De robotjournalist heeft in enkele seconden zijn bericht af

Nieuwsalgoritmes Robots raadplegen meer en sneller nieuwsbronnen. Maar voor de interpretatie blijven mensen nodig, zeggen de analisten zelf.

De software van Owlin ‘leest’ dagelijks ruim drie miljoen nieuwsbronnen. „Ook een verhaal uit een lokale krant kan van grote waarde zijn voor een analist of risicomanager”, aldus topman Sjoerd Leemhuis.
De software van Owlin ‘leest’ dagelijks ruim drie miljoen nieuwsbronnen. „Ook een verhaal uit een lokale krant kan van grote waarde zijn voor een analist of risicomanager”, aldus topman Sjoerd Leemhuis. Foto Olivier Middendorp

De allersnelste journalist op de redactievloer van financieel persbureau Bloomberg heet Cyborg. Luttele seconden na de publicatie van kwartaalcijfers van een bedrijf heeft Cyborg al een stukje geschreven. Cyborg is een robotjournalist. De teksten die eruit komen zijn nogal dor: je leest bullets met cijfers, verpakt in korte zinnen. Maar de robot werkt razendsnel – en daar gaat het om.

Met Cyborg (in sciencefictionliteratuur is een ‘cyborg’ iets tussen mens en machine) concurreert Bloomberg met rivaal Reuters én met specialistische nieuwssites die het internet afstruinen. Klanten zijn bijvoorbeeld hedgefondsen, „op zoek naar microseconden aan voorsprong”, zei John Micklethwait, hoofdredacteur van Bloomberg News, vorig jaar in een toespraak.

Dit is de nieuwe wereld van het geautomatiseerde financiële nieuws. Reuters bouwt een „cybernetische” redactievloer. Associated Press (AP) levert al een paar jaar robotnieuws over bedrijfsresultaten en sportwedstrijden. En media uit de hele wereld worden 24 uur per dag gemonitord door fintechs die miljoenen bronnen scannen, selecteren en live op het scherm brengen van financieel analisten. Er is zelfs software die toespraken van centrale bankiers leest en analyseert.

Daar lijken pen, notitieblok en toetsenbord niet tegen bestand. Hoe raakt al die automatisch gegenereerde informatie het werk in de financiële sector?

Duiding blijft nodig

De financieel journalist verdwijnt niet zomaar, zeggen Bloomberg en AP, pioniers in robotnieuws. Een woordvoerder van AP laat weten dat de robotjournalistiek niet heeft geleid tot ontslagen. Wel ‘schrijft’ AP nu over veel meer bedrijven. Micklethwait van Bloomberg zei in juni dat de sjablonen van de automatische berichten de avond ervoor worden neergezet – door ‘echte’ journalisten. De computer vult de cijfers in. Menselijke journalisten letten ook op nieuws dat de sterk op cijfers gerichte software niet ziet. „Het maakt niet erg uit wat de precieze resultaten van Apple waren, als tegelijkertijd de topman aftreedt”, aldus de Bloomberg-hoofdredacteur. De taak van journalisten als duiders, zei hij, wordt alleen maar belangrijker, want het nieuws heeft iedereen toch al razendsnel.

Robert Jan Vos, aandelenanalist bij ABN Amro, onderschrijft dat. Hij ziet de geautomatiseerde nieuwsberichten van Bloomberg op zijn scherm binnenkomen. „Het is zeker indrukwekkend, maar die berichten zijn nog wel een beetje basaal”, zegt Vos. „Mening en duiding ontbreken, anders dan bij artikelen van journalisten.”

Niet alleen het ‘maken’ van nieuws gebeurt steeds meer met algoritmes, het oppikken ervan ook. De software van het Amsterdamse fintechbedrijf Owlin ‘leest’ dagelijks meer dan drie miljoen nieuwsbronnen in elf talen en brengt die bijna direct gefilterd en vertaald op de schermen van analisten en risicomanagers, bij onder meer ING, kredietbeoordelaar Fitch, pensioenfonds PGGM en betaalbedrijf Adyen. Niet alleen sites van zakenkranten worden gescand, maar ook lokale media en specialistische blogs, plus websites van bedrijven, toezichthouders en justitie. Hierbij wordt natural language processing ingezet, software die taal interpreteert.

„Ook een verhaal uit een lokale krant kan van grote waarde zijn voor een analist of risicomanager”, zegt Sjoerd Leemhuis, topman van Owlin. „Is er ergens een lokaal bericht over kinderarbeid of over het gebruik van giftige stoffen door een bedrijf, dan pikt de software dat op voordat het een groot verhaal wordt.”

Het nieuws zit soms in onverwachte zinsneden, het is geen mechanische oefening

Carsten Brzeski econoom

Leemhuis heeft geen aanwijzingen dat zijn technologie banen bij klanten kost. „Wel hoeft bijvoorbeeld een risicomanager minder tijd te besteden aan het verzamelen van informatie. Hij of zij kan zich meer bezighouden met de vraag: wat dóén we met die informatie?” En, zegt Leemhuis: „wij creëren zelf ook werk”. Bij het groeiende bedrijf werken 35 mensen.

Bij ABN Amro vreest Robert Jan Vos niet voor zijn positie als analist door informatiediensten die lijken op die van Owlin. Hij ziet dat programma’s in opmars zijn die websites van bedrijven scannen op, bijvoorbeeld, verkoopprijzen die veranderen. „Maar ook bij die automatisch gegenereerde cijfers komt nog steeds veel interpretatie kijken.” Wel verwacht Vos dat de functie van aandelenanalist op den duur verandert. Data-analyse en zelf algoritmes schrijven worden steeds meer gewaardeerd als vaardigheden. „Studenten die bij ons werken, schrijven algoritmes zodat wij bedrijven beter kunnen volgen.” Die studenten, zegt hij, zijn „mogelijk wel de analisten van de nabije toekomst”.

Taal wordt subtieler

Bij ING in Frankfurt ziet Carsten Brzeski, hoofdeconoom en watcher van de Europese Centrale Bank, zijn baan evenmin zomaar verdwijnen, nu programma’s toespraken van centrale bankiers lezen en analyseren. De software van het Amerikaanse bedrijf Prattle bijvoorbeeld heeft een toespraak van een centrale bankier in 45 minuten gelezen en kan zeggen of de spreker meer of minder ‘duif’ of ‘havik’ (voor- of tegenstander van lagere rentes) is dan gebruikelijk. „Snelle automatische tekstanalyses zijn leuke gadgets maar mijn werk vervangen, kunnen ze niet”, zegt Brzeski. „Het gaat ook om de context van bepaalde sleutelwoorden die door zo’n programma worden gedetecteerd.” De taal van centrale bankiers is na de financiële crisis alleen maar subtieler geworden, meent hij. „Het nieuws zit soms in onverwachte zinsneden, het is geen mechanische oefening.”