Recensie

Recensie

Peter Middendorp volgt zijn vader op als voetbalsupporter

Peter Middendorp In zijn nieuwe boek is Middendorp de scepsis over zijn geboortegrond in Emmen voorbij door zich te identificeren met de lokale voetbalclub. Ineens staat hij tussen de geportretteerden.

Ergens in De dood en de gladiolen staat er opeens een ondernemer uit Emmen voor Peter Middendorps neus. Is hij nou die schrijver die zo negatief over Emmen heeft geschreven? Ja, op een bepaalde manier wel natuurlijk. Maar ook weer niet. Want hoe leg je nou in een rumoerig voetbalstadion in een paar zinnen uit dat Vertrouwd voordelig (2014), Middendorps boek over een Emmense jeugd, een roman was en dat de verteller een gefrustreerde tienerjongen was?

Waar Vertrouwd voordelig veel Emmenaren nogal rauw op het dak viel, daar zal De dood en de gladiolen voor ze voelen als een soort Wiedergutmachung. Middendorp doet daarin verslag van het seizoen waarin de lokale voetbalclub, FC Emmen, voor het eerst in de historie meedraaide op het allerhoogste niveau. Van Top Oss uit of Helmond Sport thuis kreeg FC Emmen opeens het grote Ajax op bezoek en mocht het in De Kuip aantreden tegen Feyenoord. Middendorp is in het boek de scepsis over zijn geboortegrond voorbij. Hij identificeert zich met de club en veert geestdriftig op van de tribune als Emmen scoort. Aan een dubieuze tegengoal, door Excelsior in de laatste minuut gescoord, ergert hij zich wezenloos.

Stilistisch gezien komt Middendorps sportieve partijdigheid tot uiting in woordjes als ‘ons’ of ‘wij’. De schrijver staat hier nu eens naast en tussen de geportretteerden, in plaats van er van een afstandje naar te kijken en er eventueel cynisch over te notuleren. Het is een retorische keuze, vermoedelijk, bedoeld om het David-sentiment van elke week weer opboksen tegen een verse Goliath te benadrukken, maar het werkte bij mij een beetje op de zenuwen. Op een of manier geloofde ik Middendorps fan-zijn ook niet helemaal: merkt hij niet op de eerste pagina’s op dat hij ‘voor het eerst sinds lange tijd weer in De Oude Meerdijk is’, het stadion van Emmen? Dan is de liefde wel weer heel snel in alle hevigheid opgelaaid.

Stalkerig boek

Deels is de toewijding ook wél te verklaren. Middendorp vult als supporter als het ware het plekje in van zijn net overleden vader, die de FC door dik en dun steunde. Die man, in zijn rol van personage nog het belangrijkste slachtoffer in Vertrouwd voordelig, wordt op de eerste pagina prachtig door zijn zoon geïntroduceerd. ‘Mijn vader hield van sport. Mijn vader hield veel van sport. Zoveel als mijn vader van sport hield, heb ik later wel eens gedacht, kun je eigenlijk niet eens van sport houden. Hij hield ervan om sport te beoefenen: vroeger turnen en voetbal, later tennis en golf. Maar het meest van alles hield hij ervan om – tv aan, onderkaak op halfzeven – naar voetbal te kijken en de wereld in de wedstrijd te vergeten.’ Sport op tv als een grote, adequate bordenwisser voor de geest, het beeld blijft je nog lang bij.

Het is niet anders, Middendorp heeft de lat de afgelopen tien jaar hoog gelegd: De lachende derde, dat bijna stalkerige boek over Balkenende, het eerder genoemde Vertrouwd voordelig en dat briljante, kwaadploegende Jij bent van mij, de beste Nederlandstalige roman van 2018. Nu is er domweg geen ruimte meer voor tussendoortjes, niet voor deze lezer in elk geval.