Zonnebaars: geliefd voor in de vijver, nu verboden in EU

Unielijst De zonnebaars mag sinds donderdag niet meer worden verkocht en gehouden. De vis bedreigt inheemse soorten.

Foto iStock

Groot is hij niet: maximaal 20 centimeter. Maar een echte rover is het wel, de zonnebaars. Met zijn marmerkleurige schubben en zwarte vlek bij de kieuwen jaagt de vis op bijna alles wat rondom hem zwemt. Larven van libellen, van kikkers, van salamanders, van andere vissen, bloedzuigers en wormen. Verkopers van vijvervissen beschrijven het dier daarom als ideaal om het water vrij te houden van andere soorten.

Maar sinds donderdag staat de Lepomis gibbosus, de gewone zonnebaars, op de Unielijst van ‘invasieve exoten’. Dat betekent dat hij binnen de EU niet meer mag worden gehouden en verhandeld. De vis die oorspronkelijk uit het oosten van Noord-Amerika komt en in 1902 voor het eerst in Nederland werd gezien, rukt de laatste decennia op. Waar hij zwemt, dreigen kikkers, salamanders en andere vissen te verdwijnen. En bestrijden werkt niet als mensen de vissen vanuit hun vijver in de natuur blijven dumpen, zegt een woordvoerder van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit.

Het verbod is volgens de woordvoerder bedoeld om „verspreiding te voorkomen” in Nederland, maar ook naar landen als Finland en Ierland, waar het dier nog niet voorkomt. Wie zonnebaarzen in de vijver heeft, mag deze houden tot ze doodgaan. Maar dan moet je er wel voor zorgen dat de vissen zich niet voortplanten of ontsnappen. Winkels met een voorraad krijgen nog een jaar om de dieren te verkopen, daarna moeten ze naar een opvangcentrum.

Lees ook: En weer is er politiek gekrakeel over de Oostvaardersplassen

Niet elke ondernemer is gelukkig met het besluit. „De vijverliefhebber heeft nu echt een probleem”, zegt Edwin van Mannekes (48), eigenaar van Koicompagnie. Hij had de zonnebaars in zijn assortiment. Het dier is volgens Van Mannekes heel geschikt om de geelgerande watertor te bestrijden. „Een alternatief hebben we niet.” Veel van zijn klanten zijn ook nu nog op zoek naar zonnebaarzen. „Maar ik mag ze niet meer verkopen en mijn voorraden zijn op.”

Ook Tim Rozemaer (39) van Koidreams Viskwekerij verkocht de exotische vis. Dat dit nu niet meer mag, vindt hij geen groot probleem. „De kreeft is ook een puinruimer.”

Boswachter Bart Weel (62) van Staatsbosbeheer is blij met het verbod. „De vis vernietigt de habitat van inheemse diersoorten”, zegt hij over zonnebaarzen. „Hup, weg ermee.” Weel probeert de dieren al acht jaar uit te roeien in het Bredase Mastbos. Eerst ving hij ze met netten en bracht ze naar een vogelrevalidatiecentrum in Zundert – als voer voor blauwe reigers en futen. In drie jaar tijd ving Weel meer dan 100.000 zonnebaarzen.

Maar dat was veel werk en er bleven er altijd enkele achter. Een jaar later zaten de vennetjes volgens Weel weer vol met de vissen. Daarom zet de boswachter sinds vier jaar snoeken uit als natuurlijke vijand. „Dat gaat heel goed.” Weel gelooft niet dat de zonnebaars helemaal zal verdwijnen in Nederland. Maar de nieuwe regeling kan volgens Weel wel helpen de populatie in te perken. „Er zit geen continuïteit meer in de aanvoer.”