Recensie

Recensie Boeken

Hebberige ogen gericht op het fortuin van de jonge weduwe

Pierre Lemaitre Madeleine is de echtgenote van een rijke, gerespecteerde bankier, ze heeft een zoon, het geluk lacht haar toe. Maar dan slaat het noodlot toe, haar man overlijdt.

Vrouw in de Jardins de Trocadéro in Parijs, jaren 1920
Vrouw in de Jardins de Trocadéro in Parijs, jaren 1920 Foto Leemage/Corbis via Getty Images

Wraak is een gerecht dat je het best koud kunt opdienen. Of het Franse spreekwoord bestaat sinds Alexandre Dumas De graaf van Monte Cristo publiceerde is onduidelijk, zeker is dat het uit de 19de eeuw stamt. In 1844 verscheen de wraakroman bij uitstek, het wereldberoemde verhaal over de zeeman Edmond Dantès die dermate succesvol is – in zijn werk, in de liefde, in de diplomatie – dat anderen zo jaloers op hem zijn dat ze hem in de val lokken en levenslang laten opsluiten.

Veertien jaar lang zit hij in een kerker, onschuldig. Dankzij de Italiaanse priester met wie hij zijn cel deelt, ontsnapt hij en spoort een schat op. Met dat fortuin kan hij zich wreken op al degenen die hem achter de tralies hebben laten zetten. De wraak wordt niet alleen koud opgediend, maar is ook nog knap zoet.

Ook de nieuwe Pierre Lemaitre is een wraakroman – spannend, vlot geschreven, ironisch en vol grote menselijke gevoelens. Lemaitre (1951) heeft goed gekeken naar Dumas. Ook hij bouwt zijn roman zorgvuldig op: als in een ouderwets feuilleton serveert hij ons telkens een nieuwe episode met een onverwachte plot.

Rijke bankier

Madeleine is de echtgenote van een rijke, gerespecteerde bankier, ze heeft een zoon, het geluk lacht haar toe. Maar dan slaat het noodlot toe, haar man overlijdt. Het boek opent met zijn begrafenis. In een concours voor de beste eerste zinnen zou Lemaitre hoog scoren: ‘De teraardebestelling van Marcel Péricourt mag dan zijn verstoord en zelfs gewoonweg in een chaos zijn geëindigd, ze begon tenminste op tijd.’ Meteen ben je benieuwd, lees je door, en dat blijft zo tot op de laatste pagina. Net als in zijn eerste met de Prix Goncourt bekroonde roman Tot ziens daarboven past Lemaitre vakkundig de verleidingstechnieken toe die hij in zijn thrillers perfectioneerde.

En zo verstijf je op je stoel als de zevenjarige kleinzoon van de overledene zich uit een raam op de tweede verdieping stort en zijn hoofd met een doffe bons op de kist van zijn grootvader terecht komt – precies op het moment dat de lijkstoet zich in beweging zet. Zo leef je mee met zijn moeder als die zich radeloos afvraagt wat er aan die zelfmoordpoging ten grondslag ligt. En zo zie je de aasgieren op die weerloze jonge vrouw afkomen – hun hebberige ogen gericht op het fortuin dat daar nu zo onbeschermd ligt te schitteren.

Al deze fraaie personages krijgen vorm tegen de achtergrond van het einde van de jaren twintig tot halverwege de jaren dertig van de vorige eeuw: de financiële crisis maakt slachtoffers, het nazisme komt op, bankiers sluizen geld weg naar geheime rekeningen in Zwitserland, de gegoede burgerij betaalt voor een plek op het politieke pluche, terwijl het volk heftig demonstreert tegen belastingheffing. Frankrijk is nog in hart en nieren een klassenmaatschappij, waar de conservatieve rooms-katholieke kerk oppermachtig is.

Oplichter

Madeleine, die we kennen uit Lemaitres vorige roman, toen nog getrouwd met een oplichter en de liefhebbende zus van een officier die verminkt uit de Eerste Wereldoorlog terug kwam, wordt in deze roman gemanipuleerd, opgelicht en financieel (maar ook anderszins) uitgekleed. In de voetsporen van Balzac excelleert Lemaitre in smeuïge portretten van verraders, zakkenvullers, hypocrieten, hoertjes, nazi’s, opgeblazen ego’s, klunzen en eigengeilers. Op een enkele uitzondering na blijft iedereen zoals hij is, heerlijk makkelijk voor de lezer. Alleen Madeleine verandert, net zoals Edmond Dantès: van goedgelovig, onschuldig, fragiel en ongeïnteresseerd in de internationale politiek, wordt ze een krantenlezer, een manipulator, genadeloos en op wraak belust ten koste van iedereen die ertoe heeft bijgedragen dat ze haar hele hebben en houwen, haar complete fortuin, is kwijtgeraakt. Lemaitre levert ons wederom goed geschreven amusement en heerlijke zomerlectuur.