Franse militairen in West-Afrika opereren daarentegen vanuit een machtspositie. Ze komen niet met hun Europese kogels op het Afrikaanse continent uit onderdanig- of liefdadigheid. Officieel komen ze om te voorkomen dat jihadisten voet aan de grond krijgen, maar de facto zijn ze er om de geopolitieke belangen van Frankrijk en Europa veilig te stellen en te zorgen dat uranium en andere waardevolle grondstoffen veilig gewonnen kunnen worden. Daarnaast zijn Franse en andere Europese militairen actief in West-Afrika om ervoor te zorgen dat Afrikaanse migranten tegengehouden worden in hun poging ‘Fort Europa’ te bereiken. In zijn relaas, afgelopen week in deze krant, liet Bram Vermeulen zien hoe private militaire organisaties en wapenfabrieken profiteren van de instabiliteit in West-Afrika. Aan de ene kant produceren zij wapens die ingezet worden in de destabilisatie van de regio, aan de andere kant maken zij Europese leiders wijs dat er een militaire oplossing nodig is om de instabiliteit te bestrijden.

Intussen groeit de aanwezigheid van de zogeheten private military contractors (PMC’s) op het Afrikaanse continent. Dit zijn private bedrijven die in te huren zijn om militaire taken uit te voeren. Het is een industrie waar inmiddels wereldwijd per jaar meer dan honderd miljard in omgaat. Van Irak, Syrië, Libië en Oekraïne tot Soedan, deze private militaire organisaties zijn onlosmakelijk onderdeel geworden van de moderne oorlogvoering. Zo was tijdens de Irak-oorlog in 2003 op iedere tien Amerikaanse militairen één huurling in dienst. Vier jaar later waren er meer huurlingen dan militairen. Ook Nederland maakte gebruik van private militaire diensten tijdens haar beruchte Uruzgan-missie. De Adviesraad Internationale Vraagstukken stelde in 2007 dat zonder deze private contractoren, het aantal Nederlandse soldaten in Uruzgan vele malen groter had moeten zijn.

CNN heeft deze week in kaart gebracht hoe Wagner Group, een Russische PMC, in de Centraal-Afrikaanse Republiek actief is om Russische belangen veilig te stellen. In ruil voor militaire training krijgen de Russen exploitatierechten voor diamant en goud op zeven verschillende plekken in het land. De veelzeggende titel van het CNN-onderzoek: Putin’s Private Army. Want net als de Fransen, zijn de Russen op het Afrikaanse continent actief om hun belangen veilig te stellen. Daarom had Macron het moeten stellen zoals het is: Frankrijk en Europa vinden de export van kogels belangrijker dan het bouwen van waterputten en het verstrekken van studiebeurzen.

Kiza Magendane is publicist en vervangt Luuk van Middelaar.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.