Opinie

Halsema scheidt ambt van moederschap

Burgemeester Femke Halsema sprak zuiver, als moeder én als burgermoeder. Toch maakt haar brief haar ook kwetsbaar, betoogt
Foto Bart Maat/ANP, bewerking NRC

Wat doe je als je burgemeester van Amsterdam bent en ook gewoon moeder van een vijftienjarige zoon? Hoe ga je als publiek figuur om met privéberichtgeving als je reputatie in het gedrang komt? Ook vóór de publicatie in De Telegraaf, woensdag, zat Femke Halsema al in een netelige situatie. De aanhouding van haar zoon, in juli, zou hoe dan ook negatieve publiciteit betekenen zodra deze naar buiten zou komen. Hoe kon ze de schade aan haar ambt zo veel mogelijk beperken? Het gevaar bestond dat haar belangenverstrengeling verweten kon worden: dat ze als burgemeester haar zoon uit de wind wilde houden.

Vuistregels om reputatieschade te voorkomen, zijn: speel open kaart, voorkom speculatie, houd geen feiten achter die later alsnog kunnen uitkomen, erken gemaakte fouten ruiterlijk, en wees te allen tijde rolvast.

Lees ook dit opiniestuk: De Telegraaf maakt het persoonlijke steeds politieker

In haar brief aan de inwoners van haar stad geeft Halsema de feiten van de zaak rond haar zoon en plaatst ze in perspectief. Ten eerste als moeder. Haar zoon heeft op 14 juli met een leeftijdgenoot dingen gedaan waar geen ouder vrolijk van wordt en die je niet als gewoon pubergedrag kunt afdoen. Hij heeft een strafbaar feit gepleegd waarvoor hij zich moet verantwoorden.

Ten tweede probeert Halsema in haar brief het verwijt van belangenverstrengeling als burgemeester voor te zijn. De zaak is juist ondergebracht bij een ander parket dan het Amsterdamse, schrijft ze. Zijn gegevens zijn afgeschermd in politiesystemen, achter gesloten deuren, zoals dat past in het jeugdrecht: hij is immers minderjarig.

Hij is een kind dat een straf verdient van de autoriteiten, maar, aldus Halsema, geen trial by media. Toch wordt nu het persoonlijke politiek gemaakt met het rechtse frame ‘maatschappijkritische burgemeester blijkt slechte moeder’. Reaguurders stellen dat Halsema de criminaliteit in Amsterdam nooit kan bestrijden als zij haar bloedeigen zoon niet in de hand heeft. Van kwaliteitsmedia mag worden verwacht dat zij de nieuwswaardigheid van een incident als dit duiden, maar ook dat ze prudent omgaan met privacygegevens van iedere verdachte. Deze ‘zoon van’ is nu voor het leven getekend.

De boze reactie van Halsema is begrijpelijk. Je hoeft dan ook geen GroenLinks te stemmen om te zien dat Femke Halsema respectvol, geloofwaardig en gezaghebbend probeert haar rol als moeder en als burgemeester te scheiden. De burgemeester pleit hem niet vrij, integendeel: zij ijvert voor een gewone rechtsgang voor een gewone jongen en dat is een simpele ouderlijke plicht. Zij is streng geweest naar haar zoon, en zuiver in haar ambstuitoefening. Het noemen van het nepwapen leidt tot de kritiek dat zij bagatelliseert, maar is feitelijk juist. Ook is het begrijpelijk dat zij bijna een maand na het incident met een verklaring komt, en niet eerder. Eerder reageren had juist de suggestie kunnen wekken dat ze de rechtsgang wilde beïnvloeden. Of Halsema hoopte dat de kwestie zou overwaaien als De Telegraaf niet had gepubliceerd, weten weinigen.

Dapper maar kwetsbaar

Toch is het de vraag of Halsema ook een andere, afstandelijker route had kunnen kiezen. Bijvoorbeeld door zich niet of veel minder uit te spreken over de inhoud van de zaak. Nu omschreef ze het gedrag van haar zoon bijvoorbeeld als „klieren” en ging ze en detail in op de feiten. Ze had ook simpelweg kunnen melden dat er een zaak is, zonder op de inhoud in te gaan, en de beoordeling daarmee volledig aan de rechter te laten. Ze heeft er echter voor gekozen om in haar brief als burgemeester én moeder het gedrag van haar zoon te duiden. Dat was dapper, maar heeft haar ook kwetsbaarder gemaakt als burgemeester.

Lees ook dit artikel uit 2018: Femke Halsema: ‘Ik geloof niet dat terugmeppen altijd helpt’

Zoon Halsema wordt vervolgd en burgemeester Halsema zal bij terugkomst van vakantie spitsroeden moeten lopen in de gemeenteraad. Het zal dan gaan over de vraag of kan zij zich nog op een geloofwaardige manier uitspreken als criminaliteitsbestrijdster? De burgemeester gaat immers over politie en veiligheid. Is Halsema wel geschikt om Amsterdammers te beschermen? Hopelijk is er ruimte in het debat voor de nuance. Natuurlijk, het persoonlijke is politiek, maar deze vijftienjarige ‘zoon van’ is niet verantwoordelijk, laat staan maatgevend voor het functioneren van de burgemeester van Amsterdam. Halsema’s brief was een even begrijpelijke als kwetsbare reactie van een betrokken moeder en een zelfbewuste burgemeester.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.