Woede om ‘machogeweld’ Spanje

Verkrachting Nederlandse Een Nederlandse zou in Blanes door drie mannen zijn verkracht. „Dit gaat onze hele samenleving aan.”

Demonstratie tegen ‘machogeweld’ vorige maand op Mallorca.
Demonstratie tegen ‘machogeweld’ vorige maand op Mallorca. Foto EPA

De druk van Spaanse publieke opinie op rechters om hard op te treden tegen seksueel geweld neemt steeds meer toe. Er gaat vrijwel geen dag voorbij of er is wel ergens een demonstratie waarin burgers en bestuurders al direct na een aangifte hand in hand met eisen voor hoge straffen naast elkaar staan. Afgelopen woensdag verzamelde zich een kleine menigte voor het gemeentehuis van Blanes. Niet alleen om steun te betuigen aan een 25-jarige Nederlandse vrouw die in de Catalaanse badplaats zou zijn verkracht, maar ook om krachtdadig optreden van de rechters te vragen. „We veroordelen alle vormen van seksueel en huiselijk geweld en roepen alle overheden op met harde hand hiertegen op te treden”, zei burgemeester Àngel Canosa i Fernàndez in gezelschap van honderden boze burgers.

De Nederlandse vrouw, die al een aantal jaar in het toeristische plaatsje aan de Costa Brava woont, wist volgens het online medium Blanesaldia.com op afgelopen zondagochtend uit een appartement te ontsnappen waar ze meermalen verkracht zou zijn.

Het zou de burgemeester van Blanes zelf geweest zijn die de vrouw in verwarde toestand had aangetroffen en vervolgens de alarmcentrale belde. Omdat het tegengaan van seksueel geweld in Spanje zeer hoge prioriteit heeft, kwam de politie direct in actie. De verdachten werden opgespoord en gearresteerd. Het bleek te gaan om twee Cubanen van 19 jaar uit Blanes en een Cubaan van 54 jaar uit het nabij gelegen Arenys de Mar.

Lees meer over seksueel geweld in Spanje: Grens tussen slechte grap en misbruik is in Pamplona flinterdun

Bewijslast ingewikkeld

Volgens een verklaring van het Catalaanse Hooggerechtshof worden ze formeel verdacht van „seksueel misbruik met penetratie”. Dat wordt in Spanje als een zeer ernstig delict beschouwd waar jarenlange gevangenisstraffen voor staan. De bewijslast daarvan is volgens het Spaanse recht echter vrij ingewikkeld. Volgens een wet van 1995 moet bij verkrachting worden aangetoond dat de seks tegen de wil van het slachtoffer plaats heeft gevonden én dat er sprake is geweest van „geweld” en „intimidatie”.

Dergelijke zaken nemen doorgaans jaren in beslag waardoor het niet ongebruikelijk is dat de verdachten in afwachting daarvan onder voorwaarden in vrijheid verblijven. Zo mochten de drie Cubaanse verdachten na het inleveren van hun paspoorten voorlopig weer gaan. Ze mogen zich de komende tijd niet binnen een straal van vijfhonderd meter van de Nederlandse vrouw begeven.

De zaak van de Nederlandse staat zeker niet op zich. Volgens het platform Feminicidio.net hebben er de afgelopen vier jaar meer dan honderd groepsverkrachtingen plaatsgevonden in Spanje. De zaak van de Nederlandse is daar nog niet bij gerekend.

De geruchtmakendste zaak staat bekend als La Manada (de roedel) – genoemd naar een WhatsApp-groepje dat vijf mannen zelf hadden opgezet en waarop ze filmpjes van de bewuste nacht deelden. De mannen hadden in 2016 tijdens de feesten van San Fermín in Pamplona seks gehad met een 18-jarige vrouw. Na een proces van vijf maanden maakte rechter Francisco Cobo vorig jaar tot grote woede van verschillende feministische actiebewegingen bekend dat de daders alleen voor seksueel misbruik werden gestraft, en niet voor verkrachting. Ze kregen ieder negen jaar cel, de aanklager had straffen van 22 jaar geëist.

Roedel wolven

De uitspraak werd gezien als prestigestrijd bij het indammen van seksueel geweld. In tientallen steden gingen grote groepen vrouwen de straten op om een herziening te eisen. Ze toonden onder meer wolvenpoten op spandoeken (verwijzend naar een roedel wolven) en vroegen zich af: als dit geen verkrachting is, wat is het dan wel? Verschillende politici deelden openlijk de kritiek op de uitspraak.

Het Spaanse Hooggerechtshof in Madrid heeft de vijf mannen alsnog veroordeeld voor het verkrachten van de vrouw. De straffen werden verhoogd naar vijftien jaar. Dat betekende een vernedering voor de lagere rechters uit Pamplona. Binnenkort wordt de uitspraak verwacht in een geruchtmakende verkrachtingszaak waarbij zes mannen een meisje van 14 in het Catalaanse Manresa zouden hebben verkracht.

De burgemeester van Blanes ging niet direct op de stoel van de rechter zitten, maar sprak zich naar aanleiding van de zaak van de Nederlandse vrouw wel hard uit tegen „machogeweld” in het algemeen. „Het gaat hierbij niet alleen om een probleem voor vrouwen, maar om een probleem dat onze hele maatschappij aangaat. We hebben het al lang niet meer over incidenten of uitzonderlijke zaken. De cijfers zijn alarmerend”, stelde Fernàndez.