Opinie

Of we gelukkig zijn

Floor Rusman

Ik zit met mijn ouders en zusje op het strand, de zonsondergang is erg mooi, de Grüner Veltliner een beetje lauw maar wel lekker. Verveling ligt op de loer en tegelijk is het een kostbaar moment. Ineens staat de serveerster tussen ons en de zon. Ze is al de hele avond met ons bezig, ze wil niet dat we ongewenst zonder drankjes komen te zitten. „Zijn jullie nog gelukkig?” schalt haar stem boven ons.

De tijd vertraagt, zoals de melodie in muziek kan doen. Mijn moeder kijkt me fronsend aan. Mijn vader staart naar de zee. Ik zie aan mijn zusjes gezicht dat ze bijna moet lachen, en ook in mijzelf voel ik een slappe lach opkomen als bubbels in een fles. We zwijgen alle vier. Zijn we gelukkig?

Geluk is een relatieve toestand, denk ik, net als pijn. Artsen vragen wel eens hoeveel pijn je hebt op een schaal van 1 tot 10. Maar wat is 10 dan, vraag ik me af. Gemarteld worden door IS, of je vinger tussen de deur krijgen? Oftewel: is het de ergste pijn die ik kan bedenken of de ergste pijn die ik ooit gevoeld heb? En verloopt de lijn tussen 1 en 10 lineair of exponentieel?

Gevoelens zijn lastig te meten, maar de mens is koppig en wil het toch. Zorgverzekeraar VGZ heeft samen met socioloog Ruut Veenhoven een ‘Gelukswijzer’ ontwikkeld, waarin je je geluk bijhoudt met cijfers tussen 1 en 10. „Ontdek of u meer of minder gelukkig bent dan mensen in een vergelijkbare levenssituatie”, schrijft VGZ, „en beoordeel of u gelukkiger zou kunnen worden dan u nu bent”.

Alles moet altijd beter en daartoe moeten wij cijfers geven, of emoticons. Bij de garderobe van het Van Gogh Museum zag ik laatst een bord met de vraag: „Are you happy with the cloak room?” Je kon drukken op vier emoticons, wier uitdrukkingen varieerden van superblij tot chagrijnig. Moeilijk hoor, dacht ik: ben ik euforisch over deze garderobe, of gewoon tevreden? En mag ik ook een keer niet nadenken over hoe ik me voel?

De resultaten zullen die dag trouwens wel geflatteerd zijn, want ik zag een man als een bezetene op de vrolijkste emoticon rammen. Zou hij gelukkig zijn geweest? Zou hij dat van zichzelf weten?

Op het strand staat de tijd nog altijd stil. De serveerster wacht op ons antwoord. „Ja hoor”, antwoordt mijn moeder dan. „Gelukkig”, zegt de serveerster. Ze loopt weg en dan versnelt alles weer, we horen de honden en meeuwen om ons heen en zien de wolken roze kleuren als in een schilderij van Tiepolo.

Floor Rusman (@floorrusman) vervangt op deze plek tijdelijk Tom-Jan Meeus.