Gokhal, achtbaan, frisse lucht: strandvakantie op z’n Brits

Toerisme Geen Brit die niet ooit een weekend, midweek of zomer heeft doorgebracht op een van de vakantieparken van Butlins. Tussen strand, goedkoop bier, gokkasten en een Elton John-imitator lijkt het park een zeker idee van ‘iedereen is gelijk’ voor te staan, maar dat is schijn. „Dit is een gevangenis!”

Pleasure Beach in Skegness, Verenigd Koninkrijk.
Pleasure Beach in Skegness, Verenigd Koninkrijk. Foto Merlin Daleman

‘Welkom in Skeg Vegas, welkom in Skeggy, ’s werelds mooiste badplaats van Lincolnshire. Vergeet bij het uitstappen uw kinderen niet en laat bij uw terugreis uw romantische avontuur achter in het hotel. Dames en heren, het volgende station is Skegness, zoals altijd, eindpunt van deze trein.”

Rammelend en krakend neemt het dieseltreintje op deze zomerse vrijdagavond de laatste flauwe bocht en mindert het vaart. Twee moeders, zussen uit Derby, proppen flesjes appelsap, een Tupperware met appelpartjes, een grote zak snoep en een paar tablets in tassen. Een autorace-spelletje piept nog na vanuit de diepte van de tas. De vrouwen, met samen vijf kinderen, stappen uit. Vrolijk wandelen ze het station uit langs de rotonde, en verdwijnen ze in de massa mensen, op zoek naar vermaak, eten en plezier, naar goedkoop bier, gokkasten en karaoke, naar een strandvakantie op zijn Brits, in eigen land.

Naast de rotonde staat de bus naar Ingoldmells, via de pret- en vakantieparken. Langzaam stroomt de bus vol. Mannen en vrouwen, jongens en meisjes. De bus trekt op, kronkelt langs de strandboulevard, de midgetgolf, de strandhotels die ooit statig waren, de aanbiedingen voor stacaravans (bezit nu een tweede huis, jouw paradijs, vanaf 14.999 pond!!). Na een kwartier staat de dubbeldekker stil. Iedereen stapt uit en steekt de razende tweebaansweg over. Ze zijn bij Butlins.

Foto Merlin Daleman
Foto Merlin Dalemand

Vrijdag 19.57 uur:

De Butlin aunties bij de receptie hebben het gierend druk. Dat een lange rij zich vormt voor de balie is geen toeval. Butlins is een begrip. Geen Brit die geen weekend, midweek of zomer heeft doorgebracht op een van deze vakantieparken. Het is een rite. Je kunt pas echt waarderen hoe stralend zonnig Siciliaanse stranden zijn, je kunt pas echt waarderen hoe avontuurlijk trekken door Nieuw-Zeeland is, je kunt pas echt genieten van eetstalletjes op straat in Bangkok, als je als Brit ooit Butlins hebt doorstaan.

Nog steeds lopen de vrouwen die bij de receptie werken in rode jassen en witte plooirokken. Want iedere Brit weet: zo ziet een Butlins auntie eruit, dat straalt vrolijkheid en degelijkheid uit. Zo had Billy Butlin het in 1937 voor ogen toen hij in Skegness zijn eerste kamp oprichtte, waar de fabrieksarbeiders uit de Britse industriesteden twee weken lang frisse lucht konden inademen bij eenvoudige bungalows aan het strand.

Tachtig jaar later hebben gasten andere wensen, en dat verergert de opstopping bij de receptie. Nieuwkomers willen inchecken, maar bestaande gasten willen klagen.

Het telefoonbereik op het terrein is prut, zegt een man. „En daarom bieden wij overal snel wifi aan. Voor vijf pond krijgt u 20 gig”, zegt Dawn. „Mijn dochter heeft overal jeuk van de slaapbank, alsof ze gebeten is door iets”, zegt een vrouw. „Ik verzeker u. Dieren zijn niet toegestaan op het terrein dus het kunnen geen vlooien zijn. Wel kan er altijd een mug in de kamer zitten. Op dit moment kan ik geen andere slaapbank voor u regelen, maar ik kan wel een badhanddoek naar uw kamer laten bezorgen. Is dat fijn?”, zegt Dawn.

