Opinie

Hoop op vertraging en kijk eens om je heen

Emma Bruns

Misschien moeten we eens stoppen met dat hele gedoe met veiligheidspoortjes en scanmachines op luchthavens. De douane zouden we best kunnen opleiden in het observeren van tafereeltjes. Gebeurtenissen van een paar seconden die een klein schilderij waardig zouden zijn. De kleinste details verraden vaak een heleboel.

Met al onze apparaten raken we steeds verder weg van ons vermogen om onze zintuigen te gebruiken. In een fractie van een seconde nemen we een foto, zonder dat we echt hebben gekeken. We laten apps herkennen wat we horen, zonder zelf te luisteren. Of we daar iets mee opschieten is de vraag. Wie zo slim wil worden als Sherlock Holmes, moet namelijk beginnen bij beter, aandachtiger kijken, schrijft Maria Konnikova in Mastermind: How to Think Like Sherlock Holmes.

Toen ik onlangs op Schiphol kwam, kreeg ik opeens anderhalf uur cadeau om me eens rustig te oefenen in het kijken. Een blauwe mevrouw van KLM deelde het stoïcijns mee: onze vlucht had vanwege slechte weersomstandigheden anderhalf uur vertraging. Er waren nog wel excuses voor het ongemak.

Ongemak: het plastic van de rij stoeltjes met de onwrikbare armleuningen lijkt ervoor ontworpen. Ze zitten precies oncomfortabel genoeg om de reiziger bewust te maken van het voorbijgaan van de tijd. Maar waar de een wellicht onder verveling gaat lijden, verheug ik me op zulke momenten op dat wat komen gaat.

Het naderende onheil en de wachttijd op een openbare plek: ze vormen een paradijs voor de liefhebber van tafereeltjes. De reizende menigte lijkt zich echter nog niet helemaal bewust van de verborgen diamanten die ze in feite zijn. Als antilopen die op een open steppe de leeuw geroken hebben, kijkt de kudde schichtig om zich heen; spiedend naar een stopcontact om de heilige batterijvoorraad aan te vullen uit angst om de digitale wereld te moeten verlaten. De mensen om me heen zijn voorstellingen geworden, al bijna in volle gang. Kaartjes verkopen is misschien wat overdreven, maar een paar roodfluwelen gordijntjes en een ouderwetse presentator zouden deze kleine pareltjes niet misstaan.

Vanuit de stoel op de hoek waar ik zit, zie ik de eerste. Een onmiskenbaar Nederlandse vader die de opgepropte pistoletjes met pindakaas en jong belegen kaas uit een ziplockzak bevrijdt en daarmee zijn ontevreden kroost tijdelijk tot zwijgen laat happen. Iets verder weg zit een Chinees meisje dat met een miniwaterkoker op batterijen even later een dampend paar noedels uit een plastic doosje met een grote rode draak erop tevoorschijn tovert. Aan de andere kant van de gate een hoogtepunt: een oude mevrouw met roze sleehakken en een hok met een enorme poedel erin; ze spreekt het beest met een zwaar doorrookte stem toe en stopt hem zo nu en dan een hazelnootpraline toe.

In de tijd van het ontstaan van het woord tafereeltje waren er waarschijnlijk nog mensen die af en toe op de hoek van een marktplein gingen zitten om een klein tableel (klein schilderij, het woord tafereel lijkt rond de vijftiende eeuw hiervan afgeleid te zijn) te maken om het geheel voor even te vereeuwigen.

De noedels zijn op en ook het gouden doosje met de hazelnootpralines is leeg. De kordate blauwe mevrouwen maken aanstalten om de kudde aan boord te laten gaan. Maar hopen dat het op de terugweg ook stormt. Gaat u nog met vakantie? Zet uw telefoon op vliegtuigmodus en ga er eens even goed voor zitten. De medemens biedt mogelijk nog meer vermaak dan uw bestemming.

Emma Bruns is arts-onderzoeker en chirurg in opleiding. Ze vervangt twee weken Paul Scheffer.