Meer gebreken ontdekt in stadion: hoe nu verder met AZ?

Voetbal Het onderzoek naar het instorten van het dak van het AZ-stadion is in volle gang. Experts verwachten dat het nog weken kan duren voor het stadion weer bespeelbaar is. Wanneer verklaar je het veilig?

AZ speelde donderdagavond in de voorronde van de Europa League tegen FK Marioepol in het stadion van ADO Den Haag. Hier linksback Thomas Ouwejan aan de bal, hij maakte de 2-0.
AZ speelde donderdagavond in de voorronde van de Europa League tegen FK Marioepol in het stadion van ADO Den Haag. Hier linksback Thomas Ouwejan aan de bal, hij maakte de 2-0. Foto Gerrit van Keulen/VI Images

Het is een soort Crime Scene Investigation, maar dan voor bouwconstructies, vertelt Simon Wijte, hoogleraar betonconstructies aan de TU Eindhoven. In vakjargon wordt het ook wel forensic engineering genoemd. Nadat zaterdag een deel van het dak van het AZ-stadion instortte, zijn verschillende onderzoekers werkzaam op locatie. Ingenieursbureau Royal HaskoningDHV doet onderzoek in opdracht van AZ, naast een verkennend onderzoek door de Onderzoeksraad voor Veiligheid.

Lees ook: Onderzoeksraad waarschuwt voor acuut gevaar AZ-stadion

De Onderzoeksraad gaf AZ deze vrijdagochtend een waarschuwing voor de lasverbindingen in het resterende dak. Gebleken is dat het instorten is veroorzaakt door „falende lasverbindingen”. Ook zijn twee breuken en twee verdachte plekken aangetroffen in het deel van het dak dat nog intact is. Die delen zouden kunnen bezwijken en vormen „een acuut risico”.

Na een analyse van alle informatie zal de Onderzoeksraad naar verwachting komende week bekendmaken of er een diepgaand onderzoek komt, dat in dergelijke gevallen gemiddeld een jaar in beslag neemt.

Donderdag werd het ingestorte deel door de Raad weer ‘ontdooid’ en vrijgegeven voor opruimwerkzaamheden. AZ zal hier pas toe overgaan zodra het sloopplan is goedgekeurd door Royal HaskoningDHV en de gemeente Alkmaar, die een toezichthoudende rol heeft.

Een aantal delen van de ingestorte constructie moet worden veiliggesteld voor nader onderzoek. De dakconstructie van de rest van het stadion „kan nog niet veilig verklaard worden”, maakte AZ verder bekend. Aanvullend onderzoek naar de constructie moet eerst worden afgerond.

Donderdagavond werkte de club de thuiswedstrijd in de voorronde van de Europa League tegen FK Marioepol af in het stadion van ADO Den Haag, dat voor de gelegenheid deels in een AZ-jasje was gestoken. Ook het eredivisieduel tegen FC Groningen van zondag wordt in Den Haag gespeeld. Waar de club daarna zijn wedstrijden zal spelen, is nog niet bekend.

De hoofdtribune van het ADO-stadion, de stoelen met overtrek in AZ-stijl. Foto Gerrit van Keulen/VI Images

AZ is als eigenaar van het stadion hoofdverantwoordelijk voor de „constructieve veiligheid”, zegt Wijte. „Zij moeten zich door hun adviseurs laten overtuigen dat er geen risico’s zijn voor de mensen die zich in hun gebouw bevinden.” Daarnaast heeft ook de gemeente een rol vanuit hun verantwoordelijkheid voor het waarborgen van de publieke veiligheid.

De hoogleraar verwacht niet dat het een kwestie van weken is voor AZ weer in zijn eigen stadion kan spelen – hij denkt dat het langer kan duren. Het valt op dit moment niet uit te sluiten dat er ook gebreken zitten in andere gelijkvormige delen van de dakconstructie, zegt hij. „Vanuit dat standpunt zou ik zeggen: wacht nog even totdat je meer inzicht hebt in de oorzaak, zodat je het risico veel beter kunt gaan inschatten.”

Verschillende scenario’s

„Als ik AZ was zou ik zeggen: opruimen, repareren, en zo snel mogelijk weer opengaan”, zegt Rob Nijsse, hoogleraar constructieleer aan de TU Delft. „Dat deel van het dak kan ook open blijven, misschien met wat aanvullende maatregelen om te zorgen dat er geen nare dingen gebeuren omdat er een gat in zit.”

Met een „goede inspectie”, valt er binnen een week te zeggen of het dak nog sterk genoeg is, zegt Nijsse. „Technisch gezien zou het AZ-stadion binnen een maand weer in gebruik genomen kunnen worden.” De vraag is of AZ met een deels open dak wedstrijden wil gaan afwerken.

Een woordvoerder van de club wil niet ingaan op verschillende scenario’s. „Na deze twee wedstrijden [in het stadion van ADO] kijken we weer verder.” AZ bepaalt in overleg met de gemeente of het stadion op een bepaald moment weer ‘veilig’ is, zegt woordvoerder Chris de Wild Propitius van de gemeente Alkmaar.

Gevraagd naar of het nog maanden kan duren voordat er weer duels worden gespeeld in het stadion, zegt hij: „Ik kan daar niet op vooruit lopen, maar dat zou zomaar kunnen.”

Het is op dit moment wachten op de eerste resultaten van de (verkennende) onderzoeken van Royal HaskoningDHV en de Onderzoeksraad. De Wild Propitius: „Vervolgens zal in samenspraak met gemeente gekeken moeten worden: hoe nu verder? Is het opruimen en herbouwen, of moet er meer gebeuren?”

Of de Onderzoeksraad voor Veiligheid een uitgebreid onderzoek begint hangt af van verschillende factoren, legt woordvoerder Vernooij uit. De organisatie bestaat uit zo’n zeventig mensen, dus ze kunnen „niet alles onderzoeken”. Vernooij: „We maken een hele scherpe afweging: wij willen veiligheidslessen kunnen trekken, bijvoorbeeld structurele tekorten in de sector.” Of: speelt dit op meerdere plekken, waarbij dit incident als voorbeeld kan dienen.

Mocht het grote onderzoek er komen, dan kan gedurende die periode wel weer gewoon gevoetbald worden in het stadion, wanneer het veilig is verklaard.

Parkeergarage bij Eindhoven Airport

Mogelijk kunnen de bevindingen naar het instorten van de dakconstructie nog een spin-off krijgen voor andere gebouwen in Nederland, zegt Wijte. Hij deed onderzoek naar de gedeeltelijke instorting van de parkeergarage bij Eindhoven Airport, in 2017.

De onbetrouwbaarheid van zogeheten ‘breedplaatvloeren’ was daarvan de oorzaak. Uit verder onderzoek kwam naar voren dat dit probleem ook belangrijke overheidsgebouwen trof, waarna werkplekken moesten worden afgesloten vanwege complicaties met de vloeren.

„In wezen zit je hier weer in dezelfde situatie”, zegt Wijte. Al zijn het meestal incidenten met specifieke problemen aan de constructie. „Dat het impact heeft voor andere gebouwen, is exceptioneel. Maar dat is in deze casus op voorhand niet uit te sluiten.”