Als ze even een papiertje uit de printer haalt of sleutels pakt, zingt ze ieder liedje dat uit de speakers galmt woord voor woord mee, zoals je kunt als je acht uur per dag, vijf dagen per week diensten draait in de nabijheid van een radio afgestemd op een hitzender. „Yeah, I’m gonna take my horse to the old town road/ I’m gonna ride ’til I can’t no more.”

Vrijdag 20.25 uur:

Dawn overhandigt twee pasjes om de kamerdeur te openen en krast met een pen op de kaart van het terrein. „Loop langs de kermis en Starfish Quay om uit te komen bij Pelican Court. Het is een leuk wandelingetje!”

De appartementen, allemaal laagbouw, kleuren pastelblauw, pastelgeel of pastelgroen. De balustrades en hekjes zijn wit. Het werkt. Als de zon schijnt, zoals op deze avond, en de temperatuur aangenaam is, lijkt het alsof je op Barbados of de Britse Maagdeneilanden bent. Pas als je dichter bij de gebouwen komt, zie je dat de verf bladdert, het hout van de kozijnen rot is en de plafonds beschimmeld zijn. Dit is eerder de namaakrealiteit van The Truman Show dan een Caribisch stadje.

Illusie is altijd al een kracht geweest van Butlins. In het sobere decennium na de Tweede Wereldoorlog – de vakantiekampen werden gebruikt om soldaten te herbergen – was Butlins een groot succes. De vakanties pasten bij de naoorlogse tijdsgeest: ze waren goedkoop, kweekten gemeenschapszin en boden ontsnapping uit het beknellende leven in die jaren van bezuinigingen en schaarste.

In 1947 kreeg Butlins bezoek van een luistervink van het Mass Observation Project, een initatief uit de jaren dertig waarbij vrijwilligers naar alle lagen van de samenleving werden gestuurd om te rapporteren – eigenlijk de voorloper van peilingen. De vrijwilligers bezochten besloten partijen om feestvierders af te luisteren. Ze nestelden zich in de bioscoop, in de pub. En ze stelden zich dus ook verdekt op bij vakantieparken.

De burgerspion zag hoe vakantiegangers meededen aan het georganiseerde entertainment, aan de gezamenlijke voetbalwedstrijden en de zondagse verkiezing van de Holiday Lovelies, de knapste vrouwen van het kamp, aan de dansavonden. Ze zag hoe mensen meegingen in de gecreëerde sfeer van harmonie, waar working class en middle class samenkwamen, waar de alledaagse verschillen even niet van toepassing waren. „Er is een gevoel van gedeelde inzet en van algemene mateyness, kameraadschap”, citeert historicus David Kynaston de bezoekende observant in zijn fascinerende boek Austerity Britain 1945-51. „Het beeld dat soms geschetst wordt van een stel stijve, wantrouwende, geremde mensen die aankomen en een stel losse, gezonde, zorgeloze Butlinites die vertrekken, klopt niet.” Het belangrijkste is dat er enige vooruitgang is geboekt bij iedereen, constateert de vrijwilliger voor het Mass Observation Project. Billy Butlins verdiende geld met zijn gevoel voor de tijdgeest, zijn vernislaagje van verheffing.

Dansen op de boulevard.
Merlin Daleman
Vanuit centrum Skegness langs vakantie parken richting Butlins.
Merlin Daleman
Foto Merlin Daleman

Vrijdag 21.05 uur:

Het hek naar het strand zit dicht met een staalkabel en een hangslot en dat maakt Yaroslav begrijpelijk heel boos. Hij wil het strand op met zijn vrouw en dochter, toevalligerwijs het meisje met de insectenbeten van de slaapbank. Even tijdens zonsondergang spelen in de branding, met uitzicht op Lynn, Lincs en Inner Dowsing, de drie grote windmolenparken pal aan de kust. „Dit is shit. Dit is fucking shit”, zegt Yaroslav. Een andere opgang is er niet, tenzij hij helemaal via de hoofdingang Butlins aan de andere kant verlaat en langs het hek loopt, een wandeling van twintig minuten, een brug te ver voor een familie met een kleuter.

