De minst prinsessige van de vier

Prinses Christina De jongste dochter van koningin Juliana koos voor leven buiten de schijnwerpers. Met de troon wilde ze niets te maken hebben.

Prinses Christina tijdens het afscheidsdiner van koningin Beatrix in 2013 het Rijksmuseum.
Prinses Christina tijdens het afscheidsdiner van koningin Beatrix in 2013 het Rijksmuseum. Foto Edwin Janssen

Prinses Christina, vrijdag op 72-jarige leeftijd overleden aan de gevolgen van botkanker, zal in besloten kring worden gecremeerd. Ze zal niet worden bijgezet in het graf van de koninklijke familie in de Nieuwe Kerk in Delft, omdat ze bij haar huwelijk afstand deed van het recht op troonopvolging.

Dat paste bij wie de prinses wilde zijn. Ze hoopte, zo zei haar vader bij haar verloving met Jorge Guillermo in 1975, op „een alledaags leven”. In „een flatje”, zo zei ze tegen tijdschrift Elsevier. „Door bewust afstand te doen van het recht op de troon creëerde zij voor zichzelf de ruimte een eigen invulling te geven aan haar leven”, zei premier Mark Rutte vrijdag in reactie op het overlijden van de jongste dochter van koningin Juliana en prins Bernhard. „Ze heeft gekozen voor een leven buiten de schijnwerpers.”

Lees ook: Lees ook het gedicht van Dichter des Vaderlands, Tsead Bruinja, over prinses Chrstina: Vuurvogel

Christina kreeg drie kinderen met Guillermo, van wie ze in 1994 scheidde. Al voor haar huwelijk was ze de „minst prinsessige van de vier prinsessen”, hoorde historicus en koninklijk familiekenner Dorine Hermans eens van een naaste vriendin van de familie. „Dat was ook de reden dat ze naar Canada en Amerika wilde.” De prinses studeerde zang aan een conservatorium in Montréal en gaf zangles aan kinderen in New York.

Christina bleef buiten de Hofmans-affaire die door haar oogaandoening oplaaide, zegt Hermans. Ze was te jong om een kant te kiezen toen haar ouders’ huwelijk stuk dreigde te lopen doordat koningin Juliana zich liet beïnvloeden door gebedsgenezers Greet Hofmans. Haar hulp was ingeroepen om Christina’s bijna-blindheid te genezen.

Maar, vertelt Hermans, Christina koos wel kant toen zus Margriet in 1967 met burgerjongen Pieter van Vollenhoven wilde trouwen. „Dat was vrij bijzonder. De entree van Pieter ging gepaard met toestanden, maar Christina vond het wel gezellig om hem over de vloer te hebben”, zegt Hermans, die een biografie over Van Vollenhoven schreef.

Brievenbusfirma

„Het was iedereen toen al duidelijk dat Christina niet beschikbaar zou zijn voor de troon. Ze wilde er niets mee te maken hebben.” Al maakte de prinses toch ook van haar afkomst gebruik, signaleert Hermans, zoals toen ze via paleis Noordeinde – het werkpaleis van zus Beatrix – een belastingconstructie optuigde met een brievenbusfirma in Guernsey, om te voorkomen dat ze over het van haar ouders geërfde vermogen belasting moest betalen. Volgens toenmalig premier Jan Peter Balkenende was de paleisroute bedacht „om redenen van bescherming van de persoonlijke levenssfeer”.

Lees ook de necrologie van Christina: Prinses die een eigen leven wilde leiden

Over de roerende goederen uit de nalatenschap ontstaat ook ophef. Begin dit jaar liet Christina een waardevolle tekening van Peter Paul Rubens veilen bij Sotheby’s in Londen, evenals porselein, servies, glas- en zilverwerk en tekeningen.

Loskomen van haar afkomst was onmogelijk. Tv-presentator Catherine Keyl, die Christina in de jaren zestig meemaakte als student in Groningen, vertelt dat het „een sensatie was” dat er een prinses rondliep op de universiteit. „Ik stond met haar in de rij voor koffie in de mensa. Het feit dat ik me dat kan herinneren – als we dat normaal hadden gevonden, was dat niet zo geweest.”

Een nog grotere sensatie was dat Christina toen net haar naam had laten veranderen; ze heette aanvankelijk Marijke, maar dat vond ze zelf te zoet. Keyl: „Dat vonden we zo absurd. Daar had iedereen het over.” Maar, zegt Keyl ook: „Ik heb enorm met haar te doen gehad, ze liep zo in the picture. En daar had ze niet voor gekozen.”

Ook na haar huwelijk trad Christina weinig in de openbaarheid, met uitzondering van concerten, waaronder het naar haar vernoemde Prinses Christina Concours. Ze woonde onder meer in het Italiaanse Porto Ercole en in Den Haag in een appartement boven de Koninklijke Stallen. Daar is zij ook overleden.

Een interview met Christina over muziek: Het is goed je hoofd boven het maaiveld uit te steken