Opinie

Salvini zou als premier het debat in Europa vérgaand beïnvloeden

Italië

Commentaar

Midden augustus komt het publieke leven in Italië traditioneel tot stilstand, zeker rond 15 augustus, de jaarlijkse feestdag Ferragosto. Maria Hemelvaart, een dag voor vuurwerk en gebraden duif. Dit jaar staat de Ferragosto-week in het teken van politieke turbulentie. In Rome speelt zich een crisis af die Italië én de rest van Europa nog kan bezighouden lang nadat de zomer is vergeten.

Minister Matteo Salvini (Binnenlandse Zaken), leider van de rechts-populistische Lega, heeft vorige week min of meer een einde gemaakt aan de broze coalitieregering bestaande uit zijn Lega en de veel grotere Vijfsterrenbeweging van Luigi di Maio. Salvini en Di Maio regeren sinds vorig voorjaar. Beiden zijn vicepremier, de partijloze premier Giuseppe Conte is aangesteld om de vrede tussen de twee te bewaren.

Salvini stapte in het kabinet nadat hij bij parlementsverkiezingen 17 procent van de stemmen had gehaald. Eenmaal minister bleef hij campagne voeren. Bij de Europese verkiezingen in mei kwam hij op 34 procent. De afgelopen weken zoog Salvini aandacht naar zich toe door in zwembroek campagne te voeren op Italiaanse stranden. Aan selfie’s van het mollige mannenlijf van ‘Selfini’ was niet te ontkomen. Afgaande op peilingen zou hij nu, samen met een kleine uiterst rechtse partij, een meerderheid kunnen behalen.

Salvini wil die virtuele winst verzilveren, verkiezingen forceren en premier worden. Dat is niet heel eenvoudig. Hij wil dat het parlement stemt over een motie van wantrouwen tegen de regering-Conte, waar hij zelf inzit. Dinsdag werd besloten dat die stemming zal plaatsvinden op 20 augustus.

Of en wanneer Salvini verkiezingen weet af te dwingen is dus nog onzeker en of hij een verbond weet te vormen met rechtse partijen is ook ongewis. Het is ook nog mogelijk dat Di Maio het op een akkoordje gooit met andere partijen en Salvini de zomerzotheid van zijn leven heeft begaan. Zelf leek hij dinsdag opeens ook minder gebrand op snelle verkiezingen –zelfs naar Italiaanse maatstaven is de situatie chaotisch, schreef een Italiaanse krant.

Wat in Italië gebeurt, heeft potentieel grote gevolgen voor Europa. In een EU zonder Verenigd Koninkrijk weegt de stem van Italië zwaar. Daarbij is Salvini een uitgesproken EU-criticus. Sinds hij een rol speelt in Rome hangt de vraag boven de markt of hij zijn retoriek ook zou vertalen in anti-Europees beleid.

Hij haalde fel uit naar het Europese begrotingsbeleid en naar de euro, maar een harde confrontatie bleef vooralsnog uit. Ook wil hij de belastingen verlagen, maar onduidelijk is hoe hij dat zou financieren.

Eén twistpunt zal ook zonder verkiezingen voor spanningen zorgen: immigratie. Salvini maakt er, niet ten onrechte, een punt van dat Italië door de rest van de EU in de steek wordt gelaten bij de opvang van immigranten. Met hard optreden tegen ngo’s die immigranten uit zee oppikken vijzelt hij in eigen land zijn populariteit op, maar zet hij ook het debat in de EU onder druk.

Voor de EU is de vraag wie Salvini’s vrienden zijn mogelijk nog belangrijker dan zijn opvattingen over actuele dossiers. Hij heeft nauwe banden met Moskou én met de regering-Trump. In Washington poseerde hij al als de belangrijkste Europese gesprekspartner, belangrijker dan de leiders van Frankrijk en Duitsland. Een premier Salvini zou in Brussel nog wel eens evenveel aandacht kunnen opeisen als premier Johnson – mocht het zover komen.