Met een beetje fantasie kun je er van alles in zien. Hele continenten snakken naar de Britse vrijheid en wagen hun leven om voet aan wal te zetten, maar de Britten laten zich opsluiten achter een hoog hek op een vakantiepark. „Gasten vinden een veilig gevoel fijn”, zegt de nachtwaker die op zijn ronde langskomt. En inderdaad. Iedere vijver op het terrein is omheind. De speeltuin heeft geen enkele scherpe rand. Families, met oma’s die slecht ter been zijn, kruipende baby’s en tieners die ’s avonds stoer willen struinen, kunnen zorgeloos, of in ieder geval met minder zorgen dan in de buitenwereld, hier tijd met elkaar doorbrengen. Het valt op hoeveel mensen met een fysieke of geestelijke beperking naar Butlins komen.

Toch dienen de hekken en geborgenheid een commercieel belang. Gasten die te lang gratis op het strand hangen, geven geen geld uit in de kroegen of pretparken. Na zessen dien je niet meer op het strand te zijn van Butlins, maar hamburgers kopen bij de Burger King op het terrein kan tot middernacht. Yaroslav mokt nog aan het hek. „Dit is een gevangenis!”

Zaterdag 9.14 uur:

Kelner Adam legt uit hoe het werkt. „Dit is ons fantastische buffet”, zegt hij. Er is een counter met eieren, een met ontbijtgranen. Dit ontbijt is het bewijs dat de gelijkheid die Butlins wenst te creëren, fake is. Voor dit ontbijt bij Coral Beach Restaurant betaal je acht pond. Dertig meter verderop kan je ook ontbijten, maar dan bij Decks Restaurant en voor 12 pond.

Bij Coral Beach komt er oploskoffie uit een automaat, kan je witgele partjes ananas en lichtgroene druiven lepelen uit de bak met ingeblikt fruit. Er is geen airco en de vloerbedekking is smoezelig. De dikke plakken toast blijken geen toast maar fried bread. Bij Decks staat een vrolijke kok pannekoeken en omeletjes te bakken op bestelling . De koffie smaakt naar koffie en de ruimte is aangenaam gekoeld. In plaats van vloerbedekking ligt er fris linoleum.

De ontbijtgasten bij Coral Beach zijn armer dan bij Decks. Bij Coral Beach zitten meer mensen met een rollator, een wandelstok, een slecht gebit. Bij Decks komen families als uit reclamefolders aangezet, in kleurrijke polo’s, strohoeden. De kinderen dragen de prijzige uit-shirts van hun favoriete voetbalclubs – die shirts veranderen elk jaar en zijn dus een kostenpost. Bij Coral Beach dragen vrouwen verwassen leggings en de mannen mouwloze hemden. Verschil moet er wezen, net als in de Britse maatschappij, hyperbewust van klasse en afkomst.

Er zijn ook overeenkomsten. Iedere bezoeker aan Butlins draagt hetzelfde roze polsbandje (met de tekst: our true intent is all for your delight) en het personeel doet tegen iedereen extreem aardig. In beide ontbijtzalen is het aantal volwassenen zonder ernstig overgewicht op één hand te tellen.

Zaterdag: 11:47

Wie de belletjes van de gokkasten, het gerinkel van de muntenschuivers en de lampjes van de videospelletjes even negeert, ziet meteen hoe krakkemikkig de gokhal is waar men doorheen moet lopen om bij de kermis te komen. Hele delen hangen aan elkaar met ducttape. Op onverwachte momenten verdwijnt de grond onder je voeten. Weer een kuil of bobbel. Je schoenen kleven aan de aangekoekte ranzigheid. Schoonmaken heeft geen prioriteit bij Butlins, wel staan overal grote flacons handontsmettingsmiddel. Maar niemand die het deert, omdat de belletjes, het gerinkel en de lampjes alles overheersen.

Een vader werpt munt na munt in een gokautomaat. In een buggy ernaast ligt zijn dochter, een peuter, diep te slapen. Kinderen die iets ouder zijn, doen driftig mee. De goedkoopste spelletjes, waar een muntstuk van twee pence ingaat, staan laag bij de grond, zodat jongetjes en meisjes van een jaar of vijf een gokje kunnen wagen. Ze hopen een stuk goedkoop Chinees speelgoed te winnen.

Overdag zijn duizenden gasten bij Butlins tegelijk onderweg, een belangrijker programma-onderdeel dan ergens zijn. Men loopt van de gokhal naar de botsauto’s, van de karts (zes pond voor zes minuten racen) naar de midgetgolf, van de midgetgolf naar de fish-and-chips-stal en van de fish-and-chips naar de gokhal. De meeste mensen die slenterend hun dag doorbrengen, ogen tevreden. Ze lachen, stoeien met kinderen. Ze genieten van een weekendje weg, zoals Billy Butlins in 1937 voor ogen had.

Wat niemand doet: de twee mijl afleggen van Butlins naar de pier van Skegness, over het verlaten zandstrand, met uitzicht op de kustlijn van de Wash, het estuarium gevormd door de kust van Lincolnshire en East-Anglia.

England, Skegness, 06-07-19
Brexit verhaal bij Melle zijn verhaal over Butlins Skegness.
Pleasure Beach.
? Photo Merlin Dalemans
Foto Merlin Daleman

Zaterdag 15.25 uur:

Skegness is levendiger, diverser, gezelliger maar ook rauwer dan Butlins. Een groep van dertig Britse Ghanezen uit Coventry hebben hun pannen, borden en chipszakken uitgestald op de boulevard. De vrouwen spelen een bordspel. Ze gooien met dobbelstenen op het midden van het bord, versierd met een foto van Kofi Annan, de oud-secretaris-generaal van de Verenigde Naties. Ze kauwen op kippenpoten. De jongens spelen een fel potje voetbal. De meisjes doen mee met twee Britse dansleraren die een salsa-cursus voor senioren verzorgen een paar meter verderop. Links. Rechts. Klap. Draai. Links. Rechts. De meute beweegt swingend over de boulevard, Een oudere vrouw glijdt uit over een kippenbotje. Ze trilt en blijft op de grond liggen. De Brits-Ghanese tieners maken plek op een bankje. Gaat het? De vrouw heeft een schaafwond op haar hand, maar wuift het weg. Even later danst ze weer hand in hand met haar vriendinnen.

Ondanks de muziek, de dansende multiculturele menigte, de ouderwetse ezelritjes op het stand, is het overduidelijk dat het niet goed gaat met Skegness en de mensen die op Skegness afkomen. De grootste aantrekkingskrachten van de badplaats zijn de markten, poundlands en andere goedkope winkels waar men spullen inslaat, en een hevige concurrentieslag tussen de pubs om het goedkoopste bier en de vroegste aanvangstijd van happy hour. Halverwege de middag zit Stumble Inn bomvol met dronken café-gangers die meezingen met de band. Summer of 69.

Wat men nergens doet: praten over politiek of een krant lezen. Je kunt uren door Skegness wandelen en de enige die met zijn neus in een boek zit, is de dakloze man in een slaapzak op de rotonde bij de klokkentoren. Hij leest filosofie. Politici, zowel premier Boris Johnson als Jeremy Corbyn van Labour, praten op televisie continu over de noodzaak om zorg te verbeteren, veiligheid te verbeteren, onderwijs op te krikken en meer Britten betere kansen te bieden. Hun belangrijkste doelgroep, de mensen die het ’t hardst nodig hebben, stemmen inmiddels af op een andere zender. Het uittreden? De koers van het pond? Werkgelegenheid? Je hoort er werkelijk niemand over. Ze accepteren Skegness voor wat het is: een verzetje.

England, Skegness, 06-07-19
Brexit verhaal bij Melle zijn verhaal over Butlins Skegness.
Relaxen op het strand.
? Photo Merlin Daleman
Foto Merlin Daleman

Zaterdag 21.45 uur:

Gedoucht, fris en geurend naar zwoel fruit of kaneel zitten de families bij Butlins aan tafel in Reds, een kroeg die meer lijkt op een ouderwetse bingohal met een systeemplafond. Reds heeft geen ramen, waardoor het altijd lijkt alsof het donker en laat is. Prima tijd voor bier en chips. Er is een optreden van een komiek met een buikspreekpop. De komiek laat de pop zeggen dat hij vandaag in zee gezwommen heeft. Ik zwem graag in strakke zwembroekjes, zegt de pop, die de opa van de komiek moet zijn. „Opa! Dat is niet zo appetijtelijk”, zegt de komiek. Dan kijkt hij de zaal in. „Het is niet erg. Hij is van top tot teen van schuim gemaakt.” Opa-pop: „Ja. Maar als ik nattigheid voel, zwelt alles op.” De kinderen vinden de vreemde pop hilarisch. Ouders bulderen omdat hun kinderen de slecht vermomde seksgrap ontgaat. Na de buikspreekpop treedt een Elton John-act op.

Zaterdag: 23.38 uur:

Met twee slaapkamers, een met een dubbelbed en een met twee singles, valt kamer 110 van Pelican Court in de categorie ‘zilver’, volgens een technische definitie een appartement. Je kunt het ook spartaans noemen. Alles is dun, de matras, de deken, de stof van het dekbedovertrek, het straaltje uit de douchekop en vooral de muren. Een baby huilt verderop. Vanuit een aanpalend appartement klinkt gesnurk.

De prijs is laag. Drie nachten in zomerseizoen kost 99 pond als je op tijd boekt – omgerekend 107 euro. Dat is de Butlins-formule. De overnachting is niet duur, maar alle extra’s zijn prijzig. Vanaf de jaren zeventig keerde het succes van Butlins. De opkomst van chartervluchten en all-inclusive reizen naar Zuid-Spanje en vervolgens de opmars van EasyJet en Ryanair democratiseerden de vakantie. Britten konden opeens kiezen uit andere smaken dan hun eigen kustplaatsen met wisselvallig weer. Butlins raakte in de financiële problemen, werd een paar keer verkocht, en een aantal van de parken sloot de deuren. Butlins in Skegness heeft de moeilijke tijden weten te doorstaan. Het bedrijf hanteert nu zelf de EasyJet-formule.

Wie vergeet eigen handdoeken mee te nemen kan die huren (8 pond, met 10 pond borg) of zich afdrogen met een katoenen badmat van het formaat postzegel. Een scootmobiel kun je huren. Kost 56 pond voor een weekend. Een gewone rollator gaat voor 5 pond.

Zondag 12.30 uur:

Zo vrolijk als de conducteur op vrijdag was, zo nukkig is zijn collega zondag: de deuren van het treinstel zijn kapot. De trein kan niet vertrekken, roept hij om. Niemand is verrast. De spoorverbindingen die het Britse eiland van noord naar zuid doorkruisen, zijn belangrijk. Daar rijden moderne treinen, daar verplaats je je soepel. Maar zodra je van die mainline afwijkt en je in een vingerkootje van het spoor bevindt, zoals in Skegness, zijn de treinen verouderd en de reistijden enorm. Een uur lang gebeurt er niks. Anderhalf uur lang gebeurt er niks.

Lees ook: We hebben geboekt dus dan gáán we ook

Dan moet iedereen uitstappen. De trein is geannuleerd. Iedereen moet de volgende trein pakken, die korter en propvol is. Vlak voor vertrek klimmen de twee zussen van vrijdag de trein in. Een passagier maakt plaats zodat de zus die alle tassen draagt kan zitten. Ze oogt doodop. Uit een tas tovert ze een bakje appelpartjes tevoorschijn. Ze deelt flesjes limonade uit. Ze pakt haar telefoon en appt haar moeder. „Ugh. De trein is te klein en te vol. En shit. Shit en traag. Een toot toot piece of shit. Ik wil ooit GEWOON op mijn kont zitten in een GEWONE trein die het doet.” Ze leest haar eigen appje en wist de tekst. Fantastisch weekend gehad in Skegness, schrijft ze. „Precies wat de kinderen nodig hadden.” Ze drukt op verzenden.